I SA/Kr 941/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 marca 2014 r. nr: [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata 2009-2013 p o s t a n a w i a wniosek oddalić W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 marca 2014 roku w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata 2009-2013 skarżący A.K. zawarł wniosek o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego w związku z niemożnością uiszczenia tej opłaty. W związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony bez zachowania przewidzianej prawem formy, skarżącemu został przesłany urzędowy formularz "PPF" celem jego wypełnienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W wyznaczonym terminie skarżący uzupełnił brak. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartego we wniosku wynika, że A.K. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną S.K., córką B.S. ur. 1978 r., synem P.K. ur. 1979 r., synem M.K. ur. 1980 r., synem J.K. ur. 1982 r., synową P.K. ur. 1991 r., córką E.K. ur. 1995 r., synową R.K. ur. 1986 r., synową A.K. ur. 1985 r., synem A.K. 1991 r. oraz wnukami: M.S. ur. 1997 r., D.K. ur. 2003 r., B.K. ur. 2004 r., A.M. ur. 2005 r., O.K. ur. 2008 r. i J.K. ur. 2012 r. Miesięczny dochód rodziny wynosi 3.620,23 zł i stanowi go dochód skarżącego z dzierżawy w wysokości 600 zł, dochód B.S. z umowy zlecenia w wysokości 902,89 zł, dochód M.K. z umowy w wysokości 137,09 zł, dochód J.K. i P.K. z umowy zlecenia w łącznej wysokości 694,89 zł oraz wynagrodzenie za pracę i dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej R.K. w wysokości 1.290,55 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom o powierzchni 50 m², nieruchomość rolna wielkości 6,5 ha oraz zabudowania gospodarskie. Skarżący, ani członkowie jego rodziny nie posiadają zasobów pieniężnych. Jako przedmioty wartościowe zostały wskazane dwa samochody osobowe po ok. 20.000 zł. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy A.K. wskazał brak możliwości finansowych. W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie miały cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, A.K. został wezwany do ich uzupełnienia poprzez przesłanie w terminie 7 dni: - oświadczenia, czy wszyscy wymienieni przez skarżącego we wniosku członkowie rodziny (16 osób) pozostają wraz ze nim we wspólnym gospodarstwie domowym i wspólnie zamieszkują w domu o powierzchni 50 m², - dokumentów potwierdzających wysokość aktualnych miesięcznych dochodów skarżącego oraz osób z którymi pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym (kopie umów lub potwierdzenie wpłaty świadczeń na rachunek bankowy) oraz kopii zeznań podatkowych PIT skarżącego i domowników za rok 2013, - przedłożenie wykazów wszystkich posiadanych przez skarżącego oraz jego domowników rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem, - udokumentowanie rachunkami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny skarżącego (opłaty za prąd, gaz, wodę, opał itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, ubezpieczenie, podatki, telefon, ewentualne leczenie, itp., - oświadczenia, w jaki sposób wykorzystywana jest nieruchomość rolna o areale 6,5 ha – czy przynosi skarżącemu dochody – jeśli tak, jaka jest ich wysokość, - oświadczenia, czy rodzina skarżącego korzysta z pomocy społecznej – jeśli tak, to w jakiej formie i z jaką częstotliwością. W odpowiedzi na wezwanie w piśmie z dnia 27 czerwca 2014 roku skarżący oświadczył, że wymienieni we wniosku członkowie rodziny pozostają wraz z nim we wspólnym gospodarstwie domowym i wszyscy zamieszkują w domu mieszkalnym wskazanym we wniosku. Nieruchomość rolna o areale 6,5 ha obsiana jest trawą na sianokiszonkę, wykorzystywaną jako pasza dla zwierząt. Przedmiotowa nieruchomość jest wykorzystywana wyłącznie na zaspokojenie potrzeb rodziny skarżącego i nie przynosi żadnych dochodów. A.K. oświadczył, że nikt z członków jego rodziny nie korzysta z pomocy społecznej. Skarżący przesłał kopie zeznań podatkowych za 2013 rok A.K., P.K., R.K. i B.S. oraz umowy zlecenia z dnia 1 kwietnia 2014 roku B.S. i podał, iż pozostali członkowie rodziny utrzymują się z prac dorywczych. Skarżący, ani członkowie jego rodziny nie posiadają rachunków bankowych. Rodzina ponosi koszty utrzymania wspólnego gospodarstwa poprzez ponoszenie opłat za zużycie prądu 292,76 zł miesięcznie i zużycie wody w wysokości 200 zł co kwartał. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm. dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Aby dokonać rzetelnej, wolnej od wątpliwości oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenia strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajdują odzwierciedlenie w rzeczywistości. W niniejszej sprawie skarżący A.K. nie przekonał orzekającego o niemożliwości uiszczenia przez niego kosztów sądowych we własnym zakresie. Dane zawarte w urzędowym formularzu "PPF" nie miały cech "dokładności", a wezwania do ich uzupełnienia nie zostało przez skarżącego zrealizowane w pełni. Orzekający nie dysponuje przede wszystkim pełnymi informacjami o wysokości środków, którymi dysponuje w miesiącu skarżący oraz pozostający wraz z nim we wspólnym gospodarstwie domowym członkowie jego rodziny. Z oświadczenia złożonego w formularzu "PPF" wynika, że dochód brutto 17-osobowej rodziny skarżącego wynosi 3.620,23 zł miesięcznie. Wykazane przy tym zostały dochody A.K., B. S., M. K., J. K. i P. K. oraz R. K. Brak było jakichkolwiek informacji o źródłach utrzymania i wysokości dochodów pozostałych członków rodziny. Orzekający oczekiwał przedstawienia dokumentów potwierdzających zarówno aktualne dochody, jak również potwierdzenia wysokości tych dochodów za rok 2013. Odnosząc się do wezwania skarżący wykonał jedynie część wezwania, bowiem przesłał jedynie odpisy zeznań podatkowych za 2013 rok niektórych członków rodziny (brak deklaracji J. K. i P.K., pomimo wykazania ich dochodów). Pominął natomiast milczeniem wezwanie do przesłania dokumentów potwierdzających aktualne miesięczne dochody członków rodziny w postaci kopii umów lub potwierdzenia wpłaty tych dochodów na rachunek bankowy. Przesłana została jedynie kopia umowy zlecenia B.S. z dnia 1 kwietnia 2014 roku, natomiast co do pozostałych członków rodziny brak jest jakichkolwiek dokumentów. Oświadczenie, iż pozostali członkowie rodziny utrzymują się z prac dorywczych - bez określenia wysokości dochodów z tego źródła - uniemożliwia orzekającemu stwierdzenie, jakimi środkami finansowymi faktycznie dysponuje skarżący i jego najbliżsi. Niewiarygodne wydaje się oświadczenie skarżącego o tym, że nikt z członków rodziny nie dysponuje rachunkami bankowymi, zwłaszcza w sytuacji, gdy niektórzy z nich prowadzą działalność gospodarczą, a w świetle obowiązujących przepisów są oni zobowiązani do posiadania kont dla celów wykonywanej działalności gospodarczej. W ocenie orzekającego to właśnie wyciągi z rachunków bankowych mogłyby w najbardziej wiarygodny sposób przybliżyć wiedzę o rzeczywistej sytuacji finansowej strony i członków jego rodziny. Pomimo wyraźnego wezwania, skarżący nie przedłożył żadnych rachunków potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem członków rodziny. Podane kwoty opłat za energię elektryczną i wodę nie obrazują wszystkich ponoszonych wydatków. W takiej sytuacji orzekający nie może dokonać sumarycznego zestawienia uzyskiwanych w miesiącu dochodów i ponoszonych przez rodzinę wnioskodawcy kosztów, aby ustalić czy pozostają im jakiekolwiek wolne środki finansowe, którymi mógłby pokryć należne w sprawie koszty sądowe. Wybiórcze wykonanie skierowanego do skarżącego wezwania nie pozwala na wolną od wątpliwości ocenę jego sytuacji materialnej. Podkreślenia wymaga, że wszystkie dokumenty i oświadczenia, których przedłożenia oczekiwał orzekający, miały istotne znaczenie dla oceny przesłanek prawa pomocy. Pozwalałyby one bowiem na zobrazowanie rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego, a nie sytuacji wykreowanej przez wybiórcze przedstawienie niepełnych danych. Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest natomiast możliwe, ani dopuszczalne. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. Skoro w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przez skarżącego przesłanki, od których zależy przyznanie prawa pomocy należało orzec jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.