I SA/Kr 965/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 9 września 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. T. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 04.05.2009r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008 postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych w ½ części 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek S. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 04.05.2009r. nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008. Jak wynika z uzasadnienia wniosku , "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów S. T. prowadzi gospodarstwo rolne wraz z żoną D. T. ur. w 1974r. Małżonkowie mają na utrzymaniu dwójkę dzieci : T. T. ur. w 1999r., który jest niepełnosprawny oraz A. T. ur. w 2007r. W tym roku gospodarstwo nie przyniosło żadnych dochodów. Niekorzystne warunki atmosferyczne zniszczyły plony. W roku 2008 S. T. uzyskał natomiast dochód w wysokości 8 853 zł. a D. T. w wysokości 3 257,47 zł. Obecnie pobiera ona zasiłek rodzinny i zasiłek pielęgnacyjny z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. w łącznej kwocie 745 zł. Miesięczne koszty utrzymania rodziny obejmują: wydatki na żywność – 800 zł. , wydatki na środki czystości – 100 zł. , wydatki na dojazdy na rehabilitację T.T. – 150 zł. , opłatę za internet - 50 zł. , opłatę za gaz – 47 zł. Strona skarżąca jest właścicielem domu o pow. 90 m2 , stodoły , stajni i nieruchomości rolnej o pow. 6, 27 ha, Posiada także rachunek bankowy w Banku Spółdzielczym, na którym na dzień 29.07.2009r. zgromadzona była kwota 280 zł. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje tylko w części na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84) Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do zwolnienia od kosztów sądowych w całości. S. T. prowadzi z żoną gospodarstwo rolne, którego jest właścicielem, na koncie zgromadzoną ma kwotę 280 zł. , żona natomiast otrzymuje dodatkowo świadczenia z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż.. W ocenie zdolności płatniczych S. T orzecznik wziął jednak pod uwagę, iż w bieżącym roku niesprzyjające warunki atmosferyczne zniszczyły plony, kwota na kocie nie jest wysoka a i otrzymywane przez żonę świadczenia nie stanowią dużego dochodu. Pamiętać też trzeba, iż uzyskiwane pieniądze przeznaczone są na utrzymanie czteroosobowej rodziny, która wychowuje niepełnosprawne dziecko. Biorąc pod uwagę powyższe zasadne jest zwolnienie strony skarżącej z części kosztów sądowych. Wpis od skarg w obydwu sprawach o sygn. akt I SA/Kr 965/09 i sygn. akt I SA/Kr 966/09 wynosi bowiem łącznie tylko 200 zł. - a więc kwotę niewysoką. Stąd też orzecznik stanął na stanowisku iż zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych, w ½ części będzie rozstrzygnięciem w pełni odpowiadającym jej możliwościom finansowym. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego S. T. będzie więc musiał uiścić w sumie 100 zł. a więc kwotę , którą ma do dyspozycji na rachunku bankowym. W związku z tym , na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1 pkt 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270) orzeczono jak w sentencji.