I SA/Kr 937/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska Sędziowie: WSA Grażyna Firek WSA Wiesław Kuśnierz (spr.) Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2018 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 lipca 2018 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 23 kwietnia 2018r. D. G. (dalej: Strona, Skarżący) wnioskiem z dnia 20 lutego 2018 r. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. (dalej: ZUS, organ) z wnioskiem o umorzenie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem tych składek. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w latach 2014-2017 nie otrzymywał terminowych wpłat z tytułu faktur za wykonane prace lub całkowicie nie były one płacone. W 2017 r. stwierdzono u jego małżonki białaczkę, a co za tym idzie koszty leków zaczynają się od [...] zł miesięcznie. W grudniu 2017 r. przeszedł zawał serca nie wiedząc o tym, co w konsekwencji doprowadziło do skomplikowania się jego sytuacji zdrowotnej. ZUS decyzją z dnia 23 kwietnia 2018 r. nr [...] odmówił Skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie [...]zł, w tym z tytułu odsetek liczonych na dzień 21 lutego 2018 r.: a) ubezpieczenia społeczne - za okres od 10/2014 - 12/2014, 10/2015 - 01/2018, w łącznej kwocie [...]zł, w tym z tytułu odsetek - [...] zł; b) ubezpieczenie zdrowotne - za okres od 09/2014 12/2014, 10/2015 r. - 01/2018 r., w łącznej kwocie [...]zł, w tym z tytułu odsetek - [...] zł; c) Fundusz Pracy - za okres od 09/2014 - 12/2014, 10/2015 - 01/2018, w łącznej kwocie [...]zł, w tym z tytułu odsetek -119,00 zł. W uzasadnieniu decyzji organ opisał zebraną w sprawie dokumentację, w tym m.in.: - Historia Zdrowia i choroby dot. E. G. z dnia 8 maja 2017 r.; - Karty informacyjne leczenia szpitalnego D. G. w okresie: - od 10.10.2013 r. do 22.10.2013 r.; - od 5.01.2018 r. do 15.01.2018 r.; - od 18.01.2018 r. do 26.01.2018 r.; - od 5.03.2018 r. do 7.03.2018 r. ZUS ustalił, że Strona figuruje jako płatnik składek w okresie od co najmniej 1 stycznia 1999 r. do nadal. Zgodnie z informacją z Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą, w zakresie wykonywania instalacji elektrycznych pod nazwą D. . W trakcie prowadzenia działalności nie wywiązywał się z obowiązku opłacania składek na własne ubezpieczenia. W ten sposób został dłużnikiem ZUS, który naliczył odsetki od nieopłaconych w terminie należności. Zadłużenie figurujące na koncie rozliczeniowym Strony jest objęte postępowaniem egzekucyjnym. Działania egzekucyjne prowadzone są od dnia 20 stycznia 2017 r. Postępowanie egzekucyjne prowadzone jest zarówno przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K., jak również Naczelnika Urzędu Skarbowego. Biorąc pod uwagę powyższe organ wskazał, że nie można jednoznacznie stwierdzić, by Zakład w żadnym stopniu nie mógł wyegzekwować zadłużenia Skarżącego. Organ ustalił, że Strona w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą i z tego tytułu uzyskuje dochody. W latach 2016-2017 uzyskał przychód w kwotach odpowiednio: [...] zł oraz [...] zł (dochód: [...] zł oraz [...] zł). Podał również, że w II półroczu 2018 r. może liczyć na kontrakt na około [...] euro. W związku z tym faktem oświadczył również, że może spłacać posiadane w ZUS zadłużenie dopiero w momencie uzyskania wpływów z planowanych kontraktów. Zgodnie z oświadczeniem prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną E. G., a na utrzymaniu mają córkę A. . Aktualnie oprócz dochodu uzyskiwanego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej dodatkowym dochodem rodziny jest dochód małżonki, w kwocie [...]zł miesięcznie. Strona wskazała, że ponosi wydatki związane z utrzymaniem w kwocie [...]zł miesięcznie, natomiast na leczenie przeznaczana jest kwota od [...] zł do [...] zł. Inne wydatki nie są ponoszone. Oprócz zaległości w ZUS zgodnie z oświadczeniem zawartym w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym Strona posiada kredyty, które winny być spłacane w kwocie [...]zł miesięcznie. Zgodnie z oświadczeniem nie są one spłacane, a wręcz przeciwnie prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Komornika Sądowego. Ponadto Skarżący oświadczył, że posiada zadłużenie w instytucjach, na kwotę [...]zł, które również nie jest spłacane. Organ stwierdził, że przedmiotowych zobowiązań Strona w żaden sposób nie udokumentowała. Do akt Skarżący załączył historię zdrowia i choroby dot. żony, zgodnie z którą zdiagnozowano u niej [...]