II SA/Kr 1034/16

WyrokWSA w Krakowie2016-11-23

Skład orzekający: Krystyna Daniel, Mirosław Bator, Beata Łomnicka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił zmiany ostatecznej decyzji nakładającej obowiązek wykonania robót budowlanych, uznając, że nie przemawia za tym interes społeczny ani słuszny interes strony, mimo wniosku o przedłużenie terminu wykonania tych robót w celu adaptacji budynku na cele społeczne?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy nie uzasadnił należycie i wyczerpująco swojego stanowiska o braku spełnienia przesłanek z art. 155 k.p.a. do zmiany ostatecznej decyzji. Nie wykazał, odnosząc się do stanu faktycznego sprawy, że zmiana decyzji pozostawałaby w sprzeczności z interesem społecznym lub słusznym interesem strony. Organy nie poczyniły kompleksowych ustaleń pozwalających na pełną ocenę stanu faktycznego w kontekście przesłanek z art. 155 k.p.a., w szczególności przesłanki "słusznego interesu strony", a także pominęły kwestię wykorzystania budynku na cele społeczne.
Stan faktyczny
Skarżący J. F. i I. F. zwrócili się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) o zmianę ostatecznej decyzji z 2014 r., która nakazywała im usunięcie nieprawidłowości w budynku gospodarczym poprzez wykonanie określonych robót budowlanych w terminie do 31 października 2015 r. Wniosek o zmianę decyzji uzasadniono problemami finansowymi i zamiarem przekształcenia budynku w centrum kulturalne sołectwa. PINB odmówił zmiany decyzji, uznając, że nie przemawia za tym interes społeczny ani słuszny interes strony. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję PINB. Skarżący wnieśli skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących interesu społecznego i słusznego interesu strony, a także nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel (spr.) Sędziowie : WSA Mirosław Bator WSA Beata Łomnicka Protokolant : starszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2016 r. sprawy ze skargi J. F. i I. F. na decyzję nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 czerwca 2016 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących J.F. i I.F. kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 lutego 2016r. znak: [...] działając na podstawie art. 155, 154 § 2 i 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2013, poz. 267, z późn. zm.) i art. 80 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 83 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 tekst jednolity z późn. zm.) odmówiono J. F. zmiany ostatecznej decyzji z dnia 17 lipca 2014r. znak: [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującej współwłaścicielom I. i J.F. zam. B., [...] B., usunąć stwierdzone nieprawidłowości w budynku gospodarczym, zlokalizowanym na działce nr [...] w miejscowości B. gm. W. poprzez wykonanie robót budowlanych polegających na: 1/ rozbiórce: istniejącego fragmentu dachu na budynku, stropu drewnianego w części wschodniej budynku, stolarki okiennej i drzwiowej, dwóch wierzchnich warstw z cegły pełnej ścian zewnętrznych, północnej i południowej oraz ścian wewnętrznych nośnych w budynku, istniejących posadzek wewnątrz budynku, 2. wykonaniu: na ścianach zewnętrznych i wewnętrznych nośnych wieńca żelbetowego o wymiarach 25 cm. x 25 cm. zbrojonego prętami stalowymi 4 x o 12 wraz ze strzemionami o rozstawie co 25 cm., z dozbrojeniem narożników wieńca i z pozostawieniem w wieńcu kotew niezbędnych do montażu murłaty, pionowej izolacji fundamentów i ścian fundamentowych poprzez położenie 2 x dysperbit R + P lub 2 x papy na lepiku i ułożeniem folii kubełkowej, więźby dachowej o konstrukcji drewnianej: murłaty - wymiary 14 cm. x 14 cm., krokwie - wymiary 14 cm. x 7 cm., łaty - wymiary 4 cm x 4 cm, z ułożeniem folii paroprzepuszczalnej i montażem blachy trapezowej T35,montażu stolarki metalowej okiennej i drzwiowej, tynku na ścianach zewnętrznych i wewnętrznych, posadzki na poziomie parteru poprzez ułożenie: chudego betonu-warstwy o grubości 10 cm., izolacji przeciwwilgociowej z filii PCV i izolacji termicznej