I SO/Kr 32/13

Kraków, dnia 4 grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Nina Półtorak po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. L.-W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata postanawia I. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych, II. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. M. L.-W. złożyła w Wojewódzki Sądzie Administracyjnym w Krakowie wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 25 października 2013 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie zwolnił wnioskodawczynię od kosztów sądowych, a w pozostałym zakresie wniosek oddalił. W uzasadnieniu powyższego wskazano, że wykazana przez wnioskodawczynię sytuacja finansowa nie daje podstaw do uznania, że zasługuje ona na przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Od powyższego postanowienia M. L.-W. wniosła w terminie sprzeciw, żądając jego zmiany przez ustanowienie adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z powyższym, na skutek prawidłowo wniesionego przez M. L.-W. sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 25 października 2013 r., postanowienie to utraciło moc, a wniosek podlega ponownemu rozpoznaniu przez Sąd w całości. Stosownie do treści przepisu art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 P.p.s.a. przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym). Tylko zatem w wyjątkowych przypadkach można zwrócić się o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na Skarb Państwa. Instytucja ta jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną np. osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2009, str. 696 i nn.). W okolicznościach niniejszej sprawy, sytuacja finansowa wnioskodawczyni, ujawniona przez nią we wniosku oraz nadesłanych na wezwanie Sądu dokumentach, nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wnioskodawczyni samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Otrzymuje rentę, której wysokość po uwzględnieniu kwoty zajętej w wyniku postępowania egzekucyjnego wynosi 829,14 zł netto miesięcznie. Uzyskuje również środki z najmu dwóch lokali użytkowych w kwotach 1.860 zł i 1.855,50 zł miesięcznie. W 2012 r. osiągnęła dochód w wysokości 14.133,39 zł przy przychodzie na poziomie 53.426,34 zł. Na spłatę rat kredytowych wydaje natomiast kwotę 3.500-3.800 zł miesięcznie. Ponadto M. L.-W. jest właścicielką: domu o pow. 108,75 m2, usytuowanego na działce o pow. 0,17 ha w M., nieruchomości rolnej położonej w W. o pow. 0,14, oraz dwóch lokali użytkowych; przy ul. S. o pow. 37,43 m2 i przy ul. B. o pow. 29,94 m2. Nieruchomość w M. obciążona jest hipotekami na łączną kwotę 133.800 zł, toczy się też w stosunku do niej postępowanie egzekucyjne. Nieruchomość rolna w Wieliczce obciążona jest natomiast hipotekami na łączną kwotę 90.000 zł, a lokale użytkowe hipotekami na łączną kwotę 175.235 zł. Ponadto wnioskodawczyni jest właścicielką udziałów w dwóch innych nieruchomościach: udziału w wysokości 751/3840 części w nieruchomości zabudowanej o pow. 863 m2, położonej w B. oraz dwóch udziałów w wysokości 111/640 części i 98/1920 części w nieruchomości położonej w W., o pow. 0,3296 ha, z których jeden (111/640) zajęty został w postępowaniu egzekucyjnym. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, uznać należało, że w sprawie niniejszej nie zachodzi sytuacja, w której stan finansowy skarżącej nie pozwala jej na uiszczenie jakichkolwiek kosztów postępowania. Sytuacja majątkowa skarżącej, w ocenie Sądu, pozwala na pokrycie kosztów związanych z ewentualnym ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika. Wnioskodawczyni otrzymuje regularnie emeryturę w kwocie 829,14 zł miesięcznie, a z tytułu najmu dwóch lokali użytkowych uzyskuje łącznie kwotę 3.715,50 zł (1.860 zł + 1.855,50 zł). W miesiącach czerwiec i lipiec 2013 r. przychody z najmu nieruchomości na ul. B. były niższe. Nie można przy tym pominąć faktu prowadzenia przez wnioskodawczynię działalności gospodarczej polegającej na wynajmie lokali użytkowych. W celu ich nabycia zaciągnęła ona kredyty, a więc była to inwestycja długoterminowa, zaplanowana i ukierunkowana na przyszły zysk. Prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z ryzykiem i koniecznością pokrycia jej ewentualnych kosztów, wnioskodawczyni powinna więc liczyć się z koniecznością pokrycia również takich wydatków. Wskazać należy, że sama konieczność spłaty zobowiązań kredytowych z uwagi na obciążenie nieruchomości hipotekami nie uzasadnia pełnego prawa pomocy. Sąd podziela ugruntowany w orzecznictwie sądowym pogląd, że zobowiązania prywatne nie mogą być uprzywilejowane w stosunku do zobowiązań publicznoprawnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2011 r., sygn. akt I FZ 130/11). Natomiast na uwzględnienie zasługuje wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadnia to w szczególności fakt, że koszty te są czynnikiem decydującym o dopuszczalności dalszych kroków procesowych w sprawie, umożliwiających wnioskodawczyni dochodzenie swych praw przed sądem. Orzekając powyższe, Sąd miał na uwadze fakt, że przewidziane prawem udzielenie prawa pomocy musi być miarkowane przede wszystkim sytuacją finansową strony skarżącej, ale także uwzględniać obiektywne możliwości udzielenia tej pomocy przez Skarb Państwa. Skoro skarżąca, jak wykazano powyżej, nie jest osobą pozostającą w faktycznym ubóstwie i ma możliwości wyasygnowania pewnych sum pieniężnych ze środków własnych, Sąd uznał, że uszczerbkowi w utrzymaniu można zapobiec przez przyznanie skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych. Nie znajdując zatem podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a.