I SA/Kr 929/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Stanisław Grzeszek po rozpoznaniu w dniu 16 września 2014r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 10 marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 10 marca 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek K. B. o zwolnienie od kosztów sądowych, uzupełniony pismem z dnia 25 czerwca 2014 r. We wniosku skarżąca oświadczyła, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małoletnim synem F. B.. Jej miesięczny dochód brutto z tytułu pobieranego zasiłku macierzyńskiego wynosi 1344 zł. W skład jej majątku wchodzi nieruchomość rolna o pow. 0,10 ha. Innego majątku skarżąca nie wykazała. Z uwagi na fakt, iż podane przez skarżącą informacje dotyczące jej stanu majątkowego i rodzinnego okazały się niewystarczające, Referendarz działając na zasadzie art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 18 czerwca 2014 r. wezwał skarżącą do przekazania w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania następujących informacji: - oświadczenie gdzie strona mieszka, czyją własność stanowi ta nieruchomość oraz kto ponosi koszty jej utrzymania; - wykazania wszystkich osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z podaniem ich stanu majątkowego oraz źródeł i wysokości miesięcznych dochodów; - odpisu zeznań podatkowych skarżącej oraz osób , z którymi prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe za rok 2013; - przedłożenie wykazów wszystkich posiadanych przez skarżącą oraz jej domowników rachunków bankowych (osobistych i firmowych) i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem; - udokumentowanie aktualnymi rachunkami ( faktury za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny ( opłaty za prąd, gaz, wodę, wywóz śmieci, ścieki), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, ubezpieczenie, podatki, telefon, ewentualne leczenie; - oświadczenie czy skarżącą posiada pojazdy mechaniczne- jeśli tak należy podać ich markę i rok produkcji. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca w piśmie z dnia 25 czerwca 2014 r. wyjaśniła, iż obecnie zamieszkuje ze swoją rodziną tj. synem i mężem w domu stanowiącym własność matki. Gospodarstwo domowe prowadzi sama z mężem i synem, Jeżeli chodzi o koszty związane z utrzymaniem nieruchomości, w której obecnie mieszka z rodziną to stara się dołożyć do rachunków za media 1/3 wartości tych kosztów. Matka, która prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe z ojcem i siostrą skarżącej nie jest w stanie pokryć tych kosztów sama, gdyż ma na utrzymaniu siostrę skarżącej i niepracującego męża. Ponadto dochód matki jest objęty zajęciem komorniczym. Dochody męża skarżącej są wykazane za cały rok 2013. Koszty miesięcznego utrzymania domu jaki skarżąca ponosi to 1/3 wartości kosztów) – prąd – 75 zł, gaz - 37,50 zł, ogrzewanie - 120 zł, wywóz śmieci -18 zł, telefon – 250 zł. Ponadto na utrzymanie 3 miesięcznego syna cierpiącego na refluks i potrzebuje mleka zagęszczonego jak również na zakup ubrań, pieluch, witamin, leków szczepionek wydaje 800 zł miesięcznie. Skarżąca oświadczyła, iż nie posiada pojazdu mechanicznego. Do pisma skarżąca dołączyła następujące dokumenty – wydruk z rachunku w ING Bank Śląski obrazujący przepływ środków od maja do lipca 2014 r., kserokopie zeznania podatkowego skarżącej za rok 2013, kserokopię zeznania podatkowego męża skarżącej za rok 2013. Postanowieniem z dnia 23 lipca 2014r. Referendarz sądowy WSA w Krakowie oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżąca zarzuciła Referendarzowi nieuprawnioną odmowę wiarygodności jej wyjaśnień sformułowanych we wniosku i jego uzupełnieniu oraz nadanie niewspółmiernego znaczenia powinności przedłożenia przez nią wskazanych w wezwaniu dokumentów źródłowych. Tymczasem w ocenie strony Referendarz winien był skoncentrować się bardziej na doświadczeniu życiowym, które jednoznacznie wskazuje, że pewne koszty są niezbędne do egzystencji, zaś ich udowadnianie jest zbędne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania(art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z wniosku skarżącej jednoznacznie wynika, iż wnosi on o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, a to zwolnienia od kosztów sądowych. Zawarta w przepisach ustawy p.p.s.a.