z płyt styropianowych odmiany 15gr. 5 cm, warstwy wyrównującej pod płyty gressowe z betonu o grubości 4 cm, w terminie do 31 października 2015r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że decyzją z 17 lipca 2014 r. znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał I. i J.F. usunąć stwierdzone nieprawidłowości w budynku gospodarczym, zlokalizowanym na działce nr [...] w miejscowości B. gm. W. poprzez wykonanie określonych robót budowlanych, w terminie do 31 października 2015 r. Pismem z dnia 25 listopada 2015 r. J.F. zwrócił się do organu o przedłużenie o 2 lata w.w. terminu. Pismem z 13 grudnia 2015 r. J. F. uzupełnił wniosek wskazując, że wnosi o zmianę ostatecznej decyzji z dnia 17 lipca 2014r. znak: [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w oparciu o przepis art. 155 k.p.a. W swoim wniosku J. F. podał, że nie może dochować terminu do wykonania określonych przez organ prac z powodu problemów finansowych. Podkreślił, że za zmianą ww. decyzji przemawia interes społeczny, gdyż budynek gospodarczy po przeprowadzonym remoncie będzie centrum kulturalnym w sołectwie. Organ podał, że I. i J. F. na mocy powyższej decyzji zostali zobowiązani do wykonania robót w niej określonych, a nie według dowolnego uznania. Ponadto po wykonaniu robót budynek będzie mógł być użytkowany jako budynek gospodarczy, a przystosowanie budynku do funkcji wnioskowanej przez właściciela (centrum kulturalne sołectwa), wymagać będzie odrębnego postępowania administracyjnego przewidzianego w przepisach ustawy Prawo budowlane. Organ I instancji podniósł, że stosownie do art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna może być w każdym czasie za zgodą stron uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Z art. 155 k.p.a. wynika, że organ administracji publicznej może zmienić własną decyzję, a więc wzruszenie decyzji pozostaje w sferze uznania administracyjnego i dlatego nie stanowi naruszenia prawa sytuacja, w której organ administracji publicznej nie skorzystał z możliwości wzruszenia decyzji. Obowiązkiem organu administracji publicznej jest zatem ocena, czy w konkretnej sytuacji powinien wzruszyć ostateczną decyzję, czy pozostawić ją w obrocie prawnym bez zmian. Należy podkreślić, iż wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 155 k.p.a. ma charakter uznaniowy i podejmowane jest za zgodą strony, o ile przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, a nie sprzeciwiają się temu przepisy prawa. Zastosowanie tego przepisu uwarunkowane jest spełnieniem czterech przesłanek: istnienia decyzji ostatecznej, za jej uchyleniem bądź zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, zgoda strony oraz brak przeciwwskazań w przepisach szczególnych. Podał, że I.F. wyraziła zgodę na zmianę decyzji, a zatem spełnione są warunki co do istnienia ostatecznej decyzji oraz zgody strony. Jednak zdaniem organu za zmianą ostatecznej decyzji z 17 lipca 2014r. znak: [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, nie przemawia interes społeczny i słuszny interes strony. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 7 k.p.a., organ administracji publicznej zobligowany jest do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ wyjaśnił, że nie każdy interes strony jest interesem słusznym. Interes strony jest słuszny wówczas, gdy jest zgodny przede wszystkim z prawem i zasadami współżycia społecznego. Oceniając, czy w danej sprawie występuje słuszny interes strony czy interes społeczny przemawiający za zmianą decyzji ostatecznej należy brać pod uwagę nie subiektywne przekonanie strony, lecz ustalić i rozważyć wszystkie okoliczności, które pozwalają na dokonanie oceny, że żądanie strony jest słuszne i zasługuje na społeczną akceptację. Co do interesu społecznego w niniejszej sprawie, w ocenie organu, istotny jest stan techniczny budynku. Budynek gospodarczy na działce nr [...] w B., z uwagi na stan techniczny wymaga niezwłocznego wykonania robót budowlanych, ponieważ pozostawienie budynku w obecnym stanie spowoduje jego dalszą