I SA/Kr 925/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 17 września 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 06.04.2009r. , nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zastosowania ulgi w formie umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę w podatku od spadków i darowizn. postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 06.04.2009r. , nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zastosowania ulgi w formie umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę w podatku od spadków i darowizn. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" i akt sprawy J. W. pozostaje w ciągłym leczeniu neurologiczno – psychiatrycznym. Prowadzi gospodarstwo domowe wraz z babką A. M. ur. w 1925r. która cierpi na przewlekłą niewydolność krążenia, oraz dwójką dzieci: N. O. ur. w 2002r. i A. W. ur. w 1990r. J. W. otrzymuje alimenty i zasiłek rodzinny na dzieci w łącznej wysokości 728 zł. natomiast A. M. pobiera emeryturę w wysokości 1234 zł. miesięcznie, netto. Miesięczne koszty utrzymania rodziny obejmują : opłatę za wodę – ok. 110 zł. , opłatę za gaz – ok. 450 zł. , opłatę za wywóz śmieci , ratę kredytu za samochód w kwocie 386,72 zł. , wydatki związane z leczeniem M. M. – ok. 200 zł. Strona skarżąca jest właścicielką nieruchomości gruntowej o pow. 7,20 a zabudowanej domem położonym w K. przy ul. B. oraz 3/20 części niezabudowanej nieruchomości o pow. 0,1720 ha położonej w K. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84) Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) Sytuacja finansowa strony skarżącej nie daje w ocenie orzecznika podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Pamiętać bowiem trzeba , iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. W przedmiotowej sprawie na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego koszty sądowe obejmują wpis od skargi w wysokości 100 zł. Strona skarżąca natomiast samą ratę na samochód płaci w wysokości 386,72 zł., nie licząc kosztów jego eksploatacji (ubezpieczenie , benzyna). Zobowiązania cywilnoprawne nie mają z kolei pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. Poza tym posiadanie i utrzymywanie samochodu w przypadku kiedy strona zwraca się o pomoc finansową państwa nie świadczy o zachowaniu przez nią racjonalnej polityki oszczędnościowej w prowadzeniu gospodarstwa domowego, co powinno mieć miejsce w takiej sytuacji. Ponadto strona skarżąca wykazała się zachowaniem podważającym jej wiarygodność . W przesłanym formularzu wniosku PPF rubryka nr 7 dotycząca posiadanych nieruchomości (7.1) została zakreskowana. Tymczasem w nadesłanym później oświadczeniu z dnia [...].07.2009r. J. W. napisała , iż jest właścicielką nieruchomości będących przedmiotem spadku czyli nieruchomości gruntowej o pow. 7,20 a zabudowanej domem położonym w K. przy ul. B. oraz 3/20 części niezabudowanej nieruchomości o pow. 0,1720 ha położonej w K. Nieruchomości te mają znaczną wartość a podkreślić wypada , iż nie służą one zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych strony skarżącej. J. W. mieszka bowiem z rodziną w domu przy ul. K. w K., który jest własnością córki A. W. mającej lat dziewiętnaście. Warto też zauważyć, iż posiadanie w/w nieruchomości pozwala na zdobycie dodatkowych środków poprzez zaciągnięcie kredytu lub pożyczki. Stąd też uiszczenie kosztów sądowych przez J. W. jest zdaniem orzecznika możliwe bez pogorszenia warunków bytowych strony skarżącej. Nie można bowiem zapominać, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak – Molczyk,( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628) Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt. 2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270) orzeczono jak w sentencji.