I SAB/Kr 4/08
PostanowienieWSA w Krakowie2009-01-08
Skład orzekający: Stanisław Grzeszek, Urszula Zięba, Inga Gołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga na bezczynność organu administracji publicznej w przedmiocie sporządzenia protokołu z kontroli ksiąg podatkowych jest dopuszczalna, gdy strona kwestionuje jedynie uchybienia formalne przy sporządzaniu protokołu, a nie jego merytoryczną treść?Ratio decidendi
Skarga na bezczynność organu administracji publicznej jest niedopuszczalna, gdy strona kwestionuje jedynie uchybienia formalne przy sporządzaniu protokołu z badania ksiąg podatkowych, a nie jego merytoryczną treść. Uchybienia formalne przy sporządzaniu protokołu mogą być podnoszone w odwołaniu od decyzji merytorycznej lub w skardze do sądu administracyjnego, wykazując istotny wpływ na wynik sprawy, ale nie stanowią podstawy do stwierdzenia bezczynności organu.Stan faktyczny
Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "G" Sp. z o.o. wniosło skargę na bezczynność Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, zarzucając mu sporządzenie wadliwego protokołu kontroli ksiąg podatkowych, który nie został podpisany przez wszystkich kontrolujących. Strona skarżąca domagała się zobowiązania organu do sporządzenia protokołu zgodnie z prawem. Organ administracji wniósł o odrzucenie skargi, argumentując, że protokół nie kończy postępowania, a zarzuty dotyczące uchybień formalnych powinny być podnoszone w odwołaniu od decyzji merytorycznej.Rozstrzygnięcie
Sąd odrzucił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I SAB/Kr 4/08 | | POSTANOWIENIE Dnia 8 stycznia 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr), Asesor: WSA Inga Gołowska, Protokolant: Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2009r., sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "G" Sp. z o.o. w K., na bezczynność Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, postanawia: - skargę odrzucić -
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skardze pełnomocnik podatnika - "G" sp. z o.o. z siedzibą w K. sformułował wobec Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej zarzut bezczynności w sprawie toczącej się pod sygnaturą [...]. Zdaniem strony skarżącej w toku postępowania doszło do naruszenia art. 121 § 1, art. 123, art. 125, art. 139 § 3, art. 140 § 1 i art. 172 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity - Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.) poprzez sporządzenie w sposób niezgodny z prawem protokołu kontroli z dnia [...] maja 2008 r. i nie usunięcie - pomimo ponaglenia - istniejących braków, a co za tym idzie bezczynności organu administracji w tym zakresie. W konsekwencji pełnomocnik Spółki zażądał zobowiązania Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej do sporządzenia w sposób przewidziany prawem i doręczenia stronie protokołu z kontroli prowadzonej w trybie art. 193 § 6 Ordynacji podatkowej.
Uzasadniając skargę wyjaśniono, że w toku prowadzonego przez wymieniony organ postępowania w dniu [...] maja 2008 r. doręczono pełnomocnikowi skarżącej protokół sporządzony na podstawie art. 193 § 6 Ordynacji podatkowej, który nie został podpisany przez wszystkie osoby kontrolujące. Kontrola była bowiem prowadzona przez dwóch inspektorów kontroli skarbowej, a protokół opatrzony jest podpisem tylko jednego z nich. Pełnomocnik przypomniał, że protokół utrwalający przebieg określonej czynności jest dowodem w postępowaniu tylko wówczas, gdy został sporządzony w sposób zgodny z prawem. Przywołując orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślono, że brak podpisów skutkuje nieważnością czynności (wyrok z dnia 1 lutego 2000 r., sygn. akt III SA 365/99, opubl. ONSA 2001, nr 2). W ocenie strony skarżącej czynność określona w art. 193 § 6 Ordynacji podatkowej stanowi specyficzną formę oględzin.
W końcowej części uzasadnienia podniesiono, że w dniu [...] czerwca 2008 r. pełnomocnik wniósł o usunięcie opisanego braku, jednak pismo to pozostało bez odpowiedzi. Skierowana następnie do Głównego Inspektora Kontroli Skarbowej skarga nie została uwzględniona z przyczyn pozamerytorycznych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wniósł w pierwszej kolejności o odrzucenie skargi, a w przypadku niepodzielenia argumentów uzasadniających odrzucenie - oddalenia skargi w całości jako nieuzasadnionej. Wskazując na treść art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) organ przypomniał, że skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich, przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W sprawie będącej przedmiotem skargi protokół wydany na podstawie art. 193 § 6 Ordynacji podatkowej nie kończy postępowania w sprawie. Postępowanie kontrolne kończy bowiem wydanie przez organ kontroli skarbowej decyzji lub wyniku kontroli. W protokole opisuje się nierzetelność lub wadliwość prowadzonych ksiąg kontrolowanego, a ostatecznie po rozpatrzeniu i dokonaniu weryfikacji wniesionych przez stronę zastrzeżeń wydana zostanie decyzja od której służy kontrolowanemu odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej. Właśnie w tym odwołaniu strona może podnieść zarzuty naruszenia procedury prowadzonego postępowania kontrolnego, w tym takie jak opisano we wniesionej skardze.
Odnosząc się do meritum skargi organ wyjaśnił, że przedmiotowy protokół w istocie został podpisany w dniu [...] maja 2008 r. tylko przez jednego inspektora kontroli skarbowej, a było to spowodowane tym, że pozostali dwaj pracownicy upoważnieni do przeprowadzenia postępowania kontrolnego w stosunku do kontrolowanego - nie mogli podpisać protokołu, gdyż jeden z nich przestał być pracownikiem urzędu, a drugi przebywał w tym dniu na zwolnieniu lekarskim. Ponieważ czynności kontrolne należało kontynuować wydano i doręczono kontrolowanemu protokół wydany na podstawie art. 193 § 6 Ordynacji podatkowej. Powołane okoliczności są wiadome stronie skarżącej i przeczą twierdzeniu, że doszło do naruszenia przepisu art. 173 Ordynacji podatkowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") - kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt. 1-4a tego artykułu.
W związku z powyższym przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu, w pierwszej kolejności stać się musiała dopuszczalność złożenia i rozpatrywania w istniejącym stanie faktycznym skargi na bezczynność organu. Cytowana ustawa nie precyzuje bowiem na czym polega stan bezczynności organów, który może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego a więc nie określa materialnych przesłanek dopuszczalności skargi na bezczynność.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt. 8 p.p.s.a. zakres przedmiotowy skargi na bezczynność wyznaczają postanowienia art. 3 § 2 pkt 1 - 4a ustawy a więc zaskarżenie bezczynności organu dopuszczalne jest tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności.
Nie można zapominać, iż skarga przysługuje tylko w enumeratywnie wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. przypadkach. Mając zaś na uwadze regulacje art. 3 § 2 pkt 8 stwierdzić należy, iż z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie albo gdy wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia bądź innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. W przypadku skargi na bezczynność organu przedmiotem sądowej kontroli nie jest bowiem określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 31 stycznia 2008 r. sygn. akt II SAB/Gd 37/2007, LexPolonica nr 1938167, wyroki WSA w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2007 r. sygn. akt V SAB/Wa 2/07 oraz z dnia 4 kwietnia 2007 r. sygn. akt II SAB/Wa 111/06).
Odwołując się do przepisów normujących tryb postępowania w sprawie, której dotyczy wniesiona skarga na bezczynność organów podatkowych, przypomnieć należy, iż w stosownie do treści art. 193 § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.), jeżeli organ podatkowy stwierdzi, że księgi podatkowe są prowadzone nierzetelnie lub w sposób wadliwy, to w protokóle badania ksiąg określa, za jaki okres i w jakiej części nie uznaje ksiąg za dowód tego, co wynika z zawartych w nich zapisów.
Badanie ksiąg podatkowych stanowi czynność postępowania, która ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Organy podatkowe nie mogą bowiem dokonywać ustaleń faktycznych sprzecznych z treścią ksiąg rachunkowych, o ile nie stwierdzą ich wadliwości lub nierzetelności w protokole z badania ksiąg. Dla celów dowodowych ustawodawca w art. 193 § 6 Ordynacji podatkowej wprowadził obowiązek sporządzenia protokołu z tego badania, który ma charakter swego rodzaju aktu administracyjnego (por. wyrok NSA z 17 kwietnia 2000 r., III SA 819/99, opubl. ONSA 2001, nr 3, poz. 116).
Mimo, iż protokół z badania ksiąg stanowi swego rodzaju narzędzie oddane organowi jako jedyny środek prawnie skutecznego zakwestionowania treści ksiąg rachunkowych protokół ten nie wiąże się z żadnymi obowiązkami lub uprawnieniami dla kontrolowanego
Podatnik ma możliwość kwestionowania tej czynności z mocy art. 193 § 8 Ordynacji podatkowej, poprzez złożenie w terminie 14 dni od dnia doręczenia protokołu zastrzeżeń do zawartych w nim ustaleń. "Do ustaleń" jak stanowi przepis ale nie do uchybień formalnych które miałyby miejsce przy sporządzaniu tego protokołu. Zarzuty w tym zakresie podatnik może podnosić zarówno w odwołaniu od merytorycznej decyzji organu podatkowego jak i w skardze do sądu administracyjnego, wykazując jednocześnie, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchybienie przepisom postępowania nie może być jednak utożsamiane z bezczynnością organu, rozumianą jako odmowa usunięcia braków czy uchybień dokonanej już czynności postępowania.
Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 58 § 1 pkt. 6 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji orzeczenia. W myśl cytowanego przepisu sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn aniżeli wymienione w pkt. 1-5 tego artykułu, wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Skarga o treści , jak rozpoznawana jest bowiem niedopuszczalna w rozumieniu art. 3 § 2 pkt. 8 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło