I SA/Kr 986/10

Sygn. akt I SA/Kr 986/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 marca 2011 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Długosz - Ślusarczyk, Sędzia: WSA Inga Gołowska (spr.), Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Protokolant: Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2011 r., sprawy ze skargi M.S., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 24 marca 2010 r. Nr [...] do [...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażaleń - uchyla zaskarżone postanowienie - Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z 8 grudnia 2009r. nr [...] nadał rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznym decyzjom Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z 26 listopada 2009r. nr od [...] do [...]. Powyższe postanowienia Skarżący odebrał osobiście 29 grudnia 2009r. w areszcie śledczym w którym Skarżący był w tym czasie osadzony. 26 stycznia 2010r., Skarżący nadał w urzędzie pocztowym zażalenia na powyższe postanowienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Skarżący argumentował, że do 20 stycznia 2010r. przebywał w areszcie i nie mógł zapoznać się w tym czasie z aktami administracyjnymi, ani też skontaktować z pełnomocnikiem, dlatego złożenie zażalenia w terminie nie było możliwe. Ponadto Skarżący był przekonany, że skoro posiadał pełnomocnika reprezentującego go w postępowaniu przed Dyrektorem Urzędu Kontroli Skarbowej, to postanowienia zostały doręczone również jemu, a następnie przez niego zaskarżone. Tymczasem okazało się, że pełnomocnik nie otrzymał przedmiotowych postanowień. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z 24 marca 2010r. nr [...] do [...] wydanym na podstawie art. 228§1 pkt 2 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm. dalej-O.p.) stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia zażaleń. Uzasadniając rozstrzygnięcie przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazano, że zgodnie z art. 236§2 pkt 1 O.p., zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Termin ten jest terminem ustawowym, zawitym, którego uchybienie pociąga ujemne skutki procesowe. Jednocześnie wskazano, że postanowieniami nr [...] do [...] organ odmówił przywrócenia terminu do złożonych zażaleń skutkiem czego złożone zażalenia są bezskuteczne. Skargę do Sądu na powyższe postanowienie złożył M.S. wnosząc o jego uchylenie. Skarżący przedstawił okoliczności, które jego zdaniem świadczą o niemożności dochowania przez niego terminu zażalenia. Do okoliczności tych należy fakt tymczasowego aresztowania, uniemożliwiający w praktyce szybki kontakt z pełnomocnikiem oraz problemy ze zdrowiem psychicznym, na dowód których załączono zaświadczenia lekarskie. Zdaniem Skarżącego obciążenie go odpowiedzialnością za przekroczenie terminu jest niesłuszne i łamie jego prawa wynikające z art. 42 Konstytucji, art. 121§1 i art. 187§1 O.p. oraz art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skarg. W jego opinii w zaskarżonych decyzjach prawidłowo stwierdzono, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności przemawiających za brakiem winy w uchybieniu terminowi do złożenia zażaleń. Ponadto organ podtrzymał przedstawioną wcześniej argumentację. Pełnomocnik Skarżącego w dodatkowym piśmie procesowym podniósł (powołując stosowne orzeczenia sądów administracyjnych), iż w sytuacji gdy zostaje złożone odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wydaje się tylko jedno postanowienie i zbędnym jest wydawanie postanowienia w oparciu o art. 228 O.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze. zm. dalej-p.p.s.a.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania tego rozstrzygnięcia, przy czym -zgodnie z art. 133§1 p.p.s.a. - sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54§2 p.p.s.a. Sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w zakresie stanu faktycznego, który legł u podstaw wydania zaskarżonej decyzji i znajduje się w nadesłanych aktach administracyjnych (por. wyrok NSA z 28 sierpnia 2008r., sygn. akt: II OSK 1533/07, LEX nr 488467). Podkreślić należy, że w świetle art. 134§1p.p.s.a. Sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (por. wyrok NSA z 11 października 2005r., sygn. akt: FSK 2326/04). To oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie któregoś z naruszeń prawa, powodujących wzruszenie zaskarżonego aktu lub czynności. Takie uregulowanie nakazuje Sądowi stosować z urzędu właściwy sposób rozstrzygnięcia a żądanie Skarżącego powinno być traktowane jedynie jako niewiążący dla Sądu wniosek, projektujący tylko jego orzeczenie. Jedynym ograniczeniem możliwości wyboru przez Sąd właściwego orzeczenia jest zakaz orzekania na niekorzyść Skarżącego, chyba że zostanie stwierdzone naruszenie prawa powodujące stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że postanowienie będące przedmiotem skargi narusza przepisy prawa procesowego w sposób mający wpływ na wynik sprawy zatem skarga jest zasadna. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonego do Sądu postanowienia stwierdzić należy, iż w stanie faktycznym sprawy istotne jest to, że Skarżący składając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania złożył też zażalenie na postanowienie nadające decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Zgodnie z treścią art. 228 § 1 pkt 2 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Przepis ten rozpoczyna stadium wstępne postępowania odwoławczego, które toczy się już przed organem odwoławczym po przekazaniu mu odwołania wraz z aktami sprawy przez organ I instancji. W stadium wstępnym organ odwoławczy podejmuje czynności mające na celu ustalenie czy złożone przez stronę odwołanie jest dopuszczalne, czy zostało wniesione w terminie oraz czy spełnia wymagania określone w art. 222 O.p. Jeżeli w trakcie takiego badania wstępnego organ odwoławczy stwierdzi, iż odwołanie zostało wniesione po upływie terminu do jego złożenia, wówczas wydaje