. Ponadto załączył karty informacyjne leczenia szpitalnego, z których wynika, że przeszedł [...]. Ponadto choruje na [...] Sytuacji zdrowotnej Strony Zakład nie kwestionował i uznał ją za udowodnioną. Przywołując art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm.; dalej: u.s.u.s.) organ wskazał, że z przyczyn oczywistych w sprawie nie ma zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. Przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. również nie zachodzą, gdyż nie prowadzono postępowania upadłościowego ani likwidacyjnego działalności Strony. Organ stwierdził, że również okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 u.s.u.s., nie zaistniały w przedmiotowym przypadku. Organ wskazał, że Skarżący nie jest pozbawiony źródła dochodu, gdyż w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą i winien z niej uzyskiwać dochody. Dodatkowym dochodem rodziny jest dochód małżonki, w kwocie [...]zł. Oświadczył, że nie korzysta z pomocy społecznej, ani innych dostępnych form pomocy ze strony państwa, a zatem można dokonać stwierdzenia, że jego i rodziny sytuacja materialna pozwala na zaspakajanie podstawowych potrzeb. Organ wskazał, że o wielkości środków pozostających w dyspozycji Strony najlepiej świadczy wykazywany przychód z prowadzonej działalności gospodarczej. Przychód obrazuje bowiem potencjalne możliwości finansowe i pokazuje jakiej wielkości wydatki jest w stanie ponosić. To zaś na co Strona decyduje się ponosić wydatki jest kwestią zależną od jej woli. ZUS stwierdził również, że przesłanka art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. również nie ma zastosowania w przedmiotowym przypadku, gdyż odnosi się do zadłużenia niższego od kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (11,60 zł). Z ww. powodów organ stwierdził brak przesłanki całkowitej nieściągalności. Z kolei przywołując art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i wydane na tej podstawie rozporządzenie organ wskazał, że rozważył na podstawie posiadanych informacji możliwość umorzenia należności z uwagi na trudną sytuację finansową, która w przypadku konieczności opłacenia zadłużenia pozbawiałaby Stronę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. W ocenie Zakładu sytuacja ta w przedmiotowym przypadku nie ma miejsca. Zdaniem organu, pomimo wydatków związanych z utrzymaniem w kwocie [...]zł miesięcznie, sporych środków na leczenie (od [...] zł do [...] zł), Skarżący nie wykazał żadnych opóźnień w regulowaniu bieżących rachunków. ZUS ocenił, że trudności finansowe Strony nie mają charakteru trwałego i istnieje możliwości spłaty wszystkich zaległości składkowych wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. Organ stwierdził, że kredyty oraz zadłużenie w instytucjach nie mogą stanowić okoliczności przemawiającej za umorzeniem należności z tytułu składek, bowiem prowadziłoby to do uprzywilejowania innych wierzycieli kosztem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, tym bardziej że należności składkowe jako należności publicznoprawne podlegają szczególnej ochronie. ZUS wskazał, że nie kwestionuje tego, że jednorazowa wpłata na poczet należności nie jest możliwa, natomiast nic nie stoi na przeszkodzie aby regulować posiadane zobowiązanie dobrowolnymi wpłatami lub w ramach zawartego układu ratalnego. Organ wskazał na brak przesłanek zastosowania § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Podsumowując organ stwierdził, że nie kwestionuje sytuacji zdrowotnej żony Skarżącego, która choruje na białaczkę i uznaje ją za udowodnioną. Organ nie kwestionuje również sytuacji zdrowotnej samego Skarżącego i tego, że przeszedł rozległy zawał serca. Zdaniem ZUS Strona nie wykazała jednak, że stan zdrowia uniemożliwia jej wykonywanie aktywności zawodowej. Nie przedłożyła ponadto do wniosku orzeczeń lekarskich stwierdzających niezdolność do pracy czy o stopniu niepełnosprawności. Uznano zatem, że jest osobą zdolną do pracy mającą możliwości