II SA/Kr 1064/10
WyrokWSA w Krakowie2010-12-06
Skład orzekający: Anna Szkodzińska, Mirosław Bator, Aldona Gąsecka-Duda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kara z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego może być wymierzona za użytkowanie rozpoczęte przed wejściem w życie przepisu art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, oraz czy zastosowanie ma przedawnienie kar administracyjnych w tym zakresie?Ratio decidendi
Kara z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego nie może być wymierzona retrospektywnie za użytkowanie rozpoczęte przed wejściem w życie przepisu art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane. Do kar pieniężnych z tego tytułu stosuje się odpowiednio przepisy o przedawnieniu zobowiązań wynikające z Ordynacji podatkowej, licząc okres przedawnienia od daty zdarzenia powodującego możliwość nałożenia kary. Wymierzenie kary w sytuacji, gdy użytkowanie rozpoczęto przed obowiązywaniem przepisu, stanowi niedopuszczalne działanie prawa wstecz.Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na R. B. karę 30 000 zł za nielegalne użytkowanie części budynku mieszkalnego wielorodzinnego bez wymaganego pozwolenia na użytkowanie. Użytkowanie rozpoczęło się w grudniu 2003 r., przed wejściem w życie przepisu o karze za nielegalne użytkowanie. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa, w tym przedawnienie kary oraz niedopuszczalność wymierzenia jej w sytuacji istotnego odstępstwa od warunków pozwolenia na budowę.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania w kwocie 3317 zł.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie : WSA Mirosław Bator (spr.) WSA Aldona Gąsecka-Duda Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi R. B. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 30 lipca 2010 r., nr [...] w przedmiocie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego; I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącej R. B. kwotę 3317 zł ( trzy tysiące trzysta siedemnaście złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2010 r. znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. - Powiat Grodzki nałożył na Inwestora R. B. obowiązek wpłacenia kary w wysokości 30 000 zł z tytułu nielegalnego użytkowania części obiektu budowlanego tj. budynku mieszkalnego, wielorodzinnego przy ul. [...] w K. - użytkowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na użytkowanie. W postanowieniu wskazano, że karę z tytułu nielegalnego użytkowania należy wnieść w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego postanowienia, na rachunek [...] Urzędu Wojewódzkiego w NBP [...], lub w kasie urzędu tj. ul. [...] w K.. Jako podstawę rozstrzygnięcie powołano art. 57 ust. 7 w związku z art. 59f ust. 1, art. 80 ust. 2 art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006r., Nr 156, poz. 1118, ze zm.), oraz art. 123 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.). W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że postępowanie wszczęte zostało w wyniku przeprowadzonych w dniu 7 lipca 2008 r. czynności kontrolnych, podczas których stwierdzono, że Inwestor przystąpił do użytkowania przedmiotowego obiektu bez uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, o której mowa w art. 55 ustawy Prawo budowlane. Organ zaznaczył, że w dniu 30 marca 2007 r. Inwestor wystąpił z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na użytkowanie części obiektu tj. przyziemi, parteru i I piętra przedmiotowego budynku. Wskazano, że obecnie jest również prowadzone odrębne postępowanie administracyjne, w sprawie realizacji przedmiotowego obiektu budowlanego w sposób istotnie odstępujący od warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę i już w toku tego postępowania, podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 23 marca 2004 r., stwierdzono użytkowanie części budynku przed uzyskaniem pozwolenia na użytkowanie. Dalej organ wskazał, że obowiązujące w dacie przeprowadzonej kontroli (czyli w dniu 23 marca 2004 r.) przepisy ustawy Prawo budowlane z 7 lipca1994r. znowelizowanej ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw, nie przewidywały wymierzenia inwestorowi kary z tytułu nielegalnego użytkowania. W związku z powyższym, pomimo stwierdzenia w marcu 2004 r., że przedmiotowy obiekt w części jest użytkowany bez wymaganego przepisami pozwolenia na użytkowanie, organ nie miał prawa w świetle obowiązujących ówcześnie przepisów do wszczęcia postępowania w sprawie nielegalnego użytkowania i wymierzenia inwestorowi z tego tytułu kary. Z dniem 31 maja 2004 r. weszła w życie kolejna nowelizacja ustawy Prawo budowlane, wprowadzona ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane, jednakże organ nadzoru budowlanego nadal nie miał podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w sprawie nielegalnego użytkowania i wymierzenia Inwestorowi kary. Dopiero przeprowadzona w dniu 7 lipca 2008 r. kontrola w terenie stwierdzająca przystąpienie do nielegalnego użytkowania części przedmiotowego budynku mogła być podstawą do wszczęcia postępowania w sprawie nielegalnego użytkowania przedmiotowego budynku i zastosowania przepisów art. 57 ust. 7 aktualnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane. Na końcu postanowienia organ powołał przepisy art. 57 ust. 7 i art. 59 f ust. 1 w/w ustawy, w oparciu o które obliczył karę za nielegalne użytkowanie budynku. Zaznaczył, że dane dotyczące kubatury ustalił na podstawie inwentaryzacji budowlanej opracowanej w kwietniu 2004 r., przedłożonej do odrębnego postępowania.
