I SA/Kr 924/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Inga Gołowska po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2010r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 6 kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 rok, postanawia skargę odrzucić. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie P. Ł. wniósł o przyznanie mu adwokata z urzędu (k. 7 akt sądowych, in fine ). Ponadto w piśmie skierowanym do tut. Sądu w dniu 19.06.2009 r., stanowiącym odpowiedź na zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu, skarżący podniósł, iż nie jest w stanie uiścić wpisu od skargi (k. 25 akt sądowych, in fine ). Pismem z dnia 18.09.2009 r. tut. Sąd wezwał zatem skarżącego P. Ł., aby w terminie 7 dni uzupełnił braki formalne wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez prawidłowe wypełnienie rubryk urzędowego formularza, zgodnie z zawartym w nim pouczeniem, pod rygorem pozostawienia przedmiotowego wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Jak to wynika z akt sprawy (k. 42 akt sądowych), pismo to, wraz z urzędowym formularzem PPF, zostało skarżącemu skutecznie doręczone w dniu 24.09.2009 r. Termin do dokonania w/w czynności upłynął bezskutecznie z dniem 01.10.2009 r. Z uwagi na powyższe zarządzeniem z dnia 10.11.2009 r. Sąd pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu, bez rozpoznania. Na powyższe zarządzenie P. Ł. wniósł w terminie sprzeciw, w uzasadnieniu którego skarżący stwierdził, iż to nie on zwracał się do tut. Sądu lecz Dyrektor Izby Skarbowej, zatem to organ winien ponosić opłaty. Odnośnie do meritum sprawy skarżący wyjaśnił, iż pobiera emeryturę w wysokości 1000 zł, zaś same opłaty za mieszkanie wynoszą 500 zł. W wykonaniu zarządzenia Sędziego, pismem z dnia 26.01.2010 r., skarżący został zatem ponownie wezwany do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez prawidłowe wypełnienie rubryk urzędowego formularza od nr 1 do nr 14, zgodnie z pouczeniem na str. 4 tego formularza. Skarżącemu zakreślono też 7-dniowy termin na dokonanie w/w czynności, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, oraz wyjaśniono, czego dotyczy sprawa w przedmiocie prawa pomocy (z czym związane jest w/w wezwanie). Jak to wynika z akt sprawy powyższe pismo, wraz z urzędowym formularzem "PPF", zostało skarżącemu doręczono w trybie zastępczym z dniem 12.02.2010 r. (pierwsze awizo w dniu 29.01.2010 r. – k: 58 akt sądowych). W związku z bezskutecznym upływem w/w terminu tut. Sąd postanowieniem z dnia 28.04.2010 r. pozostawił wniosek skarżącego ponownie bez rozpoznania. Przedmiotowe postanowienie, wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem o trybie i terminie na złożenie zażalenia zostało skarżącemu doręczone w trybie zastępczym z dniem 25.05.2010 r. (pierwsze awizo w dniu 10.05.2010 r.). W związku z zakończeniem postępowania w przedmiocie prawa pomocy oraz uprawomocnieniem się zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 15.06.2009 r. dotyczącym wezwania skarżącego do uiszczenia wpisu, tut. Sąd pismem z dnia 17.06.2010 r. wezwał raz jeszcze skarżącego P. Ł. do uiszczenia wpisu od wniesionej przez niego skargi, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia tejże skargi. Wezwanie to skarżący odebrał w dniu 23.06.2010 r. Jednakże w terminie do opłacenia skargi wpis nie został uiszczony (dowód – raport kasowy z dnia 20.08.2010r.). Zamiast tego skarżący złożył osobiście w tut. Sądzie w dniu 24.06.2010 r. pismo, identyczne brzmieniem z poprzednimi jego pismami w sprawie, w którym na koniec podniósł, iż z emerytury ok. 1000 zł ponad 500 zł wydaje na utrzymanie mieszkania, dlatego brakuje mu środków na podstawowe potrzeby. Do pisma dołączył, otrzymane wezwanie do uiszczenia wpisu, na którym odręcznie sformułował dalsze uwagi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wobec nieuiszczenia wpisu w wyznaczonym terminie skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm. – zwanej dalej "p.p.s.a.") Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i § 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Zgodnie natomiast z § 3 powyższego przepisu skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Należy zważyć, iż w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z pewną kolizją przepisów cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jednakże jest to jedynie kolizja pozorna. Z jednej bowiem strony postępowanie w przedmiocie prawa pomocy niewątpliwie uległo zakończeniu. Jego merytoryczne rozpatrzenie było niemożliwe z przyczyn leżących po stronie skarżącego, który nie wyjawił swojej sytuacji majątkowej oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, na urzędowym formularzu, który umożliwia zestawienie przychodów (dochodów) skarżącego oraz kosztów ponoszonych przez niego i jego rodzinę z wysokością wpisu od skargi. Przy tym podkreślić należy, iż skarżący wybiórczo traktuje pisma kierowane do niego przez tut. Sąd – raz bowiem podejmuje je osobiście, innym razem doręczenie następuje w trybie zastępczym, o którym mowa w art. 73 p.p.s.a. Obydwa rodzaje doręczeń są jednak skuteczne w świetle prawa. Postanowieniu w przedmiocie prawa pomocy z dnia 28.04.2010 r. nie można zatem odmówić atrybutu prawomocności. Jak stanowi art. 168 § 1 p.p.s.a. orzeczenie sądu (także i postanowienie) staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy. W tym przypadku upłynął termin na złożenie zażalenia, o którym mowa w art. 260 p.p.s.a. W tych okolicznościach sprawy uprawomocniło się zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 15.06.2009 r. dotyczące wezwania skarżącego do uiszczenia wpisu. Jednakże z ostrożności procesowej, jak również w celu zapewnienia stronie skarżącej konstytucyjnego prawa do sądu, wezwano ją raz jeszcze do uiszczenia wpisu od skargi na zasadzie art. 220 § 1 p.p.s.a., wyznaczając ustawowy termin na dokonanie tej czynności oraz wskazując rygor jej niewykonania. Z drugiej natomiast strony w terminie otwartym na uiszczenie wpisu skarżący P.Ł. złożył ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy, w szczególności o zwolnienie od kosztów sądowych, gdyż tak należy potraktować jego pisma. Postanowienia sądowe w przedmiocie prawa pomocy nie dysponują powagą rzeczy osądzonej. Zgodnie mianowicie z art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten wolny jest od opłat sądowych. Zasadnie przyjmuje się, iż wniosek ten w razie zmiany okoliczności faktycznych można złożyć ponownie, gdyż postanowienia te nie kończą postępowania w sprawie, a zatem mogą być zmieniane bądź uchylane w razie zmiany okoliczności faktycznych sprawy (art. 165 p.p.s.a.). W ten oto sposób uporczywe przewlekanie postępowania w przedmiocie prawa pomocy przez skarżącego, a to poprzez składanie nowych wniosków albo uchylanie się od podania danych i wskazania dowodów, na podstawie których można by wnioski takie rozpatrzyć, mogłoby doprowadzić do całkowitej blokady postępowania, gdyby założyć, iż zgodnie z przyjętym poglądem najpierw należy rozpatrywać wniosek o przyznanie prawa pomocy, a następnie dopiero można odrzucić skargę z powodu nieuiszczenia wpisu. Sytuacja taka dotyczy tak samo wniosków rozpatrzonych merytorycznie, jak i wniosków pozostawionych bez rozpoznania z braku wskazanych ustawą danych. Otóż, jak już wspomniano o tym na wstępie, nie mamy tutaj do czynienia z realną sprzecznością przepisów. Podobne sytuacje były już przedmiotem rozstrzygania przez sądy administracyjne. Sąd zatem po prawomocnym zakończeniu postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy, zakończonym pozostawieniem wniosku bez rozpoznania z przyczyn leżących po stronie skarżącego, ponownie wezwał go na podstawie art. 220 § 1 p.p.s.a. do opłacenia wpisu. Jak podkreśla się to w orzecznictwie, jeżeli strona po doręczeniu jej takiego wezwania, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpi do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, bieg terminu do opłacenia skargi nie zostaje przerwany. Słusznie bowiem stwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 9.12.2002 r. (sygn. akt) III RN 144/02, że prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu. Należy zatem stanąć na stanowisku, że od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego niewątpliwie strona ma prawo w związku z art. 165 i 243 p.p.s.a. (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego wydane w analogicznych stanach faktycznych: z dnia 29.09.2005 r., II FZ 608/05; z dnia 23.03.2009 r., I FZ 60/09; z dnia 15.02.2010 r., II FSK 706/09). Podkreśla się przy tym, iż bez znaczenia w tym przypadku pozostaje kwestia zmiany okoliczności wskazanych w ponownym wniosku, które mogą uzasadnić zmianę lub uchylenie wcześniejszego postanowienia w tym przedmiocie (tak NSA w cyt. postanowieniu w sprawie II FSK 706/09). W rozpatrywanej sprawie skarżący nie wskazał nawet żadnych dodatkowych okoliczności, które by mogły wpłynąć na zmianę stanowiska tut. Sądu, nie odesłał także formularza PPF. Trudno za takie okoliczności uznać jego sugestię, aby Przewodniczący Wydziału udostępnił skarżącemu część swych poborów, a wówczas skarżący ochoczo należny wpis uiści. Należy zatem w konsekwencji uznać, że ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym przez tut. Sąd do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia w przedmiocie pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia w stosunku do toczącego się postępowania. Ponowny wniosek nie wpływa również na bieg terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez tut. Sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie, a zatem sąd winien skargę odrzucić (por. uzasadnienia w sprawach I FZ 60/09 in fine, II FSK 706/09 in fine, II FZ 608/05 in fine oraz powołane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego). Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji, działając na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a.