I SAB/Kr 7/14

|Sygn. akt I SAB/Kr 7/14 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 czerwca 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek (spr.), Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek, WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2014 r., sprawy ze skargi M.B., na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego, w przedmiocie zarzutu na prowadzone postępowanie egzekucyjne, - s k a r g ę o d d a l a - Pismem z dnia 11 lutego 2014 r. M.B. (dalej: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie zarzutu na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w określonym terminie oraz o wymierzenie organowi grzywny. W uzasadnieniu skargi wskazała, że w dniu 3 stycznia 2013 r. wniosła do organu zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] oraz [...], wystawionych przez Burmistrza Miasta i Gminy. Postanowieniem nr [...] Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 10 czerwca 2013 r. uznano ww. zarzuty za nieuzasadnione. Z kolei postanowieniem nr [...] z dnia 29 lipca 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej uchylił ww. rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem skarżącej od daty wydania rozstrzygnięcia organu odwoławczego, Naczelnik Urzędu Skarbowego pozostaje w stanie bezczynności. W ocenie skarżącej, załatwienie tej sprawy nie jest uzależnione od uprzedniego zakończenia jakiegokolwiek innego postępowania, w szczególności postępowania przed WSA w Krakowie w sprawie II SA/Kr 911/13. Skarżąca wskazała, że w dniu 4 grudnia 2013 r. wniosła ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie, uznane za nieuzasadnione postanowieniem nr [...] Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 9 stycznia 2014 r. W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego wniósł o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku skarżącej m.in. na podstawie tytułów wykonawczych nr [...]oraz [...] wystawionych przez Burmistrza Miasta i Gminy. Po doręczeniu skarżącej tych tytułów złożyła ona zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Przed ich rozpoznaniem organ uzyskał stanowisko wierzyciela – Burmistrza Miasta i Gminy – wyrażone w postanowieniu z dnia 31 stycznia 2013 r., które zostało utrzymane w mocy postanowieniem SKO w Krakowie nr z dnia 17 kwietnia 2013 r. Następnie postanowieniem z dnia 10 czerwca 2013 r., organ pierwszej instancji uznał zarzuty za nieuzasadnione. Z kolei na skutek zażalenia skarżącej, Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 29 lipca 2013 r. uchylił postanowienie organu pierwszej instancji wskazując, że ponownie rozpatrując sprawę organ powinien uzyskać uzupełniające stanowisko wierzyciela, albowiem ten nie ustosunkował się do zarzutu nieistnienia obowiązku. Wykonując to zalecenie, organ pierwszej instancji zwrócił się do Burmistrza Miasta i Gminy o ponowne wyrażenie stanowiska pismem z dnia 6 sierpnia 2013 r. Wierzyciel poinformował organ egzekucyjny, że jego stanowisko zostało zawarte w postanowieniu z dnia 31 stycznia 2013 r., które następnie utrzymało w mocy Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Wyrokiem z dnia 29 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 911/13, WSA w Krakowie uchylił ww. postanowienie SKO. Obecnie organ oczekuje na przedstawienie ostatecznego stanowiska wierzyciela i dlatego nie może podjąć jakichkolwiek czynności w sprawie. W załączniku do protokołu rozprawy w dniu 26 czerwca 2014 r. skarżąca podtrzymała wniosek o stwierdzenie, iż wystąpiła bezczynność organu i zobowiązania organu do rozstrzygnięcia sprawy w terminie jednego miesiąca, stwierdzenia, że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o wymierzenie organowi grzywny w wysokości przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim. Zdaniem skarżącej bezczynność polega na biernym oczekiwaniu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na zajęcia stanowiska przez wierzyciela przy jednoczesnym braku pomocy wierzycielowi w załatwieniu sprawy. W ocenie skarżącej w takim przypadku organ egzekucyjny powinien był zawiesić postępowanie. Podkreślono również, że organ nie informował skarżącej o niezałatwieniu sprawy w terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami administracji. Kontrola ta, stosownie do art. 3 § 2 ust. 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: p.p.s.a.) obejmuje m.in. orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach procedur mających zakończyć się m.in. decyzją administracyjną, postanowieniami wydanymi w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W takim przypadku Sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny (art. 149 p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jak wskazuje się w orzecznictwie, sąd administracyjny, rozpoznając skargę na bezczynność organu, obowiązany jest w pierwszej kolejności ustalić, czy sprawa, w której została wniesiona skarga, była sprawą określoną w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Następnie winien rozważyć, czy dopuszczalność skargi uwarunkowana jest zachowaniem określonego trybu przeciwdziałania bezczynności oraz czy taki tryb przed wniesieniem doń skargi został wyczerpany. W dalszej kolejności, o ile wynik badania dwóch pierwszych kwestii będzie pozytywny, sąd musi ustalić, czy organowi administracji można przypisać bezczynność rozumianą jako niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (zob. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2453/11; LEX nr 1126338). Należy zatem stwierdzić, że rozpoznawana skarga została wniesiona w sprawie, która podlega kognicji sądów administracyjnych z mocy art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. Przedmiotem skargi jest bowiem bezczynność w postępowaniu obejmującym rozpoznanie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, a postępowanie takie kończy się postanowieniem, na które przysługuje zażalenie, stosownie do art. 34 § 4 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.; dalej: u.p.e.a.). Skarżąca wyczerpała również zwyczajny tryb przeciwdziałania bezczynności – wniosła bowiem zażalenie na bezczynność do Dyrektora Izby Skarbowej, rozpoznane przez ten organ postanowieniem z dnia 9 stycznia 2014 r. Wobec powyższego należało ustalić, czy Naczelnikowi Urzędu Skarbowego można przypisać bezczynność w postępowaniu dotyczącym zarzutu na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Skarżąca wskazała, że zarzucana temu organowi bezczynność polega na braku podjęcia czynności procesowych w następstwie postanowienia nr [...]Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 lipca 2013 r., uchylającego poprzednie postanowienie organu w sprawie zgłoszonych zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne i przekazującego temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia. Przed oceną zasadności przytoczonego zarzutu wypada przypomnieć, że bezczynnością organu egzekucyjnego w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. jest niewydanie w stosownym terminie w toku postępowania przez właściwy organ postanowienia, na które przysługuje zażalenie (por. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013r., sygn. akt II FSK 1158/11; LEX nr 1358215). Co istotne, organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności nie tylko w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a., ale także wówczas, gdy nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usuniecie przeszkody w wydaniu decyzji (zob. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1362/10; LEX nr 1107589). W ocenie Sądu, w postępowaniu którego dotyczy skarga nie występuje bezczynność w przedstawionym wyżej znaczeniu. Należy bowiem zauważyć, że w postanowieniu z 29 lipca 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał organowi, by ten wystąpił do wierzyciela (Burmistrza Miasta i Gminy) z ponownym zapytaniem w celu wyrażenia przez niego kompletnego stanowiska w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Sąd zauważa, że organ już w dniu 6 sierpnia 2013 r. wystąpił do Burmistrza Miasta i Gminy ze stosownym zapytaniem w celu realizacji zaleceń sformułowanych w postanowieniu organu odwoławczego (k. 24 akt administracyjnych). W odpowiedzi na to postanowienie