wykonywania aktywności zawodowej i uzyskiwania dochodów. Dlatego też nie będzie miał zastosowania § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Strona wnioskiem z dnia 10 maja 2018 r. zwróciła się do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu podniesiono, że organ nie wziął pod uwagę faktu, iż Skarżący nie prowadzi gospodarstwa domowego z żoną, a tylko partycypuje w opłatach za mieszkanie i leki dla żony. Ponadto nie uzyskał kontraktu w [...] (nie przeszedł badań lekarskich) i od 2 stycznia 2018 r. jest na zwolnieniu lekarskim. Do wniosku Skarżący dołączył akt notarialny z dnia 29 czerwca 2006 r. o zawarciu umowy o rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Dyrektor Oddziału ZUS w K., działający z upoważnienia Prezesa ZUS, decyzją z dnia 2 lipca 2018 r. nr [...] na podstawie art. "138 § 1 pkt 2" ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej: K.p.a.), w związku z art. 83 ust. 4 u.s.u.s., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji przywołał treść art. 83 ust. 4 u.s.u.s. oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Powtórzył opis przebiegu sprawy za organem I instancji, przywołał też ponownie mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa. Wskazał, że Skarżący z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył umowę o rozdzielności majątkowej małżeńskiej i w tym zakresie zmienił oświadczenie w ten sposób, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z żoną, a tylko partycypuje w opłatach za mieszkanie i leki dla żony. Ponosi wydatki związane z utrzymaniem z tytułu miesięcznych opłat w kwocie [...]zł, opłat eksploatacyjnych w kwocie [...]zł, koszty związane z leczeniem w kwocie [...]zł. Ma zadłużenie z tytułu kredytów zaciągniętych w 2008 r. i 2010 r. w łącznej kwocie [...]zł z miesięczną ratą 7.000 oraz w instytucjach na kwotę [...]zł, które dochodzone są przez komornika sądowego. ZUS podkreślił, że należności zostały objęte egzekucją, a organ egzekucyjny nie stwierdził, aby okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 u.s.u.s. zaistniały. Nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Odnosząc się do sytuacji zdrowotnej Skarżącego i jego żony organ stwierdził, że nie kwestionuje ww. sytuacji, jednak jako że Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, nie będzie miał zastosowania w sprawie § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r., nr 141, poz. 1365, dalej: rozporządzenie MGPiPS). Skarżący wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, domagając się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji I instancji. Wniósł również o przeprowadzenie na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) dowodu ze wskazanych dokumentów w uzasadnieniu skargi oraz o zasądzenie zwrotu kosztów niniejszego postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa: - materialnego, tj. art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. § 3 rozporządzenia MGPiPS, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w sprawie niniejszej nie zachodzą szczególne przesłanki uzasadniające umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie, podczas gdy Skarżący znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej ze względu na stan zdrowia swój oraz żony, jak i związane z tym problemy finansowe prowadzonej działalności gospodarczej, - postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 w związku z art. 77 i 80 K.p.a. poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia wyczerpującego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie oraz dowolną ocenę zgromadzonego ww. materiału w trakcie postępowania, polegającą na stwierdzeniu, iż Skarżący nie pozostaje w ciężkiej sytuacji materialnej i zdrowotnej, uzasadniającej umorzenie należności z tytułu składek. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zaległość z opłatami składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne powstała w latach od (wrzesień) 2014 - (styczeń) 2018, w czasie prowadzenia działalności gospodarczej. Podstawą zarówno złożonego wniosku o umorzenie zaległości, jak i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, stanowiła bardzo trudna sytuacja materialna, która została spowodowana wieloma okolicznościami, które nie były od Strony zależne. W latach 2014-2017 Skarżący stracił płynność finansową, która spowodowana była zwłoką w spełnianiu wzajemnych świadczeń pieniężnych przez kontrahentów. Podniósł, że prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z dużą ilością stresu, co wpływa na brak sił i energii do dochodzenia ww. należności. Co więcej, dla sprawnego i efektywnego prowadzenia postępowań sądowych w tym przedmiocie, potrzebny jest profesjonalny pełnomocnik, na którego nie było go stać. Dalej Skarżący zarzucił, że fakt prowadzenia obecnie działalności nie może stanowić podstawy wnioskowania polegającego na twierdzeniu, że ma wystarczające zasoby pieniężne na spełnienie wszystkich zobowiązań wynikających z jej prowadzenia. To, że ktoś prowadzi działalność gospodarczą nie oznacza, że ma możliwość zaspokojenia wszelkich potrzeb i zobowiązań. Takie przedsięwzięcie łączy się z szeregiem różnego rodzaju wydatków m.in. kupnem niezbędnych sprzętów i narzędzi, bez których nie można wykonać zleconego zadania. Podkreślił, że z prowadzenia działalności nie osiąga stałych dochodów. W 2016 r. osiągnął dochód w wysokości [...] zł (średnio [...] zł na miesiąc); a w roku 2017 r. w wysokości [...] zł (średnio [...] zł na miesiąc). Udowadnia to fakt, że po utracie płynności finansowej dążył do naprawy sytuacji finansowej przedsiębiorstwa, jednak sytuacja zdrowotna w tym przeszkodziła. Skarżący wskazał, że jego sytuacja finansowa, na dzień dzisiejszy, nie może ulec poprawie, ponieważ w 2017 r. stwierdzono u jego żony przewlekłą białaczkę szpikową. Minimalny koszt wydatku na leki wynosi [...] zł. Co gorsze, stan żony nie ulega poprawie. Wymaga całodobowej opieki, ponieważ aktualnie przechodzi terapię radiologiczną. W wyniku tego wymotuje, jest bardzo słaba, co powoduje, że nie może samodzielnie dokonywać wielu czynności, m.in.. przygotować posiłku do spożycia. Wiążą się z tym dodatkowe koszty, które są konieczne dla ulżenia jej w bólu w tak ciężkim stanie. Skarżący nie może zatrudnić opiekunki, ponieważ nie ma pieniędzy. Dowodem świadczącym o tym, że żona potrzebuje całodobowego wsparcia i opieki jest złożone przez nią oświadczenie z dnia 29 lipca 2018 r., w którym to przyznała, że jedyną osobą, na której może polegać w tak ciężkich chwilach jest Skarżący. Dodatkowo Skarżący wymienił swoje liczne schorzenia, wskazując, że w ich skutek jest zmuszony do wydawania miesięcznie kilkuset złotych na leczenie, rehabilitację i leki. Od dnia 3 stycznia do 26 stycznia 2018 r. przebywał w Szpitalu. Od tego czasu przebywa na zwolnieniu lekarskim. Do dnia dzisiejszego nie został wezwany do stawienia się na badanie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, celem ustalenia niezdolności do pracy. Na zwolnieniu lekarskim przebywał ponad 182 dni. Aktualnie stan zdrowia Skarżącego nie uległ poprawie. Stan ten jest spowodowany konsekwencją kilku bezpośrednio następujących po sobie schorzeń. Dolegliwości powodują, że nie jest w stanie osiągać należytych dochodów, które umożliwiłyby spłacenie zaległości z tytułu zaległych składek. Zwrócił uwagę, że nie ma możliwości podjęcia innego zatrudnienia, ponieważ nie przejdzie wymaganych wstępnych badań lekarskich do pracy przeprowadzanych przez lekarza medycyny pracy na stanowisko pracownika fizycznego, z powodu tak wielu ww. chorób. Nie może też zatrudnić pracownika. Wobec powyższego zarzucił, że organ nie ustalił rzetelnie, czy Skarżący jest zdolny do pracy oraz ma możliwość osiągnięcia dochodu umożliwiającego zaspokojenie zaległych składek, jak i bieżących. Ponadto podniósł, że do kosztów utrzymania jego rodziny należy wliczyć koszty związane z utrzymaniem jego córki, która nie pracuje. Dalej Skarżący przywołał mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa, przedstawiając ich wykładnię i przywołując orzeczenia sądów administracyjnych. Podsumowując stwierdził, że organ rozpoznając przedmiotową sprawę nie wykazał posiadania przez Skarżącego majątku pozwalającego na pełne zaspokojenie zaległych należności z tytułu składek. Zarzucił, że uzasadniając wydaną decyzję organy ograniczyły się do wskazania na fakt prowadzenia przez Skarżącego działalności, co ma być