degradację, a ponadto budynek powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia. Wobec powyższego, stwierdził że w interesie społecznym jest także wykonanie obowiązku określonego w decyzji, zatem zmiana decyzji w zakresie terminu do wykonania określonego w niej obowiązku, jest sprzeczna z interesem społecznym. Podkreślił, że przedstawiony przez J. F. interes strony w niniejszej sprawie jest interesem subiektywnym, a nie obiektywnie słusznym interesem strony. Tym samym organ uznał, że wniosek inwestora nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ wnioskuje on o przedłużenie terminu do wykonania robót budowlanych mających na celu przebudowę budynku gospodarczego na budynek kultury, a nie o przedłużenie terminu do wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia budynku gospodarczego do odpowiedniego stanu technicznego, wynikających z obowiązku nałożonego ostateczną decyzją, o zmianę której zwrócił się J. F. Reasumując Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego podał, że w okolicznościach sprawy nie zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w art. 155 k.p.a., ze względu na brak słusznego interesu strony i interesu społecznego, co skutkuje brakiem podstaw do zmiany ostatecznej decyzji z dnia 17 lipca 2014 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpoznaniu odwołania J. F. i I. F. od decyzji PINB z dnia 10 lutego 2016r. decyzją z dnia 23 czerwca 2016r. znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Swoje rozstrzygnięcie oparł o art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 104 k.p.a. w związku z art. 80 ust. 2 pkt 2 oraz art. 83 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Organ odwoławczy w pierwszej kolejności podkreślił, że decyzją ostateczną z 17 lipca 2014 r. znak: [...] PINB, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane nakazał współwłaścicielom I. F. oraz J.F. usunąć w terminie do dnia 31 października 2015 r. stwierdzone nieprawidłowości w budynku gospodarczym, zlokalizowanym na działce nr [...] w miejscowości B. gm. W. poprzez wykonanie robót budowlanych określonych w sentencji tej decyzji. Powołując się na art. 155 k.p.a. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że w jego ocenie odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślił, że "nabycie prawa" w rozumieniu art. 155 k.p.a. należy rozumieć szeroko, w związku z czym obejmuje ono również sytuację, kiedy ostateczna decyzja administracyjna nakłada na stronę obowiązki, a zatem wpływa na jej sytuację prawną. Ostateczna decyzja Państwowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 17 lipca 2014 r. jest decyzją, na mocy której strona nabyła prawo. Dodał, również, że wzruszenie decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. jest możliwe w przypadku, gdy ma ona charakter uznaniowy lub przy wydaniu której organ administracyjny ma do wyboru pewną gamę rozstrzygnięć, z których każde jest zgodne z prawem. Organ, działając w granicach uznania administracyjnego, przyjmuje w ten sposób bardziej korzystne rozstrzygnięcie dla strony, które jednak nie może być niezgodne z obowiązującym porządkiem prawnym. Wskazał, że organ nadzoru budowlanego określając, na podstawie art. 66 ust. 1 prawa budowlanego, termin wykonania obowiązku, dysponuje w tym zakresie tzw. luzem administracyjnym. Zakres i bieg terminu wykonania obowiązku nie wynika bowiem wprost z przepisu prawa, lecz z woli organu administracji. Zatem element uznaniowości nakazu wydanego na podstawie art. 66 ust. 1 ww. ustawy dotyczy wyłącznie ustalenia terminu wykonania nałożonych obowiązków i tylko w tym zakresie dopuszczania jest możliwość zmiany decyzji w trybie art 155 k.p.a. Działania organów nadzoru budowlanego podejmowane w oparciu o przepisy odnoszące się do stanu technicznego budynku służą ochronie porządku prawnego oraz zapewnieniu szeroko rozumianego bezpieczeństwa. Mając na uwadze stan techniczny przedmiotowego budynku, organ odwoławczy uznał, że dalsze zwlekanie z wykonaniem obowiązku nie leży w interesie społecznym rozumianym jako konieczność zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i otoczenia. Zmiana decyzji z 17 lipca 2014 r. w zakresie terminu wykonania obowiązku stałaby w sprzeczności z interesem społecznym, polegającym na konieczności usunięcia zagrożenia płynącego ze strony przedmiotowego obiektu budowlanego, a wywołanego przez jego nieodpowiedni stan techniczny. Jednocześnie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podkreślił, że "słuszny interes strony" nie jest pojęciem zdefiniowanym ustawowo. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażane jest stanowisko że uwzględnienie interesu strony, o którym mowa w art. 155 k.p.a., należy rozumieć w ten sposób że mając do wyboru możliwość korzystniejszego dla strony rozstrzygnięcia, nie pozostającego w kolizji z obowiązującym porządkiem prawnym, organ przyjmuje w ten sposób rozstrzygnięcie, zmieniając decyzję mniej korzystną dla strony, na korzystniejszą. Ponadto słuszny interes strony nie może stać w kolizji z interesem społecznym. Niewątpliwie zmiana ostatecznej decyzji poprzez zmianę terminu wykonania obowiązku na późniejszy prowadzi do przyjęcia korzystniejszego dla strony rozstrzygnięcia. W ocenie organu w stanie faktycznym sprawy interes strony nie możne zostać uznany za obiektywnie słuszny, bowiem stoi w kolizji z interesem społecznym. Uwzględnienie interesu strony w zmianie terminu wykonania nakazu wynikającego z decyzji z 17 lipca 2014 r. kolidowałoby z obowiązującym porządkiem prawnym oraz koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i otoczenia. Skargę od powyższej decyzji złożyli J. F. i I.F. wnosząc o jej uchylenie w całości, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucili naruszenie: - art. 155 k.p.a. poprzez nie uwzględnienie słusznego interesu strony, - art. 7 k.p.a. poprzez niekierowanie się słusznym interesem obywateli, - art. 61 i 10 par. 3 k.p.a., - nie sprawdzenie prawidłowości wykonania decyzji z 17 lipca 2014r. Skarżący podali, że zmiana przeznaczenia czyli sposobu użytkowania budynku gospodarczego na tzw. "Centrum Kulturalne Sołectwa" powinna wzbudzić zainteresowanie Państwowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Zdaniem skarżących w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki wzruszenia ostatecznej decyzji, w celu przedłużenia terminu na podstawie art. 155 k.p.a., gdyż przemawia za tym słuszny interes strony, decyzja była ostateczna, była zgoda stron zarówno współwłaścicieli jak i PINB, oraz brak jest przeciwwskazań w przepisach szczególnych do kontynuacji i przedłużenia prac. J.F. podkreślił, że jest osobą starszą, a w okresie od końca września do października był w ciężkim stanie i przebywał w szpitalu co spowodowało, że pismo złożył do organu w dniu 25 listopada 2015 r. W jego ocenie termin wniesienia wniosku o przedłużenie został przez skarżących zachowany. Podał, że wykonują obowiązki nałożone na nich decyzją z 10 lutego 2016r. tj. wykonali rozbiórkę zagrażającego dachu, zabezpieczyli zewnętrzne ściany przed czynnikami zewnętrznymi, rozebrali ścianki działowe, skuli wylewki itp. Organ nie sprawdził wykonania decyzji z 10 lutego 2016r. oraz czy budynek zagraża życiu. Zarzucili, że organ I instancji nie sprawdził stanu zaawansowania robót wskazanych w decyzji z dnia 10 lutego 2016r. Nie udokumentowano, że mury są zabezpieczone a więźba dachowa rozebrana w sposób prawidłowy co nie zagraża osobom postronnym oraz użytkownikom. Na terenie działki nie ma zbędnych materiałów i odpadów, teren wokół budynku przygotowany do dalszych prac (wykonanie nowej więźby dachowej, wylewek, wstawienie stolarki drzwiowej i okiennej). Zarzucili, że organ I instancji przy wydawaniu decyzji dokonał niewłaściwej oceny stanu faktycznego, a co za tym idzie naruszył prawo stron do czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Organ pozbawił skarżących możliwość wypowiedzenia się na miejscu co do zebranego materiału dowodowego oraz zgłoszonych żądań. Wybiórczo zebrał dowody (brak wizji w terenie). Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016r. poz. 718 z zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Działając w granicach przyznanych kompetencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonuje oceny prawidłowości zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów obowiązującego prawa materialnego i procesowego oraz trafności ich wykładni. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnych (postanowień) uchybiających prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnych), jak też rozstrzygnięć dotkniętych wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b przywołanego przepisu), a także wydanych bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c ww. przepisu). Z powyższego wynika, że sąd administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji wyposażony jest tylko w kompetencje kasacyjne (może uchylić lub stwierdzić nieważność zaskarżonego aktu). Kontroli Sądu przede wszystkim poddana jest decyzja organu odwoławczego zatem w pierwszym rzędzie w odniesieniu do tej decyzji konieczna jest ocena prawidłowości przeprowadzenia postępowania oraz zastosowania przy rozstrzyganiu sprawy norm prawa procesowych i materialnego. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja podjęta w przedmiocie odmowy zmiany ostatecznej decyzji nakładającej na skarżących J.F. i I.F. obowiązki zmierzające do przywrócenia odpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego którego są właścicielami, wydana po przeprowadzaniu postępowania administracyjnego w trybie art. 155 k.p.a. Zgodnie z przepisem art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przywołana norma reguluje jeden z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego zmierzający do wzruszenia decyzji ostatecznej. Zgodnie z powszechnie aprobowanym poglądem, postępowanie administracyjne prowadzone w trybie nadzwyczajnym (w tym również w trybie art. 155 k.p.a.) jest samodzielnym postępowaniem odrębnym od tego, w którym wydano decyzję ostateczną. Decyzja podejmowana w trybie nadzwyczajnym zapada w sprawie tożsamej z punktu widzenia materialnego, ze sprawą zakończoną decyzją w sprawie pierwotnej. Na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, które przy ustaleniu tożsamości sprawy należy badać łącznie. Tożsamość elementów podmiotowych, to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków a tożsamość przedmiotowa, to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. W świetle powyższego również decyzja wydana w trybie art. 155 k.p.a. może dotyczyć wyłącznie kwestii rozstrzygniętych wcześniej decyzją pierwotną (której dotyczy żądanie zmiany) a nie kwestii nowych. W przeciwnym wypadku nie doszłoby bowiem do zmiany decyzji, lecz do wydania decyzji w nowej sprawie. W konsekwencji prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 155 k.p.a. uwarunkowana jest prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego oraz z udziałem tych samych stron. Co do zasady, niedopuszczalna jest więc zmiana decyzji polegająca na zmianie adresata czy podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Jak słusznie zauważył organ II instancji w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 155 k.p.a. organ bada jedynie, czy spełnione są przesłanki określone w tym przepisie uprawniającego go do ingerencji w treść decyzji ostatecznej. Nadto decyzja wydawana na podstawie art. 155 k.p.a. ma charakter decyzji uznaniowej, gdyż określone w niej przesłanki nie zostały prawnie zdefiniowane, co oznacza, że wymagają one oceny w każdej indywidualnej sprawie. Zastosowanie art. 155 k.p.a. jest możliwe, gdy łącznie spełnione zostaną następujące warunki: 1/ decyzja musi przyznawać prawo (przy czym w orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że nabycie prawa obejmuje również nałożenie obowiązków), 2/ strona musi wyrazić zgodę na jej uchylenie lub zmianę, 3/przepisy szczególne nie mogą sprzeciwiać się zmianie lub uchyleniu decyzji ostatecznej; 4/ za zmianą lub uchyleniem musi przemawiać interes społeczny lub słuszny interes strony. Jeżeli chodzi o słuszny interes strony, to