wierzyciel wskazał, że wyraził swoje stanowisko w sprawie w pierwotnym postanowieniu z dnia 31 stycznia 2013 r. oraz poinformował, że postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w związku z zażaleniem wniesionym przez skarżącą. Następnie organ egzekucyjny uzyskał informację o zaskarżeniu postanowienia Kolegium do sądu administracyjnego. Wyrokiem z dnia 29 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 911/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił ww. postanowienie SKO. Sąd zwraca w tym miejscu uwagę, że w chwili wydania przez Dyrektora Izby Skarbowej postanowienia z dnia 29 lipca 2013 r. została już wszczęta przez skarżącą sądowa kontrola postanowienia SKO dotyczącego stanowiska wierzyciela na zgłoszone przez skarżącą zarzuty. Należy również zaznaczyć, że zarówno Dyrektor Izby Skarbowej we wskazanym wyżej postanowieniu, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 29 listopada 2013 r. wskazywali na niekompletność stanowiska wierzyciela i uwzględnili – odpowiednio – zażalenie i skargę skarżącej właśnie z tego powodu. Sąd pragnie zauważyć, że Naczelnik Urzędu Skarbowego podjął czynności niezbędne do załatwienia sprawy, wynikające z postanowienia z dnia 29 lipca 2013 r. – zwrócił się bowiem niezwłocznie do wierzyciela o ponowne zajęcie stanowiska. Organ egzekucyjny nie odpowiada jednak za czynności Burmistrza Miasta i Gminy, który w odpowiedzi na takie pismo organu poinformował o uprzednio zajętym stanowisku. W ocenie Sądu funkcjonariusze organu egzekucyjnego postępowali prawidłowo ustalając, czy stanowisko wierzyciela utrzymane w mocy postanowieniem Kolegium, zostało następnie zaskarżone do sądu administracyjnego. Z chwilą bowiem prawomocności wyroku uchylającego wspomniane postanowienie SKO w, w kontrolowanym postępowaniu egzekucyjnym brak było jakiegokolwiek stanowiska wierzyciela – czy to pierwotnego, tj. z dnia 31 stycznia 2013 r., czy uzupełniającego, jakie Burmistrz Miasta i Gminy powinien był wydać w odpowiedzi na pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 6 sierpnia 2013 r. Zakończenie sprawy przez wydanie ponownego postanowienia organu egzekucyjnego przed wydaniem wyroku w sprawie II SA/Kr 911/13 byłoby zatem wadliwe i – mając na uwadze znaną już treść tego orzeczenia – naraziłoby skarżącą na konieczność wznawiania postępowania z urzędu na zasadzie art. 145 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.). W ocenie Sądu, zarówno wierzyciel jak i Naczelnik Urzędu Skarbowego oczekując na rozpoznanie skargi i następnie na ponowne stanowisko wierzyciela działali nie tylko zgodnie z obowiązującym prawem, ale w istocie działali w celu zapewnienia sprawności postępowaniu w przedmiocie rozpoznania zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Nie można bowiem zapominać, że skarżąca wniosła między zarzut nieistnienia obowiązku, wynikający z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. Jak wynika natomiast z art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzut taki organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela i w zakresie tego zarzutu, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Niezasadny jest zatem pogląd zawarty w piśmie z dnia 26 czerwca 2014r., że organ przy rozpatrywaniu zarzutów opartych na wyżej wskazanej przesłance, nie jest związany stanowiskiem wierzyciela. Przeczy temu wyraźna treść wskazanego powyżej przepisu. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że wierzyciel nie wyraził swojego stanowiska w przedmiocie zarzutu nieistnienia obowiązku. Wynika to po pierwsze z postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 lipca 2013r., znak: [...]. Po drugie zaś z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 listopada 2013r., sygn. akt II SA/Kr 911/13. Obydwa postępowania zostały zainicjowane przez skarżącą i zgodziła się ona z tymi rozstrzygnięciami, gdyż nie zostały one przez nią zaskarżone. Wobec powyższego skarżąca w pełni zdaje sobie sprawę, że organ egzekucyjny nie może wydać postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów, gdyż nie dysponuje stanowiskiem wierzyciela w przedmiocie zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. Sąd nie może wobec powyższego zobowiązać organu do wydania rozstrzygnięcia w odpowiednim terminie. Nie stwierdził bowiem bezczynności tego organu. Nawet gdyby jednak uznać, że bezczynność miała miejsce, Sąd również nie mógłby zobowiązać organu do wydania postanowienia w odpowiednim terminie. Termin do bowiem zdarzenie przyszłe i pewne. Tymczasem w niniejszej sprawie nie wiadomo, kiedy wierzyciel wyrazi ostatecznie swoje stanowisko. Nie ma również podstaw do założenia, że gdy organ otrzyma stanowisko wierzyciela będzie pozostawał w bezczynności z rozpatrzeniem zarzutów. Skarżąca nie wskazała żadnych okoliczności, które mogłyby o tym świadczyć. Sąd nie może również stwierdzić bezczynności organu na tej podstawie, że z dołączonych do pisma procesowego z dnia 26 czerwca 2014r. pism Samorządowego Kolegium Odwoławczego można domniemywać, że organ egzekucyjny nie wysłał Kolegium tytułów wykonawczych. Sąd w niniejszym postępowaniu mógł ewentualnie stwierdzić bezczynności polegającą na niewydaniu postanowienia w przedmiocie zarzutów. Poza zakresem tego postępowania, jest jednak stwierdzanie bezczynności w nieudzieleniu odpowiedzi innemu organowi. W ocenie Sądu organ egzekucyjny nie mógł również zawiesić postępowania w oczekiwaniu na ostateczne stanowisko wierzyciela. W takiej sprawie nie mamy bowiem do czynienia z zagadnieniem wstępnym, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Wierzyciel w postępowaniu egzekucyjnym działając na zasadzie art. 34 § 1 u.p.e.a. nie rozstrzyga zagadnienia prawnego o charakterze materialnym, które wyłoniło się w toku postępowania w sprawie administracyjnej i do rozstrzygnięcia którego nie jest właściwy organ prowadzący postępowanie. W analizowanym przypadku mamy do czynienia raczej z obowiązkiem uzyskania stanowiska innego organu, w trybie zbliżonym do art. 106 § 1 k.p.a. Oczekiwanie na takie stanowisko nie uzasadnia natomiast zawieszenia postępowania, toteż w rozpoznawanej obecnie sprawie brak było podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Zauważyć przy tym należy, że sam ustawodawca przewidział skutki wynikające z oczekiwania na stanowisko wierzyciela. Jak wynika bowiem z art. 35 § 1 u.p.e.a., w brzmieniu mającym zastosowanie do skarżącej, wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie wstrzymuje tego postępowania. Organ egzekucyjny może jednak w uzasadnionych przypadkach wstrzymać postępowanie egzekucyjne lub niektóre czynności egzekucyjne do czasu rozpatrzenia zarzutu. Ustawodawca nie przewidział zatem możliwości zawieszenia postępowania, lecz jedynie możliwość wstrzymania się z podjęciem czynności egzekucyjnych. Sytuacja ta uległa zmianie od dnia 21 listopada 2013r. i zgodnie z obecnym brzmieniem wskazanego powyżej przepisu, zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Gdyby zatem skarżąca złożyła zarzuty w chwili obowiązywania tego przepisu w aktualnym brzmieniu, postępowanie egzekucyjne uległoby zawieszeniu z mocy samego prawa. Świadczy to również o tym, że w poprzednim stanie prawnym, zawieszenia postępowania nie było możliwe. Ponadto należy stwierdzić, że skarżąca przedmiotem skargi nie uczyniła braku prowadzenia wobec niej czynności egzekucyjnych, lecz brak wydania postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Sąd nie uznał również, by o bezczynności Naczelnika Urzędu Skarbowego świadczyć miał brak doręczania skarżącej zawiadomień o niezałatwieniu sprawy w terminie. Zdaniem Sądu uchybienie to było w realiach niniejszej sprawy o tyle nieistotne, że skarżąca jako strona postępowania sądowego w sprawie II SA/Kr 911/13 podtrzymując złożoną skargę miała pełną świadomość przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie z art. 35 k.p.a., które były wynikiem skorzystania przez skarżącą z prawa do kontroli postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Ponadto nie miało ono żadnego wpływu na brak wydania postanowienia w przedmiocie rozstrzygnięcia zarzutów. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę jako bezzasadną na zasadzie art. 151 p.p.s.a.