– regulacja prawa pomocy - stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W konsekwencji przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty, powinny uzasadniać jego żądanie. Oznacza to, iż na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa, przy czym do Sądu należy ocena tych dowodów w świetle spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. Stwierdzenie przez Sąd sprzeczności w składanych przez stronę wyjaśnieniach oraz przedkładanych dokumentach, a następnie powzięcie uzasadnionych wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy nie pozwalają na przeniesienie na budżet państwa kosztów sądowych obciążających podatnika. W świetle przytoczonej regulacji oraz powyższych uwag, Sąd uznał, iż okoliczności przedstawione przez skarżącą nie uzasadniają przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Analiza akt sprawy w konfrontacji z twierdzeniami strony i wskazywanymi przez nią okolicznościami nasuwa wątpliwości dotyczące sytuacji finansowej w jakiej znajduje się wnioskodawczyni, których istnienie przesądza o odmowie przyznania prawa pomocy, a to mając na względzie spoczywający na skarżącej ciężar dowodowy w tym zakresie. To bowiem strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Strona powinna więc należycie uzasadnić i udokumentować okoliczności, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pochodzące od niej informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Jeżeli zawarte we wniosku dane okażą się niewystarczające lub budzą wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe informacje lub dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Możliwość wezwania daje Sądowi przepis art. 255 p.p.s.a. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 15 marca 2012r. (II FZ 175/12) konstrukcja tego przepisu zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem. Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 p.p.s.a. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym Sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz ustalenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy. Na plan pierwszy wysuwa się zaś brak aktualności dokumentacji przedstawionej przez stronę. Ograniczając się tylko do przedstawienia zeznań podatkowych z natury rzeczy skarżąca nie pozwoliła sądowi poczynić jakichkolwiek miarodajnych ustaleń co do jej sytuacji majątkowej w bieżącym roku kalendarzowym. Tymczasem w skierowanym do niej przez Referendarza sądowego wezwaniu niezwykle precyzyjnie wyszczegółowiono dokumenty, jakie winna przedstawić by w sposób dostateczny naświetlić wszystkie istotne dla sprawy okoliczności. Przedłożona kopia wydruku z historii rachunku bankowego nie tylko nie wskazuje imiennie jego posiadacza, lecz dodatkowo nie zawiera potwierdzenia wpływu pobieranego przez stronę zasiłku macierzyńskiego, co mogłoby sugerować, że strona nie wykazała wszystkich operacji na koncie, bądź posiada jeszcze inny rachunek bankowy, którego nie ujawniła. Skoro strona uchyliła się od przedstawienia dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniających przyznanie prawa pomocy. W oparciu o sam tylko wniosek skarżącej brak jest choćby możliwości poczynienia jakichkolwiek racjonalnych ustaleń odnośnie bieżących wydatków rodziny. Tymczasem dokonując oceny możliwości płatniczych strony należy zaś przecież przeprowadzić swoistą symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów. W ocenie Sądu nie istniały żadne obiektywne powody uniemożliwiające skarżącej przedłożenie wszystkich wskazanych w wezwaniu dokumentów, tym bardziej że w trakcie postępowania przed Referendarzem sądowym miała ona jeszcze czas na gromadzenie potrzebnej dokumentacji, tak by przedstawić ją obecnie przed Sądem. Wbrew twierdzeniom skarżącej samo tylko doświadczenie życiowe nie pozwala na poczynienie pewnych ustaleń co do wydatków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Te bowiem związane są ściśle z warunkami rodzinnymi i społecznymi w jakich żyje strona, zaś ich jednoznaczne zrekonstruowanie w ramach niniejszego postępowania wpadkowego nie jest możliwe, tym bardzie wobec szczątkowych informacji ujawnionych przez samą stronę. Zrekonstruowana w oparciu o przedstawione przez skarżącą twierdzenia sytuacja majątkowa jawi się zaś w sposób oczywisty jako wyrwana ze znacznie szerszego kontekstu i nie pozwala na realną jej ocenę z punktu widzenia regulacji przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia