I SA/Kr 974/18

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "K. " Sp. z o.o. w Ł. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi "K. " Sp. z o.o. w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2018 r. Nr: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2018 r. p o s t a n a w i a wniosek oddalić Skarżąca "K. " Sp. z o.o. w Ł. zwróciła się z prośbą o przyznanie jej prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Z danych zawartych w urzędowym formularzu "PPPr" wynika, że wysokość kapitału zakładowego wnioskodawcy wynosi [...] zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wyniosła [...] zł, a ostatni rok obrotowy Spółka zamknęła stratą w wysokości [...] zł. Skarżąca posiada dwa rachunki bankowe: w A. w A. i w A. , których stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił odpowiednio [...] zł i -55,77 zł. W kasie Spółki znajdują się środki w wysokości [...] zł. Zobowiązania strony wynoszą [...] zł, a należności [...] zł. Majątek Spółki obciążony jest hipoteką umowną w wysokości w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że sytuacja ekonomiczna Spółki "K. " jest bardzo trudna. Spółka działa na pograniczu wypłacalności, ma problem z realizacją swoich zobowiązań finansowych, w tym wynagrodzeń za pracę dla 17 pracowników, a prezes Spółki podejmuje wszelkie możliwe działania, aby uchronić Spółkę przed upadłością. Dodano, że uiszczenie należności podatkowych doprowadzi do dalszego pogorszenia rachunku ekonomicznego, co w konsekwencji będzie wiązało się z zaistnieniem przesłanek obligujących prezesa do złożenia wniosku o upadłość. Podobny skutek będą miały opłaty sądowe i koszty zastępstwa procesowego, a z uwagi na zawiłość i skomplikowany charakter sprawy udział pełnomocnika należy uznać za konieczny. Do wniosku strona dołączyła bilans sporządzony na dzień 30 czerwca 2018 r. oraz rachunek zysków i strat (wariant porównawczy). W tym stanie rzeczy Starszy Referendarz Sądowy zarządzeniem z dnia 25 września 2018 r. wezwał skarżącą Spółkę do nadesłania w terminie 7 dni dokumentów źródłowych mających zobrazować jej aktualny stan majątkowy. W wezwaniu pouczono stronę skarżącą, że niezastosowanie się do jego treści w zakreślonym terminie może zostać uznane za niewykazanie spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować oddaleniem wniosku. Jak wynika z nadesłanego przez właściwy urząd pocztowy potwierdzenia odbioru zarządzenie skierowane na adres skarżącej Spółki zostało odebrane przez Prezesa Zarządu - W. K. w dniu 4 października 2018 r. Tym samym termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy upływał z dniem 11 października 2018 r. Pomimo upływu zakreślonego terminu strona skarżąca nie odniosła się do wezwania. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten jest wolny od opłat sądowych. W myśl art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie strona skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia na jej rzecz pełnomocnika w osobie radcy prawnego. Użyty w powołanym przepisie zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy osobom prawnym. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (vide: postanowienie NSA z dnia 13 lipca 2010 r. sygn. akt I FZ 195/10). Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Dlatego też musi być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Wnioskodawca musi zatem wykazać, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia przez stronę kosztów postepowania związanych z udziałem w sprawie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Brzmienie powołanego przepisu art. 246 § 2 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy (por. postanowienia NSA z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08 oraz z dnia 28 grudnia 2012 r. sygn. akt II FZ 1020/12). To sprawą zainteresowanego jest przecież wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, jako że użycie w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wskazuje wyraźnie, iż to wnioskodawca ma przekonać rozpoznającego wniosek, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z przewidzianego w tym przepisie dobrodziejstwa procesowego jakim jest instytucja prawa pomocy. Przedłożony w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy nie pozwalał na wolną od wątpliwości ocenę rzeczywistej sytuacji majątkowej spółki. Spółka co prawda posiada znaczne zobowiązania sięgające [...] zł, jednakże nadal prowadzi zarejestrowaną działalność, funkcjonuje w obrocie, osiąga przychody, których wysokość w bieżącym roku na dzień 30 czerwca 2018 r. wynosiła [...] zł. Kapitał zakładowy Spółki wynosi [...] zł. Posiada ona też aktywa trwałe (grunty, budynki, urządzenia techniczne i maszyny oraz środki transportu), których wartość według bilansu za ostatni rok wynosiła [...] zł, a na dzień 30 czerwca 2018 r. ich wartość wynosiła [...] zł. Ponadto zarówno na jednym z rachunków bankowych, jak i w kasie Spółki na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku znajdowały się środki finansowe w wysokości [...] zł i [...] zł. Należało zatem ustalić, czy posiadane środki umożliwią stronie poniesienie we własnym zakresie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości [...] zł zgodnie z § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) oraz wynagrodzenia radcy prawnego obliczonego zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Z tego względu strona skarżąca została wezwana do uzupełnienia informacji dotyczących jej sytuacji majątkowej. Zgodnie z wystosowanym do Spółki wezwaniem winna ona była przedłożyć następujące dokumenty: - odpis zeznania podatkowego za rok 2017 r. dotyczącego podatku dochodowego od osób prawnych; - odpisy deklaracji podatkowych dotyczących rozliczenia podatku VAT za ostatnie trzy miesiące bieżącego roku; - aktualny spis środków trwałych z podaniem ich wartości; - odpisy raportów kasowych Spółki za sześć ostatnich miesięcy oraz - wyciągi z wszystkich rachunków bankowych Spółki obrazujących historię przeprowadzonych na nich operacji w okresie ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem. Do dnia wydania niniejszego postanowienia wezwanie do uzupełnienia wniosku pozostało jednak bez odpowiedzi. Orzekający pragnie zaakcentować, że brak powołanych wyżej danych i dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej i pełnej oceny sytuacji finansowej Spółki oraz jej możliwości płatniczych, a tym samym uniemożliwia wydanie pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, jak również nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienia NSA: z dnia 30 sierpnia 2013 r. sygn. akt I FZ 242/13, z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Skoro w niniejszej sprawie Spółka, mimo wystosowanego do niej wezwania, nie uzupełniła złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji materialnej, nie dopełniła zatem obowiązku, o którym mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Naraziła się tym samym na negatywne skutki w postaci odmowy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.