Odwołanie od powyższego postanowienia złożyła R. B., zarzucając naruszenie przepisów postępowania w zakresie zasad postępowania dowodowego. Podniosła, że z treści uzasadnienia nie wynika, na jakiej podstawie organ nadzoru budowlanego przyjął za udowodnione wskazane tam wielkości, w szczególności nie wspomniano o dokonaniu pomiarów w naturze. Dane, na podstawie których ustalono wielkość kubatury obiektu, które są podstawą wymiaru kary, stanowią najistotniejszy dowód w sprawie. Jeżeli organ dokonał pomiarów obiektu w naturze, w co jednak wątpi skarżąca, to miała ona prawo być przy tym obecna pod rygorem uznania wskazanej okoliczności za nieudowodnioną. Jeśli natomiast organ oparł się dla ustalenia tych danych na innych dowodach, to powinien był o nich wspomnieć w treści uzasadnienia. W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia.
Postanowieniem z dnia 30 lipca 2010r. znak: [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i orzekł merytorycznie tak samo jak organ I instancji, zmieniając tylko numer konta bankowego, na który powinna być wpłacona kara. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 i art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) oraz na podstawie art. 57 ust. 7 w związku z art. 59f ust. 1, art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.- Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156 poz. 1118 ze zm.). W uzasadnieniu organ wskazał, że postanowienie organu I instancji zostało wydane w związku z ustaleniami dokonanymi podczas oględzin budynku przeprowadzonych w dniu 7 lipca 2008 r. Dokonane ustalenia jednoznacznie wskazują, że obiekt budowlany jest użytkowany. Organ podkreślił, że dla przedmiotowego budynku mieszkalnego decyzja o pozwoleniu na budowę została wydana w 1999 r. Zatem organ odwoławczy w niniejszej sprawie uwzględnił stanowisko Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie zawarte w wyroku z dnia 30 stycznia 2009 r., sygn. II SA/Kr 1248/08, oddalającym skargę R. B. na decyzję w przedmiocie odmowy udzielenia pozwolenia na użytkowanie części przedmiotowego obiektu. W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył szerokie fragmenty uzasadnienia w/w wyroku odnoszące się do stosowania przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane. Organ wskazał również na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2009 r. sygn. II OSK 1179/09, w którym odnośnie stosowania art. 57 ust. 7 w związku z art. 54 ustawy Prawo budowlane stwierdzono, że "regulacja przyjęta tymi przepisami nie przewiduje żadnych wyjątków od obowiązku wymierzenia przez właściwy organ kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego, przewidzianej przepisem art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego. Kara taka powinna zostać wymierzona w każdym przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i art. 55 Prawa budowlanego (...)." W związku z powyższym wydanie postanowienia przez organ I instancji nie naruszało art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. art. 59 f tej ustawy oraz w/w przepisami przejściowymi. Organ I instancji prawidłowo ustalił także kategorię obiektu wg załącznika do ustawy Prawo budowlane jako XIII, dla której współczynnik kategorii k wynosi 4 (z akt postępowania wynika jednoznacznie, że jest to budynek mieszkalny wielorodzinny), a współczynnik wielkości obiektu "w", przyjęty został na podstawie inwentaryzacji architektoniczno-budowlanej przedmiotowego budynku, sporządzonej przez inż. arch. B. K. i wynosi 1,5. Zatem wielkość kary obliczonej na podstawie wzoru określonego w art. 59 f ustawy Prawo budowlane z uwzględnieniem obowiązującej stawki opłaty s wynoszącej 500 zł i dziesięciokrotnego podwyższenia, określonego w art. 57f ust. 7, jest prawidłowa. Na końcu organ wskazał, że mając na uwadze zmianę numeru konta [...] Urzędu Wojewódzkiego, na które winny być odprowadzane należności z tytułu kar i opłat nakładanych w oparciu o przepisy ustawy Prawo Budowlane, zobligowany był do zreformowania skarżonego postanowienia w tym zakresie. Odnośnie zarzutów przywołanych przez skarżącą w zażaleniu stwierdzono, że nie są zasadne, gdyż skarżąca mimo wiedzy o prowadzonym postępowaniu nie skorzystała z możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zgromadzonych w nich dowodów.
