I SAB/Kr 10/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym - sprzeciwu skarżącego M. B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 października 2018 r. - wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 r. postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. odrzucić sprzeciw od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 października 2018 r.; 3. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Zarządzeniem z 31 sierpnia 2017 r. wezwano skarżącego do uiszczenia w terminie 7 dni kwoty [...] zł - tytułem wpisu od skargi na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 r. Postanowieniem z 5 stycznia 2018 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w niniejszej sprawie a postanowieniem z 15 marca 2018 r. (doręczonym skarżącemu 11 kwietnia 2018 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie utrzymał w mocy ww postanowienie. Pismem z 21 marca 2018 r. (doręczonym skarżącemu 11 kwietnia 2018 r.) wezwano skarżącego do wykonania zarządzenia z 31 sierpnia 2018 r. w przedmiocie wpisu. W odpowiedzi skarżący złożył kolejny wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Postanowieniem z 3 sierpnia 2018 r. (doręczonym skarżącemu 19 listopada 2018 r.) Referendarz sądowy ponownie oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 18 października 2018 r. utrzymał w mocy ww postanowienie. Pismem z 26 października 2018 r. (doręczonym skarżącemu 19 listopada 2018 r.) wezwano skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia z 31 sierpnia 2018 r. w przedmiocie wpisu, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania. W odpowiedzi skarżący przedłożył 26 listopada 2018 r. kolejny wniosek (formularz PPF) o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z kolei pismem nadanym 3 grudnia 2018 r. skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 18 października 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 230 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. 2018, poz. 1302) – określanej dalej jako "p.p.s.a." stanowi, że od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Natomiast zgodnie z art. 220 § 1 zd. 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności, na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd, o czym stanowi art. 220 § 3 p.p.s.a. W orzecznictwie podnosi się, że w takiej sytuacji, tj. po zakończeniu postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy i odmowie zwolnienia strony z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, Sąd ma obowiązek stosownie do art. 220 § 1 p.p.s.a. ponownie wezwać stronę do uiszczenia wpisu od skargi, wyznaczając ustawowy termin do dokonania tej czynności oraz wskazując rygor jej niewykonania. Jeżeli natomiast strona po doręczeniu jej takiego wezwania, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpi do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, wówczas bieg terminu do opłacenia skargi nie zostaje przerwany (tak: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 marca 2012 r., II GZ 95/12, wszystkie orzeczenia opublikowane na stronie www.nsa.gov.pl). O ile bowiem postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy jako niekończące postępowania w danej sprawie nie posiadają atrybutu powagi rzeczy osądzonej i można je - stosownie do art. 165 cytowanej ustawy - uchylać i zmieniać wskutek zmiany okoliczności sprawy, to nie można twierdzić, że postanowienia wydane w tym przedmiocie nie posiadają cechy prawomocności (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 14 stycznia 2014 r. I SA/Kr 383/12). Stosownie bowiem do art. 168 § 1 p.p.s.a. orzeczenie sądu, a więc także i postanowienie staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje od niego środek odwoławczy (od postanowień Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zapadłych po rozpoznaniu zażalenia na postanowienie sądu I instancji w przedmiocie przyznania prawa pomocy, jak to miało miejsce na gruncie tej sprawy).Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 9 grudnia 2002 r. III RN 144/02). Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 p.p.s.a. Ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony w sytuacji gdy Sąd prawomocnym postanowieniem ocenił, że skarżący nie spełnia przesłanek zwolnienia go z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie. Odmienne postępowanie Sądu mogłoby prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do meritum. W rozpoznawanej sprawie skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi zarządzeniem z 31 sierpnia 2018 r. Następnie – w związku z oddaleniem wniosków skarżącego w zakresie przyznania prawa pomocy – dwukrotnie doręczono skarżącego pismo wzywające do wykonania zarządzania z 31 sierpnia 2018 r., jednakże do chwili obecnej skarga nie została opłacona. Powyższe powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt I sentencji. W myśl art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 – 8 (m.in. od postanowienia o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowieniu pełnomocnika z urzędu), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia lub utrzymuje w mocy. Stosownie zaś do art. 260 § 2 zd. 2 p.p.s.a., w sprawach, o których mowa w § 1, Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Tym samym ustawa, w obecnym brzmieniu, nie przewiduje zażalenia ani tym bardziej sprzeciwu na tego rodzaju postanowienie. W konsekwencji uznać należało, że wniesiony sprzeciw jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu, o czym orzeczono w pkt II sentencji postanowienia, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 260 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zaznaczyć należy, że ponoszenie kosztów sądowych przez stronę jest zasadą. Zwolnienie od ich ponoszenia oznacza przerzucenie ciężaru na budżet państwa, a w efekcie na współobywateli, stąd powinno stanowić wyjątek (por. Naczelny Sąd Administracyjny w niepublikowanym postanowieniu z 10 stycznia 2005 r.). Stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej, natomiast ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy do Sądu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lutego 2005 r., FZ 60/04 i z 30 listopada 2005 r., II FZ 781/05). Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Należy zaznaczyć, że jest to już trzeci wniosek skarżącego w przedmiocie przyznanie mu prawa pomocy. Wniosek ten jest kopią wniosku złożonego w lipcu 2017 r. (skarżący odręcznie opatrzył go jedynie datą 19 lipca 2017 r.), zatem przedstawia sytuację majątkową i rodzinną skarżącego w okresie, który podlegał już rozpatrzeniu przez tutejszy Sąd w kontekście wcześniejszego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie wykazał, że od czasu złożenia poprzedniego wniosku jego sytuacja materialna uległa zmianie, m.in. poprzez przedłożenie stosownych dokumentów, o które był już wcześniej wzywany w sprawie. Stąd też na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 w zw. z art. 258 § 4 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt III sentencji.