pojęcie nie obejmuje każdego interesu strony (nie chodzi więc o uzyskania rozstrzygnięcia organu zgodnego jedynie z wolą strony), ale musi być to interes obiektywnie słuszny a więc zgodny z prawem i zasadami współżycia społecznego. Zmiana decyzji ze względu na interes strony musi więc być społecznie akceptowalna i godna wsparcia ze względu na cel jaki ma osiągnąć. Zwrócić uwagę należy, że użycie w przepisie art. 155 k.p.a. spójnika "lub" wskazuje, iż dla zastosowania nadzwyczajnego trybu zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej wystarczają tylko racje interesu społecznego bądź tylko wzgląd na słuszny interes strony. Pojęcie "interes społeczny" jest pojęciem niedookreślonym, które powinno być skonkretyzowane przez organ administracji publicznej w procesie stosowania prawa proceduralnego, w szczególności zaś organ jest obowiązany wyjaśnić treść tego pojęcia w konkretnym przypadku i udowodnić, że taki interes przemawia przeciwko rozstrzygnięciu zgodnie z wnioskiem strony. W doktrynie podkreśla się, iż "W demokratycznym i praworządnym państwie administracja opiera wszelkie swe działania przede wszystkim na zasadzie praworządności. (...) Szczególnie zaś pojęcie "interesu społecznego" nie może być identyfikowane z interesem ekonomicznym lub fiskalnym. Z uznaniowymi decyzjami administracji musi się wiązać nie zmniejszona, lecz zwiększona kontrola społeczna. Oznacza to między innymi, że istnienie wszelkich okoliczności uzasadniających rozstrzygnięcie negatywne dla strony musi zostać przez organ administracji w sposób bezsporny udowodnione, a prawidłowość tego dowodzenia zarówno co do faktu, jak i co do prawa – podlega kontroli sądowej" – M. Jaśkowska, A. Wróbel Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. LEX 2009 (komentarz do art. 7 k.p.a.). Niewątpliwie w interesie społecznym leży przestrzeganie przez organy publiczne obowiązującego porządku prawnego, albowiem organ publiczny powinien być gwarantem należytego wykonania prawa, tj. przyznawania uprawnień oraz nakładania i egzekwowania obowiązków z woli ustawodawcy, który jest w istocie wyrazicielem woli społecznej. Zmiana lub uchylenie decyzji winna też pozostawać w zgodzie z przepisami prawa materialnego na podstawie których została wydana w niniejszej sprawie z przepisem art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane. Przy czym jak słusznie zauważył organ element uznaniowości nakazu wydanego na podstawie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego dotyczy wyłącznie ustalenia terminu wykonania nałożonych obowiązków i tylko w tym zakresie dopuszczalna jest możliwość zmiany decyzji w oparciu o art. 155 k.p.a. (por.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 stycznia 2014r. sygn. akt VII SA/Wa 2153/13). Tym samym odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że postępowanie w trybie nadzwyczajnym wszczęte zostało na wniosek strony, która wnosiła o zmianę decyzji - co istotne - tylko w części dotyczącej ustalenia terminu wykonania obowiązków, nie żądając zmiany co do samego faktu nałożenia obowiązków oraz ich zakresu. Tym samym rozważania organów co do możliwości zmiany decyzji, ograniczone zostały tylko do tej jej części w której orzeczono o terminie w jakim mają zostać wykonane określone w niej roboty budowlane. Niezależnie od powyższych uwag wskazać trzeba, że ocena czy w konkretnie rozpatrywanej sprawie istnieją wymienione wyżej przesłanki przemawiające za wzruszeniem decyzji ostatecznej, należy do organu administracji państwowej. Tym samym celem postępowania prowadzonego na podstawie art. 155 k.p.a., nie jest ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie zaskarżonej sprawy, lecz dokonanie weryfikacji wydanej decyzji ostatecznej wyłącznie na podstawie przesłanek wyrażonych w tym przepisie. Przepis art. 155 k.p.a. nie tworzy dla strony prawa do trzeciej instancji odwoławczej (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 listopada 1996r. III SA 1110/95). Sąd stwierdził, że organ II instancji wskazując na brak możliwości zmiany