I SO/Kr 2/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2007r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. J. – P. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia [...] nr [...] w przedmiocie utrzymania w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego, z dnia [..], nr [...] w sprawie uznania za nieuzasadnione zarzuty zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M. J.- P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych , w sprawie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia [...] nr [...], w przedmiocie utrzymania w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego, z dnia [...], nr [...] w sprawie uznania za nieuzasadnione zarzuty zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym. Jak wynika z uzasadnienia wniosku , zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" ,nadesłanych dokumentów oraz akt sprawy o sygn. ISA/Kr [...] M.J.– P. prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe wraz mężem M. P. ur. w [...] , synem D. P. ur. w [...], oraz córką M. P. ur. w [...]r. Rodzina mieszka w mieszkaniu będącym własnością syna i córki. M.P. był wspólnikiem "A." – Przedsiębiorstwa [...] Spółka Jawna M. P., R. Z. w K. W roku 2006r. osiągnął dochód w wysokości 7 670,39 zł. natomiast z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (50% udziałów w spółce) poniósł stratę w wysokości 353 850,75 zł. przy 1 319 935,43 zł. przychodu. Obecnie spółka jest w likwidacji a on sam zatrudniony jest na ½ etatu z wynagrodzeniem 639 zł. miesięcznie brutto. Otrzymuje ponadto pomoc finansową od rodziców w wysokości 2000 zł. miesięcznie. M. J. – P. uzyskuje 2 326,63 zł. miesięcznie brutto (netto 1 613,88 zł.) z tytułu umowy o pracę. Oprócz tego otrzymuje 250 zł. miesięcznie od swojej matki. W roku 2006r. osiągnęła dochód w wysokości 30 060,30 zł. Konto bankowe małżonków w Banku [...] S.A. zajęte jest przez Naczelnika Urzędu Skarbowego (Skarb Państwa) do łącznej sumy 129 643,80 zł. Miesięczne wydatki M. P. obejmują: opłatę za prąd – ok. 103,64 zł. – 146,66 zł. w zależności od pory roku, opłatę za telefon ok. 120 zł. , koszty jedzenia dla 4 osób – 1200 zł. Wynoszą zatem łącznie, do 1466,66 zł. W wydatkach tych nie uwzględniono natomiast kwoty alimentów w wysokości 1100 zł. (2x 550 zł. ) . Skoro bowiem M. P. wraz z żoną i dziećmi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, finansuje produkty żywnościowe dla całej czwórki, bezzasadnym byłoby traktowanie tej sumy jako odrębnego wydatku. Miesięczne wydatki M. J. – P., obejmują z kolei: czynsz- 570 zł. , opłatę za TV i internet – 99,99 zł. , opłaty związane z uczęszczaniem dzieci do szkoły (książki, zeszyty), koszty ubrań dla dzieci ok. 600 zł. , co daje łącznie sumę ok. 1600 zł. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Działalność gospodarcza wiąże się bowiem, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów - także sądowych. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84) Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzekającego podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Oboje małżonkowie uzyskują stałe dochody czy to z pracy zawodowej czy też poprzez pomoc rodziny, a kwoty te nie są małe. M. P. zarabia 639 zł.(brutto) i otrzymuje 2000 zł. miesięcznie a M. J. – P. uzyskuje 1613,88 zł. z tytułu umowy o pracę oraz 250 zł. od matki , co daje łącznie kwotę ok. 1863,88 zł. Małżonkowie dysponują zatem budżetem wynoszącym ponad 4000 zł. W sprawie o sygn. akt I SA/Kr 592/07 M. P. uiścił natomiast wpis od skargi w wysokości 2000 zł. co świadczy o tym, iż rodzina jest w stanie wygospodarować fundusze na pokrycie kosztów sądowych. Zwrócić trzeba uwagę, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. W przedmiotowej sprawie oraz w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 1/07 wpis od skargi, stanowiący znaczną część kosztów sądowych, wynosi natomiast 100 zł. (czyli łącznie 200zł. ) Suma ta jest więc wielokrotnie niższa zarówno od dochodu całej rodziny jak i dochodu M. J. – P. Poniesienie kosztów sądowych takiej wysokości przez M. J. – P. jest zdaniem orzekającego możliwe i to bez pogorszenia warunków bytowych czteroosobowej rodziny. Pamiętać bowiem trzeba, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak – Molczyk,( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628) Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1pkt 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz .1270) orzeczono jak w sentencji.