wystarczającą okolicznością do uznania, że posiada majątek o wartości umożliwiającej spłatę niniejszej zaległości. Tym samym organ pominął zupełnie inne istotne okoliczności związane ze stanem zdrowia – Skarżącego i jego żony, naruszając art. 7 K.p.a. Skarżący podniósł, że organ nie dokonał w ogóle oceny czy istnieje realna szansa spłaty zadłużenia, w szczególności odsetek, o których umorzenie ostatecznie wniesiono. Końcowo Skarżący zarzucił, że organ oceniając stan niewypłacalności i przesłanki umorzenia zaległości z tytułu ubezpieczenia społecznego zupełnie pominął fakt, że od 3 stycznia 2018 r. jest on na zwolnieniu lekarskim, jak również fakt sprawowania opieki nad żoną E. G., która jest przewlekle chora oraz potrzebuje całodobowej opieki i wsparcia w ciężkich chwilach, czym naruszył art. 77 K.p.a. Podniósł, że uzasadniając swoją sytuację materialną i zdrowotną wielokrotnie przedstawiał szereg dowodów potwierdzających jego stan zdrowia i sytuację życiową uniemożliwiającą osiąganie wystarczająco wysokiego dochodu. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wskazał też m.in., że brak korzystania z pomocy społecznej można odczytywać jako znajdywanie się w dobrej sytuacji finansowej. Stwierdził również, że przebywanie na zwolnieniu lekarskim, przy prowadzeniu wciąż działalności gospodarczej, nie uniemożliwia uzyskiwania dochodu. W piśmie procesowym z dnia 19 października 2018 r. pełnomocnik Skarżącego zarzucił, że uzasadnienia decyzji wydanych w sprawie są bardzo ogólne i nie odnoszą się ściśle do przedstawionych dowodów. Podkreślił, że zwolnienia lekarskie dokumentujące brak zdolności do pracy Skarżącego przez kilka miesięcy znajdują się w aktach sprawy, jednak organy się do powyższego nie odniosły. Zarzucił brak uwzględnienia, że działalność Skarżącego jest jednoosobowa. Na rozprawie w dniu 29 października 2018 r. pełnomocnik Skarżącego na pytanie Sądu oświadczył, że planowany kontrakt w związku z problemami zdrowotnymi Skarżącego nie został zrealizowany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.). Przedmiotem kontroli sądowej są w niniejszej sprawie decyzje ZUS Oddział w K., którymi odmówiono Skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie [...]zł na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy wraz z odsetkami. Przedmiotem sporu jest zaś fakt wykazania przez Skarżącego przesłanek ww. umorzenia oraz prawidłowość ustaleń dokonanych w postępowaniu przez organy. W rozpoznawanej sprawie jedną z podstaw prawnych zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s. Zgodnie z treścią art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 w pkt od 1 do 6. Wobec treści wniosku Skarżącego, zastosowanie w sprawie miał także przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS. Zgodnie z powołanym przepisem, ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającej opłacenie należności. Przy czym podnieść należy, że w art. 24 ust. 2 u.s.u.s. wskazano, iż pojęciem "należności z tytułu składek" objęte są składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata. Z treści powyższych przepisów wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog tych przesłanek pozwalających na umorzenie składek został określony jasno i precyzyjnie i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa. Zwłaszcza negatywne rozstrzygnięcie dotyczące umorzenia należności z tytułu składek, powinno być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały wszechstronnie rozważone i zbadane (art. 7, art. 11 K.p.a.) Ocena, czy przesłanki umorzenia występują w konkretnej sprawie (art. 80 K.p.a.) może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 K.p.a.). Dokonując oceny zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 5 kwietnia 2018 r., w oparciu o wyżej wskazane zasady, Sąd doszedł do przekonania, że naruszają one przepisy w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego, dlatego skarga zasługuje na uwzględnienie, choć częściowo z innych przyczyn niż w niej podnoszone. W pierwszej kolejności należy podnieść, że katalog przypadków całkowitej nieściągalności zawiera art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Przepis ten stanowi, że całkowita nieściągalność zachodzi gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2016 r., poz. 2171 ze. zm.; obecnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 2171, 2260 i 2261 oraz z 2017 r. poz. 791); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Powyższe wyliczenie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Z treści przywołanego przepisu art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. jednoznacznie wynika, że aby ZUS mógł wydać rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego musi wcześniej poczynić ustalenia, że w sprawie zachodzi stan całkowitej nieściągalności. Dopiero bowiem zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. daje potencjalną możliwość umorzenia należności. Z przepisu art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s wynika zatem, że to ZUS ma obowiązek samodzielnie ocenić przesłankę całkowitej nieściągalności w nim opisaną, porównując spodziewane koszty egzekucji (obliczane w części w proporcji do egzekwowanych kwot) z posiadanymi informacjami o nadającym się do egzekucji majątku. Dokonując powyższej samodzielnej oceny organ winien mieć na uwadze, czy majątek zobowiązanego nadaje się w ogóle do egzekucji, jak również czy postępowanie egzekucyjne nie spowoduje ruiny finansowej i życiowej zobowiązanego i jego rodziny. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym, gdzie zwraca się uwagę na to, że przy ocenie decyzji ZUS należy zawsze brać pod uwagę, czy w wyniku egzekucji powstanie zagrożenie utraty możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych dłużnika (por. wyroki: WSA w Olsztynie z dnia 5 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Ol 707/11; WSA w Krakowie z dnia 18 września 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 1176/14, 13 lutego 2018 r. sygn. akt 1263/17, 28 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Kr 58/18, 24 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SA/Kr 263/18; WSA w Opolu z 24 października 2012 r., sygn. akt I SA/Op 251/12; z dnia 14 listopada 2013 r. sygn. akt I SA/Op 572), które skład orzekający w sprawie niniejszej w pełni podziela. Ponadto, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 października 2007 r., sygn. akt II FSK 176/07, organy mają także obowiązek skonfrontowania bieżącej sytuacji strony z wysokością zaległej należności. Z zaskarżonej decyzji wynika natomiast, że organ rentowy nawet nie podjął próby dokonania powyższego rzetelnego szacunku, jedynie ograniczył się do wskazania w zaskarżonej decyzji, że możliwość ewentualnej egzekucji wynika z faktu, że Skarżący prowadzi działalność gospodarczą. Tymczasem Skarżący osiągał w latach 2016-2017 przychód w kwotach odpowiednio: [...] zł oraz [...] zł (dochód odpowiednio średnio [...] zł i [...] zł na miesiąc). Organ nie wskazał jakiegokolwiek majątku ruchomego i nieruchomego należącego do Skarżącego. Co więcej, organ w uzasadnieniu decyzji I instancji wskazał, że Skarżący jest zdolny do pracy. Organ nie odniósł się w należyty sposób do podnoszonych przez Skarżącego (we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) kwestii przebywania od 2 stycznia 2018 r. na zwolnieniu lekarskim. Oczekiwanie organu, że zaspokojenie należności nastąpi z uzyskiwanego przez Skarżącego dochodu z działalności gospodarczej, przy stanie zdrowia Skarżącego i jego małżonki, którego organ nie kwestionuje, należy uznać za nieuzasadnione. Organ nie wskazał na jakąkolwiek okoliczność, która mogłaby uzasadniać przyjęcie, że prowadząc postępowanie egzekucyjne można w okolicznościach niniejszej sprawy uzyskać kwoty odpowiadające zadłużeniu Skarżącego i czy kwoty te przekroczą wydatki egzekucyjne. ZUS nie zbadał również należycie, czy ewentualna egzekucja będzie dopuszczalna. Organ a priori przyjmuje, że skoro Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, to egzekucja pozwoli na wyegzekwowanie zaległości i uzyskanie kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Jest to zdaniem Sądu stanowisko w okolicznościach niniejszej sprawy całkowicie bezpodstawne, gdyż nie koresponduje ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Podsumowując tę część rozważań należy wskazać, że stanowisko organu co do stwierdzenia, że nie zachodzą przesłanki nieściągalności, jest zdecydowanie przedwczesne i tym samym narusza w sposób oczywisty przepis art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s., jak również jest ewidentnym naruszeniem przywołanych powyżej przepisów art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., jak również zasad ogólnych postępowania (art. 7, art. 8, art. 9 K.p.a.). Organ prowadząc postępowanie, zgodnie z art. 7 K.p.a., powinien wyjaśniać dokładnie stan faktyczny danej sprawy, zbierając i rozpatrując cały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 K.p.a.). Nie do przyjęcia w świetle powyższych przepisów jest sytuacja, w której organ nie dokonuje oceny całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego i wyciąga wnioski, które z tego materiału dowodowego nie wynikają. Zdaniem Sądu, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, istnieją również podstawy do zakwestionowania oceny organu odnośnie niewystąpienia przesłanki umorzenia, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MGPiPS. Organ ocenił, że sytuacja Skarżącego nie jest na tyle szczególna i uzasadniona wyjątkowymi okolicznościami, aby zasługiwała na wyjątkowe potraktowanie w formie udzielenia ulgi. Organ stwierdził, że nie zachodzi przesłanka określona w przepisie § 3 ust 1 pkt 1 rozporządzenia MGPiPS. Jest to ocena, która pomija sytuację, w jakiej znalazł się Skarżący. Podnieść w tym miejscu należy, że zadaniem regulacji zawartej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 2366/13). Punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji strony, powinna być szczegółowa analiza określonego na ten czas minimum socjalnego oraz minimum egzystencji (por. wyroki NSA z dnia 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt II GSK 724/09 oraz z dnia 8 sierpnia 2018 r. sygn. akt I GSK 1757/18), z uwzględnieniem również ogólnej sytuacji majątkowej i rodzinnej zobowiązanego. Nawet przy założeniu utrzymania dochodów z 2017 r., przy opisanych przez Skarżącego problemach zdrowotnych jego i żony oraz związanych z tym wydatkach, wątpliwa wydaje się możliwość uzyskania jakiejkolwiek nadwyżki ponad wydatki wystarczające na zapewnienie minimum egzystencji. Zestawienie dochodów Skarżącego z sumaryczną wielkością zadłużenia z tytułu składek w kwocie [...]zł (należności główne i odsetki za zwłokę) zdaniem Sądu stawia pod znakiem zapytania realność spłaty całego zadłużenia bez narażenia Skarżącego na przekroczenie progu ubóstwa, czyli cytując omawiany przepis, na pozbawienie zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zdaniem Sądu w powyższym zakresie organ w sposób dowolny i sprzeczny z logiką oraz zasadami doświadczenia życiowego stwierdził, że spłata zadłużenia jest w sytuacji Skarżącego realna i nie pozbawi go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Co prawda trafnie organ wskazał, że organ egzekucyjny nie stwierdził dotychczas braku majątku, jednak z akt postępowania nie wynika też by taki majątek istniał. Organ z jednej strony wskazywał, że Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, co umożliwi mu spłatę zaległości, a z drugiej nie odniósł się do aktualnej sytuacji zdrowotnej jednoosobowego przedsiębiorcy. Oczywiste jest przy tym, że osoba prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą, przebywając w szpitalu lub na zwolnieniu chorobowym, nie ma szans na osiągnięcie dochodu pozwalającego na zapłatę bieżących składek do ZUS, nie mówiąc o spłacie zaległości. Organ ograniczył się w istocie do prostego stwierdzenia, że prowadząc działalność gospodarczą Skarżący uzyska dochody wystarczające na sfinansowanie niezbędnych potrzeb, a więc na życie nieuwłaczające godności człowieka i na spłatę długu z tytułu nieopłaconych składek i odsetek w kwocie ponad [...] zł. Organ nie wyjaśnił niestety, w jaki sposób doszedł do tej oceny i jakie potrzeby człowieka w świetle realiów życiowych i przysługującego mu konstytucyjnego prawa do poszanowania i ochrony godności (art. 30 Konstytucji RP) uznano za niezbędne i jaką miarą te potrzeby szacowano. Nie wzięto również pod uwagę tego, że wspomniany art. 30 Konstytucji nakłada na władze publiczne obowiązek poszanowania i ochronny godności człowieka. Stan finansów ubezpieczeń społecznych nie może być reperowany kosztem ważnych interesów życiowych ubezpieczonych. Odnosząc się do argumentu organu, że Skarżący nie korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, Sąd wskazuje, że wbrew nietrafnym stwierdzeniom zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i odpowiedzi na skargę, fakt niekorzystania z pomocy opieki społecznej lub innej pomocy ze strony Państwa w żadnej mierze nie przesądza o jego dobrej sytuacji finansowej. Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa, nie jest zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym. Należy jeszcze raz podkreślić, że niekorzystanie ze środków opieki społecznej nie świadczy o tym, że nie występuje przesłanka umorzenia określona w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MGPiPS Należy też wskazać, że mimo, iż ubiegający się o umorzenie zaległości powinien we własnym interesie dostarczyć dokumenty uzasadniające spełnienie przesłanek do takiego działania organu, to jeśli podnoszone jest przebywanie na zwolnieniu lekarskim, ZUS również powinien dążyć do weryfikacji ww. kwestii. Trzeba też przypomnieć, że zgodnie z art. 55b ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2017 r., poz. 1368), Zakład Ubezpieczeń Społecznych prowadzi rejestr zaświadczeń lekarskich zawierający dane i informacje, o których mowa w art. 55 ust. 3. Podsumowując powyższe rozważania, Sąd dopatrzył się naruszenia prawa materialnego, w postaci dokonania błędnej wykładni § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MGPiPS, a także naruszenia przepisów postępowania, w zakresie oceny materiału dowodowego w sposób dowolny, wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego, tj. art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przykładem braku dbałości o rzetelne rozstrzygnięcie niniejszej sprawy jest też powołanie w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., który dotyczy uchylenia decyzji I instancji. Należy podkreślić, że niniejszy wyrok nie przesądza umorzenia zaległości składkowych, gdyż nie jest rolą Sądu zastępowanie organów w ich ustawowych obowiązkach. Z powodu wadliwości działań organów naruszających przepisy postępowania kwestia ta wymyka się kontroli sprawowanej przez Sąd administracyjny. Nie można zapominać, że zaległości składkowe powstały w okresie prowadzenia przez Skarżącego działalności gospodarczej. W orzecznictwie ugruntowany jest natomiast pogląd, że działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją ciąży na płatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ubezpieczeniowych. Zadaniem organu będzie wszelako w trakcie ponownego rozpoznania sprawy, po pierwsze uwzględnienie dokonanej przez Sąd powyższej oceny zgodnie z przepisem art. 153 P.p.s.a., po drugie dokonanie samodzielnej i wyczerpującej oceny przesłanek całkowitej nieściągalności a w szczególności przesłanki określonej w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s, po trzecie ustalenie jak najbardziej aktualnego stanu rodzinnego, majątkowego i zdrowotnego Skarżącego, w szczególności w odniesieniu do dochodów osiąganych w miesiącach poprzedzających wydanie nowej decyzji. Dopiero tak ustalone dochody powinny dać podstawę do rozważań co do realności spłaty zadłużenia w całości bądź w części. Oceniając istnienie "uzasadnionych przyczyn umorzenia", o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz wykładając § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MGPiPS organ powinien mieć na względzie, że wolą ustawodawcy było niedopuszczenie do popadania dłużników w coraz większą biedę i niemożność wyjścia z zadłużeń (por. wyrok NSA z dnia 8 września 2015 r., sygn. akt. II GSK 1807/14). Nota bene, do akt sądowych dołączono zaświadczenie o przyjęciu Skarżącego w dniu 22 października 2018 r. na leczenie szpitalne na oddział kliniczny kardiologii interwencyjnej. Organ winien również wyjaśnić podnoszoną przez Skarżącego kwestię oczekiwania na badanie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, celem ustalenia niezdolności do pracy. Mając powyższe na uwadze Sąd, w oparciu o art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i lit. c P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.