decyzji ze względu na naruszenie art. 155 k.p.a. nie uzasadnił należycie, wyczerpująco swojego stanowiska i nie wykazał – przez odniesienie się do stanu faktycznego niniejszej sprawy, że zmiana decyzji pozostawałaby w sprzeczności z art. 155 k.p.a. Przy ocenie przesłanek z art. 155 k.p.a., nie wystarczy ogólne i gołosłowne ich przytoczenie, bez dokonania szczegółowej analizy stanu faktycznego w odniesienia do okoliczności konkretnej sprawy. Organy instancji jedynie lakonicznie wyjaśnił, że w stanie faktycznym sprawy interes strony nie może zostać uznany za obiektywnie słuszny, gdyż stoi w kolizji z interesem społecznym. Zdaniem organu zmiana terminu wykonania nakazu wynikającego z decyzji z 17 lipca 2014r. kolidowałaby z obowiązującym porządkiem prawnym oraz koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i otoczenia. Przyjęcie przez organ braku spełnienia przesłanek z art. 155 k.p.a. bez należytego i wyczerpującego umotywowania tego stanowiska i wykazania okoliczności faktycznych w oparciu o które organ zajął takie, a nie inne stanowisko powoduje, że nie poddaje się ono ocenie Sądu ani strony. Skarżący w uzasadnieniu swojego stanowiska wskazali, że w okresie wyznaczonym decyzją z 17 lipca 2014r. zrealizowali część robót tj. wykonali rozbiórkę dachu, zabezpieczyli zewnętrzne ściany przed czynnikami zewnętrznymi, rozebrali ścianki działowe, skuli wylewki. Ponadto na rozprawie w dniu 23 listopada 2016r. skarżący oświadczyli, że budynek nie stwarza żadnego zagrożenia dla ludzi, gdyż jest ogrodzony. Powyższe okoliczności nie zostały należycie zweryfikowane przez organ I instancji. Tym samym organ nie poczynił kompleksowych ustaleń, pozwalających na pełną ocenę stanu faktycznego w kontekście przesłanek z art. 155 k.p.a., w tym w szczególności przesłanki "słusznego interesu strony". Co więcej w uzasadnieniu decyzji, w ogóle nie odniósł się do podnoszonej przez skarżących w piśmie z 13 grudnia 2015 r. kwestii dotyczącej wykorzystania budynku zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości B. gm. W. na cele społeczne jako centrum kulturalne w sołectwie. Organ całkowicie pominął tę okoliczność, nie zbadawszy czy takie zamierzenie właścicieli jest uwarunkowane prawnie. W nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym, a takim jest tryb wzruszenia decyzji na podstawie 155 k.p.a., obowiązują takie same zasady prawa procesowego, jak w postępowaniu zwykłym, a więc wynikające m.in. z art. 7, 77 § 1, 80 i 107 k.p.a. I tak, przepis art. 7 k.p.a. ustanawiający zasadę prawdy obiektywnej, zobowiązuje organy administracji publicznej do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Myśl tę rozwija następnie art. 77 § 1 k.p.a. nakładając na organ administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Z kolei według art. 8 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Ponadto zgodnie z art. 9 k.p.a. organy administracji m.in. czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organ administracji jest więc zobligowany do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego - co wiąże się z poznaniem przez niego sfery faktów poprzez zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz dokonaniem oceny wszystkich przesłanek mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, kierując się interesem społecznym i słusznym interesem obywateli. Zatem jako "gospodarz postępowania" w dochodzeniu prawdy materialnej to on określa kierunek prowadzenia tego postępowania, w tym dowody, które w danym postępowaniu są niezbędne do prawidłowego załatwienia sprawy. W przedmiotowej sprawie organy nie zadośćuczyniły obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w kontekście wnikliwego i zindywidualizowanego zbadania interesu społecznego oraz słusznego interes strony. W konsekwencji czego ocena przesłanek z art. 155 k.p.a. jest niepełna. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt. I sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł jak w pkt. II wyroku, zgodnie z art. 200Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło