I SA/Kr 972/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 24 października 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. D. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [....]nr [...] w przedmiocie określenia wysokości odsetek za zwłokę od zaniżonych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2002r. w łącznej kwocie 55 727 zł. postanawia: oddalić wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek D. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] nr [...] ,w przedmiocie określenia wysokości odsetek za zwłokę od zaniżonych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2002r. w łącznej kwocie 55 727 zł. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów D. D. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z M. D. i córką A. D. ur. w 1998r. Rodzina mieszka w spółdzielczym lokalu , którego głównym najemcą jest matka D. D. - H. D. Strona skarżąca nie posiada żadnego majątku , który mógłby być przeznaczony na pokrycie kosztów postępowania. Miesięczne wydatki rodziny opiewają na kwotę około 350 zł. D. D. w roku 2007 uzyskał dochód w wysokości 4 484,90 zł. Posiada konto w Banku [...], na którym nie ma zgromadzonych środków. M. D. w roku 2007r. uzyskała dochód w wysokości 35,28 zł. Posiada konto bankowe, na którym na dzień 04.09.2008r. zgromadzona była kwota 784,23 zł. Otrzymuje pensję w wysokości 1152 zł. (dokładnie 1151,33 zł. ) miesięcznie, netto. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84) Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) Określenie z art. 246§1 w/w ustawy - "gdy osoba fizyczna wykaże" nieodzownie wiąże się z koniecznością wiarygodności osoby wykazującej. Szczególne znaczenie ma to w przypadku rozpatrywania wniosku o przyznanie prawa pomocy , gdzie orzekający opiera się na oświadczeniach i dokumentach przesłanych przez stronę . Stąd też brak wiarygodności osoby, która jest konsekwencją rozbieżnych jej zeznań czy oświadczeń uniemożliwia zdaniem orzekającego rzetelne i skuteczne wykazanie przez stronę skarżącą dowodzonych tez, zwłaszcza jeżeli rozbieżności dotyczyłyby badanej materii. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia właśnie z takim przypadkiem. Strona mimo pouczenia o odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy (pkt. 13 formularza PPF) nie podała, że M. D. otrzymuje wynagrodzenie. Tymczasem w nadesłanych wyjaśnieniach do sprawy D. D. oświadczył , iż małżonkowie utrzymują się z pensji M. D. wynoszącej ok. 1152 zł. co poparte zostało wyciągiem bankowym . Takie postępowanie strony skarżącej świadczy o próbie zatajenia istotnych faktów podlegających ocenie przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy a co za tym idzie podważa jej wiarygodność w zakresie składnia oświadczeń woli. W takiej sytuacji nie może więc być mowy o jakimkolwiek "wykazaniu " że M.D. i D. D. nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania , bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1pkt 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz .1270) orzeczono jak w sentencji.