I SA/Kr 906/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Bogusław Wolas (spr.) Sędziowie: WSA Paweł Dąbek WSA Maja Chodacka po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi F. K. sp. z o.o. w W. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławcze z dnia 26 kwietnia 2021 r., nr: [...], [...], [...], [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej podatku od nieruchomości za lata 2016-2019 r. I. uchyla zaskarżone postanowienia, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz F. K. sp. z o.o. w W. kwotę 2 388 zł (słownie: dwa tysiące trzysta osiemdziesiąt osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniami z 26 kwietnia 2021 r.: - nr [...] - odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta K. z 29 grudnia 2020 r., nr [...], określającej F. K. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (strona skarżąca, skarżąca spółka) wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2017 na kwotę 53 938,00 zł; - nr [...] odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta K. z 29 grudnia 2020 r., nr [...], określającej skarżącej spółce wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2016 na kwotę 40 107,00 zł. - nr SKO. [...] - odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta K. z 29 grudnia 2020 r., nr [...], określającej skarżącej spółce wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2018 na kwotę 383 687,00 zł. - nr SKO. [...] odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta K. z 29 grudnia 2020 r., nr [...], określającej skarżącej spółce wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2019 na kwotę 383 687,00 zł. Kolegium ustaliło na podstawie akt sprawy, że decyzje Prezydenta Miasta K. z 29 grudnia 2020 r. określające skarżącej spółce wysokość zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2017-2019 zostały skutecznie doręczone spółce w trybie określonym w art. 151 § 1 Ordynacji podatkowej w dniu 5 stycznia 2021 r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji k. 256 akt sprawy). Natomiast odwołania od powyższych decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań zostały wniesione w dniu 1 lutego 2021 r. za pośrednictwem Poczty Polskiej. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu spółka wskazała na problemy organizacyjne związane z koniecznością pracy zdalnej w związku z pandemią COVID-19 i ograniczoną czasowo oraz osobowo pracą sekretariatu w biurze spółki oraz na umieszczenie w jednej kopercie pięciu decyzji w zakresie określenia spółce wysokości podatku od nieruchomości za lata 2016-2020, co skutkowało błędem pracownika administracyjnego spółki co do zawartości przesyłki pocztowej i rejestracją w systemie elektronicznego obiegu dokumentów wyłącznie decyzji Prezydenta Miasta K. odnoszącej się do określenia wysokości zobowiązania podatkowego za rok 2020, z pominięciem decyzji dotyczących lat 2016-2019, które zostały potraktowane za ciąg dalszy tego samego dokumentu. Błąd ten został dostrzeżony przez pracownika merytorycznego Zespołu Zarządzania Nieruchomościami spółki, podczas pobytu w biurze w dniu 26 stycznia 2021 r. Tego samego dnia decyzje te zostały zarejestrowane w systemie elektronicznego obiegu dokumentów i w terminie 7-dni od tej daty spółka złożyła wnioski o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji w sprawie określenia wysokości podatku od nieruchomości za lata 2016-2019, dopełniając jednocześnie czynności, dla której termin był określony. Rozważając możliwość przywrócenia terminu Kolegium wskazało, iż podmiot zainteresowany przywróceniem terminu powinien uwiarygodnić swój wniosek o przywrócenie terminu stosowną argumentacją, z której będzie wynikało, że przeszkoda uniemożliwiająca dochowanie terminu była od niego niezależna, powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i mimo dołożenia należytej staranności uniemożliwiła terminowe dokonanie czynności procesowej. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy Kolegium uznało, że okolicznością przemawiającą na brakiem winy spółki w uchybieniu terminu nie może być przyjęta w firmie w okresie pandemii praktyka odbioru korespondencji adresowanej do spółki jedynie przez dwa dni w ciągu tygodnia, powodująca nagromadzenie znacznej liczby korespondencji i przychodzących dokumentów. Podniesiono, że pandemia COVID-19 trwa już od dłuższego czasu, bo od marca 2020 r. Spółka miała zatem dużo czasu na zorganizowanie zasad swojego funkcjonowania z uwzględnieniem istniejących aktualnie realiów związanych z pandemią COVID-19, tak aby zapewnić należyty sposób rejestracji korespondencji i obiegu dokumentów. Nadto wskazano, że Ordynacja podatkowa przewiduje narzędzia, które mają ułatwiać podatnikom korespondencję z organami podatkowymi, w szczególności możliwe jest otrzymywanie korespondencji od organu podatkowego za pomocą środków komunikacji elektronicznej, czy ustanowienie pełnomocnika do odbioru korespondencji. Zdaniem organu sposób organizacji pracy spółki związany z pandemią COVID-19 nie może usprawiedliwiać uchybienia terminu. Przeciwnie świadczy o niedochowaniu należytej staranności. Podniesiono również, że przepis art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity: Dz. U. 2020 r. póz. 1842 ze zm., dalej UCOVID) w ust. 1 odwołuje się do terminów "przewidzianych przepisami prawa administracyjnego", zaś regulacja zawarta w ust. 3 ww. przepisu przewiduje wydłużenie przewidzianego w art. art. 58 § 2 Kodeku postępowania administracyjnego terminu na wniesienie prośby o przywrócenie terminu. Wykładnia systemowa wewnętrzna prowadzi do konkluzji, że wolą ustawodawcy nie było stosowanie art. 15zzzzzn2 UCOVID w odniesieniu do terminów przewidzianych przepisami prawa podatkowego, jako autonomicznej gałęzi prawa. Spółka w skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 162 § 1 w zw. z art. 163 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez wydanie postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania z uwagi na nie uprawdopodobnienie braku winy spółki w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, podczas gdy z okoliczności faktycznych wynika, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy spółki, 2. art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2 UCOVID, poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niezastosowanie w sprawie skutkujące brakiem zawiadomienia Spółki o uchybieniu przez nią terminu na wniesienie odwołania od decyzji, a co za tym idzie, niewyznaczenie Spółce dodatkowego terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, co doprowadziło do uniemożliwienia przywrócenia terminu na wniesienie odwołania od decyzji, 3. art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie postanowienia z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania do organów podatkowych, w sytuacji w której odmowa przywrócenia terminu uchybionego przez spółkę w wyniku utrudnień organizacyjnych związanych z reorganizacją pracy biura spowodowaną stanem epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 oraz doręczenie przez Prezydenta Miasta K. kilku decyzji w jednej kopercie stoi w sprzeczności z powszechnymi po ogłoszeniu stanu epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 zapewnieniami ze strony organów publicznych o objęciu systemową ochroną interesów prawnych podmiotów prawa. Skarżąca wniosła: o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości; o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego. Organ w odpowiedzi na skargi wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. WSA w Krakowie postanowieniem z 31 sierpnia 2021 r. połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. I SA/Kr 906/21-909/21 i prowadził je pod sygn. I SA/Kr 906/21. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. W przedmiotowej sprawie przekroczenie terminu do wniesienia odwołań od decyzji podatkowych Prezydenta Miasta K. z tytułu podatku od nieruchomości jest bezsporne. Spór dotyczy natomiast kwestii czy spółka ponosi winę w jego uchybieniu. W zaistniałym sporze Sąd uznał stanowisko skarżącej spółki za prawidłowe. Zgodnie z art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. 2019 poz 900 ze zm.), w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2). W sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia, o czym stanowi art. 163 § 2 Ordynacji podatkowej. Z treści przytoczonych wyżej przepisów art. 162 § 1-2 Ordynacji podatkowej wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek, a mianowicie: uchybienie terminowi, złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie (w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi), uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi oraz dopełnienie wraz z wniesieniem żądania o przywrócenie terminu czynności, dla której termin był określony. Sąd zaznacza, co również nie jest w sprawie sporne, że wszystkie formalne warunki skutecznego złożenia wniosku o przywrócenie terminu jak: uchybienie terminowi, złożenie przez spółkę wniosku o przywrócenie terminu w terminie 7 dni od wykrycia przyczyny uchybienia terminowi oraz złożenie odwołań, zostały spełnione. Rozważając zatem kwestię winy spółki w uchybieniu terminowi do złożenia odwołań zauważyć należy, że art. 162 Ordynacji podatkowej nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu organu, przy czym jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2012 r., I GZ 232/11, wszystkie orzeczenia na stronie www.nsa.gov.pl). Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Podmiot ubiegający się o przywrócenie terminu powinien dołożyć wszelkich starań i wysiłków w celu wyjaśnienia przyczyn swojego uchybienia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 26 października 2009 r., I OZ 996/09, z dnia 23 października 2009 r., I OZ 989/09, z dnia 12 marca 2009 r., II GZ 47/09). Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia okazał się uzasadniony, bowiem wnioskodawca wykazał, że nie ponosi winy w jego uchybieniu. Stwierdzenie natomiast tej przesłanki jest konieczne do uwzględnienia wniosku. Do przesłanek uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się stany nadzwyczajne takie jak problemy komunikacyjne, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na dokonanie czynności przy pomocy innej osoby, powódź, pożar. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem pełnomocnika i strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy pełnomocnika w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny - wymagając od strony staranności. Taką przesłanką – w ocenie Sądu - uprawdopodabniającą brak winy jest niewątpliwie stan epidemii Covid-19, który powoduje, że spółka musiała inaczej zorganizować pracę. Wyznaczenie dyżurów dla pracowników było podyktowane koniecznością związaną ze stanem epidemii a nie wyborem spółki, jak twierdzi SKO. Priorytetem bowiem w tym okresie jest ochrona zdrowia i życia zatrudnionych pracowników. Oceniając zatem organizację pracy spółki w okresie epidemii, należy stwierdzić, że była ona prawidłowa, bo uwzględniała ochronę zdrowia pracowników, jak i pozwalała na utrzymywanie bieżącej działalności spółki w czasie COVID. Nie można zatem skutecznie zarzucić spółce braku należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw. Okoliczność wysłania przez organ pięciu decyzji w jednej przesyłce dodatkowo mogła wpłynąć na błąd pracownika, który jest usprawiedliwiony, gdyż spółka nie mogła się przed nim w żaden sposób zabezpieczyć. W tej sytuacji, ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę stanowisko Sądu i przywróci skarżącej termin do wniesienia odwołań od decyzji wymiarowych z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2016-2019, o których mowa na wstępie. Wobec ustalenia, że zaskarżone postanowienia naruszają art. 162 Ordynacji podatkowej Sąd zobligowany był do ich uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej p.p.s.a.). O kosztach postępowania sądowego orzeczono zgodnie z art. 200, art. 205 § 2 w zw. z art. 209 p.p.s.a. Na koszty postępowania w kwocie 2 388 zł złożyły się: uiszczone wpisy od skarg w wysokości 400 zł; koszty zastępstwa procesowego w kwocie 960 zł, określone na podstawie § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1687) i opłata skarbowa od udzielonych pełnomocnictw (68 zł).