postanowienie, w trybie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Wydanie takiego postanowienia nie zamyka stronie drogi do złożenia podania o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, które to podanie zostanie rozpatrzone w oparciu o przepisy art. 162 i 163 O.p. Zatem przepis art. 228 § 1 pkt 2 O.p. ma zastosowanie tylko wówczas, gdy strona nie składa wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a organ odwoławczy w trakcie badania złożonego odwołania stwierdzi, iż wniesione ono zostało z uchybieniem terminu przewidzianego dla tej czynności. Odmiennie przedstawia się sytuacja, gdy strona wnosi o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wnosząc jednocześnie to odwołanie, a organ odwoławczy rozpoznając ten wniosek w wydanym postanowieniu przyjmuje, iż nastąpiło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Wówczas wyłączona zostaje możliwość wydania odrębnego postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania w oparciu o art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Kwestia ta we wskazany wyżej sposób została rozstrzygnięta przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 czerwca 2007r. sygn. akt: I GSK 1221/06 (publ. w cbois) i Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela zaprezentowane w nim stanowisko. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że Skarżący M.S. w dniu 26 stycznia 2010r. złożył w urzędzie pocztowym wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażaleń dopełniając jednocześnie - zgodnie z przepisem art. 162 § 2 O.p.- czynności, dla której był określony termin czyli załączając do wniosku zażalenie. Postanowieniem z dnia 24 marca 2010r.(nr [...]) Dyrektor Izby Skarbowej e działając w oparciu o art. 163§2 O.p. odmówił przywrócenia terminu, ponieważ Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia zażaleń. Wydanie zatem zaskarżonego postanowienia z 24 marca 2010r. nr [...] do [...] stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia zażaleń było zbędne, ponieważ już samo postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażaleń z powodu przyczyn wskazanych w jego uzasadnieniu stwierdzało, że został przez Skarżącego uchybiony termin do wniesienia zażaleń. Nie zachodziła zatem konieczność powtórnego stwierdzenia tej okoliczności w osobnym postanowieniu wydanym na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. W takiej sytuacji organ odwoławczy nie mógł wydać postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Przepis ten ma, bowiem zastosowanie wówczas, gdy strona nie składa wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a organ celny w trakcie badania odwołania stwierdzi, iż wniesione ono zostało z uchybieniem terminu przewidzianego dla tej czynności. W tym miejscu niezbędne jest także przypomnienie, że na podstawie art. 137§3 O.p. załączenie udzielonego na piśmie pełnomocnictwa ogólnego do akt kontroli podatkowej nie stanowi zgłoszenia się pełnomocnika do udziału w postępowaniu podatkowym, jeżeli zostanie ono następnie wszczęte w stosunku do kontrolowanego uprzednio podatnika.(vide wyrok NSA z 8 lipca 2009r. sygn. akt: II FSK 690/08 publ. w cbois). Przez akta, o których mowa w art. 137§3 O.p. nie można rozumieć dowolnego zbioru dokumentów dotyczących podatnika, czy też - jak orzekł już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 października 2007r., w sprawie sygn. akt: II FSK 1217/06 (LEX nr 341989) - ewidencji prowadzonej na podstawie ustawy z dnia 13 października 1995r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników ( tekst jedn. Dz. U. z 2004 r., Nr 269, poz. 2681 ze zm.). Art. 137§3 O.p. stanowi o aktach konkretnego postępowania: postępowania podatkowego albo kontroli podatkowej. Akta, do których, zgodnie z art. 137§3 O.p., dołącza się oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa, w obszarze normatywnym są prawnie znaczącym terminem wymienianym wielokrotnie przez prawodawcę w przepisach O.p. między innymi w art. 178 i art. 179, a także art. 146§2, 150§2, art. 177, art. 227§1 i art. 293§2 pkt 2 i 3. Na podstawie art. 293§2 pkt 2 i 3 O.p. natomiast ustalić i ocenić można, że ustawodawca przewiduje oraz indywidualizuje w administracyjnych sprawach podatkowych: akta dokumentujące czynności sprawdzające, akta postępowania podatkowego i akta kontroli podatkowej, odróżniając je od siebie za pomocą kryterium postępowania, które dokumentują. (Akta postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe, o których również mowa w art. 293§2 pkt 3 O.p. nie utrwalają żadnego rodzaju postępowania administracyjnego w obszarze odpowiedzialności podatkowej, a więc pozostają poza zakresem niniejszych rozważań.) Na zakończenie i uzupełniające poparcie tej części rozważań przywołać można wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 sierpnia 2007r., sygn. akt: II FSK 682/07 (LEX nr 361251), z którego wynika, że złożenie pełnomocnictwa ogólnego do akt kontroli podatkowej nie może stanowić wystarczającej podstawy do oceny zgłoszenia - ustanowienia się pełnomocnika w postępowaniu podatkowym, które przecież w czasie postępowania kontrolnego jeszcze się nie toczy i nie można co do zasady w sposób pewny antycypować, że zostanie wszczęte; postępowanie kontrolne i postępowanie podatkowe to dwa różne, odrębnie unormowane postępowania prawne, których nie można utożsamiać, pomimo iż dotyczyć mogą tych samych zobowiązań podatkowych. Przestrzeganie zaś art. 137§3 O.p. w niewątpliwym interesie strony winno intensyfikować uwagę i staranność pełnomocników w różnych postępowaniach załatwiania podatkowej sprawy ich mocodawcy, a także prowadzić do stanu niezbędnej, tak dla strony jak i dla organów administracji, pewności i jednoznacznej oceny: czy i kto w danym postępowaniu reprezentuje jego stronę. Zważywszy powyższe, Sąd uznając, iż w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia powołanego wyżej przepisu, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżone postanowienie.