I SA/Kr 913/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2014r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. z dnia 25 lutego 2014r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty kary pieniężnej postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. W dniu 6 czerwca 2014r. skarżąca A.Z. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie swej skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. z dnia 25 lutego 2014r. w przedmiocie rozłożenia na raty kary pieniężnej. W uzasadnieniu wyjaśniła, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, jest matką samotnie wychowującą syna. Korzysta z pomocy bliskich. Firma, którą prowadzi przynosi straty. Co miesiąc spóźnia się z opłatami, nie mówiąc o eksploatacji samochodu, który jest jedynym źródłem utrzymania. Pracownikowi nie wypłaca wynagrodzenia od 3 miesięcy. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z synem. Źródłem jej utrzymania jest dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w formie firmy przewozowej. Jak wynika z dokumentów i oświadczeń uzupełniających wniosek, a złożonych na wezwanie Sądu – od marca 2014r. skarżąca jest na zwolnieniu lekarskim, ZUS wypłaca jej comiesięcznie kwotę 1272,32 zł. Przychody firmy w okresie od stycznia 2014r. do 31 maja 2014r. wynosiły 9106,92 zł przy wydatkach w sumie 9440,65 zł. Przychód firmy w 2013r. wyniósł zaś 39.825,85 zł przy kosztach uzyskania równych 44.480,39 zł, co daje stratę za rok ubiegły w kwocie 4654,54 zł. Ponadto skarżąca otrzymuje alimenty na syna w kwocie 750 zł. Jednakże skarżąca podkreśla, iż syn w zasadzie częściej zamieszkuje u dziadków ze względu na ich podeszły wiek i stan zdrowia. Korzysta także z pomocy rodziny - rodziców, siostry, brata – wg rachunku bankowego są to przelewy np. w wysokości 2000 zł bądź też pomoc w formie gotówkowej. Z oświadczenia skarżącej, znajdującego się w aktach sprawy wynika także, iż nie posiada ona na własność żadnych nieruchomości lokalowych, wynajmuje mieszkanie. Posiada samochód IVECO DAILY, który jest jedynym źródłem utrzymania. Jest to samochód posiadany na zasadach leasingu. Postanowieniem z dnia 29 września 2014r. Referendarz sądowy WSA w Krakowie oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy. W sprzeciwie od tego postanowienia pełnomocnik skarżącej zarzucił Referendarzowi poczynienie błędnych ustaleń faktycznych co do kwoty spłacanych miesięcznie rat kredytowych. W sumie jest to bowiem kwota 1260,31 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z artykułem 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Regulacja ta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty, powinny uzasadniać jego żądanie. Oznacza to, iż na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa, przy czym do Sądu należy ocena tych dowodów w świetle spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. Stwierdzenie przez Sąd sprzeczności w składanych przez stronę wyjaśnieniach oraz przedkładanych dokumentach, a następnie powzięcie uzasadnionych wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy nie pozwalają na przeniesienie na budżet państwa kosztów sądowych obciążających podatnika. Co istotne, to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Strona powinna więc należycie uzasadnić i udokumentować okoliczności, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pochodzące od niej informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Jeżeli zawarte we wniosku dane okażą się niewystarczające lub budzą wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe informacje lub dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Możliwość wezwania daje Sądowi przepis art. 255 p.p.s.a. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 15 marca 2012 r. (II FZ 175/12) konstrukcja tego przepisu zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem. Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 p.p.s.a. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym Sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz ustalenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy. W orzecznictwie podkreśla się przy tym, że niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia, o którym mowa w art. 255 p.p.s.a., uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 16 marca 2012r., sygn. akt I OZ 160/12). W związku z powyższym strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika powinna więc należycie uzasadnić i udokumentować okoliczności, które stały się przedmiotem zainteresowania Sądu w związku ze wszczęciem procedury z art. 255 p.p.s.a. Pochodzące od niej informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. W niniejszej sprawie Sąd skorzystał z możliwości uregulowanej w art. 255 p.p.s.a., wzywając skarżącą do przedłożenia szczegółowo wymienionej dokumentacji i oświadczeń. Strona nie przedstawiła jednak w szczególności jednoznacznych informacji w zakresie wysokości pomocy, jaką otrzymuje od najbliższych członków rodziny. Było to o tyle istotne, że w świetle dokonanej przez analizy przedłożonych wyciągów bankowych wydatki skarżącej prawie dwukrotnie przewyższają deklarowany miesięczny dochód. W oparciu o wymienione wyciągi bankowe stwierdzić można dodatkowo, iż skarżąca reguluje szereg należności przypadających na M. Ś. takich jak- opłaty za mieszkanie będące jego własnością, za usługi telekomunikacyjne, Cyfrowy Polsat, SKOK. Ogólnie miesięczne zobowiązana regulowane za tę osobę to dla przykładu kwota 1320 zł w maju 2014r. Skarżąca w żaden sposób nie wyjaśniła jednak przyczyn takiego postępowania, w szczególności, czy są to świadczenia na poczet czynszu za zajmowane mieszkanie oraz na jakich zasadach zobowiązała się do ich uiszczania. Skoro strona uchyliła się od szczegółowego naświetlenia wskazanych w wezwaniu okoliczności, powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Lakoniczne i ogólnikowe sformułowanie wniosku nie daje Sądowi podstawy do stwierdzenia ponad wszelką wątpliwość, że skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Dokonując oceny możliwości płatniczych strony należy zaś przecież przeprowadzić swoistą symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności. Podstawą wnioskowania w tym zakresie mogą być zaś jedynie szczegółowe i wiarygodne informacje pozwalające choćby na stwierdzenie, które z wydatków na gospodarstwo domowe mają charakter niezbędnych w konfrontacji z powinnością uiszczenia kosztów sądowych. Dokonując oceny okoliczności sprawy Sąd miał dodatkowo na względzie, że skarżąca i jej syn uzyskują obecnie stałe miesięczne dochody, a to z tytułu należnego skarżącej świadczenia z ubezpieczenia społecznego oraz alimentów na rzecz syna, w kwotach odpowiednio 1260,31 zł oraz 750 zł. Na obecnym etapie postępowania koszty związane z jego prowadzeniem stanowi kwota 200zł, tytułem wpisu od skargi. Zrekonstruowana w oparciu o przedstawione przez skarżącą twierdzenia sytuacja majątkowa nadal jawi się w sposób oczywisty jako wyrwana ze znacznie szerszego kontekstu i nie pozwala na realną jej ocenę z punktu widzenia regulacji przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.