Skargę na powyższe postanowienie złożyła R. B., zarzucając naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, a to art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane poprzez wymierzenie kary, pomimo że jej wymierzenie jest niedopuszczalne w przypadku wybudowania przedmiotowego budynku w sposób istotnie odbiegający od warunków udzielonego pozwolenia na budowę, naruszenie art. 68 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art. 59 g ust. 5 w zw. z art. 59 f ust. 1 w i zw. z art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, poprzez jego niezastosowanie, co doprowadziło do nieuwzględnienia faktu przedawnienia możliwości wymierzenia kary. Skarżąca zaznaczyła, że dopóki przedmiotowy budynek nie zostanie uznany za wybudowany zgodnie z warunkami pozwolenia na budowę, dopóki nie można wystąpić z prawnie skutecznym wnioskiem o wydanie pozwolenia na użytkowanie. Wskazała na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 13 sierpnia 2008 r. sygn. akt II SA/Ke 328/08 w którym stwierdzono, że art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane nie może mieć zastosowania wtedy, gdy doszło do wybudowania budynku w sposób istotnie odbiegający od warunków udzielonego pozwolenia na budowę. Skarżąca podniosła, że występowanie w takiej sytuacji o pozwolenie na użytkowanie jest krokiem irracjonalnym. Nie można wymierzać kary administracyjnej podmiotowi, który nie podjął kroków prawnych z definicji skazanych na porażkę, gdyż nie ma przesłanek do uzyskania pozytywnego rozstrzygnięcia w zakresie takiego wniosku. Ponadto skarżąca wskazała, że w powołanym powyżej wyroku stwierdzono, że przed ukończeniem postępowania naprawczego, o jakim mowa w art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane, nie można stwierdzić, jaka ewentualnie byłaby wysokość kary za przystąpienie do użytkowania obiektu. Nie wiadomo bowiem czy w stosunku do tego obiektu nie zachodzą okoliczności uzasadniające nakazanie dokonania zmian czy przeróbek. Nie wiadomo czy taki obiekt w ogóle będzie mógł zostać zalegalizowany, czy też dojdzie do nakazania jego rozbiórki. Ponadto skarżąca wskazała na przedawnienie możliwości wymierzenia kary na mocy art. 68 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa. Zgodnie z ustaleniami organu nadzoru budowlanego przedmiotowy budynek był użytkowany już od grudnia 2003 r. Zaskarżone postanowienie zostało natomiast doręczone w dniu 9 sierpnia 2010 r., a zatem od momentu przystąpienia do użytkowania do momentu doręczenia postanowienia minęło ponad 5 lat. W związku z powyższym obowiązek uiszczenia kary w ogóle nie powstaje. Skarżąca wskazała tu na regulację art. 59g ustawy Prawo budowlane. Co do kwestii późniejszego wejścia w życie art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane i niemożności wymierzenia kary wcześniej, skarżąca powołała wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 kwietnia 2010 r. sygn. II SA /Kr 906/09, w którym sąd stwierdził, że kary pieniężnej za przystąpienie do użytkowania obiektu z naruszeniem art. 54 lub 55 ustawy Prawo budowlane nie można wymierzać retrospektywnie w stosunku do czynów, które już "przedawniły się" przed wejściem w życie nowelizacji art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane z dnia 14 kwietnia 2004 r. W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości jak i poprzedzającego je postanowienia organu i instancji.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ zaznaczył, że zarzut przedawnienia możliwości wymierzenia kary jest bezzasadny. Ordynacja podatkowa jest przywołana w art. 59 g ustawy Prawo budowlane, dotyczącym egzekucji kary z tytułu odstępstwa od projektu. Do kar z tytułu przystąpienia do użytkowania z naruszeniem art. 54 i art. 55 ustawy Prawo budowlane ma zastosowanie art. 59 f ust. 1 tej ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty – w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem niniejszego postępowania jest kontrola legalności decyzji organów administracji w oparciu które nałożona została na skarżącą kara z tytułu nielegalnego użytkowania (użytkowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na użytkowanie) części obiektu budowlanego – budynku mieszkalnego, wielorodzinnego przy ul. [...] w K.. Organ I instancji prowadząc odrębne postępowanie w sprawie realizacji tego budynku w sposób istotnie odbiegający od warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, podczas kontroli stwierdził, że budynek jest częściowo użytkowany od grudnia 2003 r. Ustaleń tych dokonano w marcu 2004 r. tj. w czasie kiedy nie obowiązywały przepisy o możliwości nałożenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania. Późniejsza zmiana przepisów oraz kontrola dokonana w lipcu 2008 r., która potwierdziła nielegalne użytkowanie obiektu, zdaniem tego organu pozwoliły na wydanie postanowienia wymierzającego karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Ocenę tą podzielił organ odwoławczy. Zdaniem sądu stanowisko to jest wadliwe.
Wskazać przede wszystkim należy, iż przepis art. 57 ust 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118) o treści: w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i 55, właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Do kary tej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu, został wprowadzony przez art. 1 pkt 24 lit. b) ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane. (Dz.U.04.93.888), zmieniającej nin. ustawę z dniem 31 maja 2004 r., z tym że w stosunku do obiektów budowlanych, których budowa została zakończona przed dniem 31 maja 2004 r. zmiana ta weszła w życie z dniem 1 stycznia 2005 r. (art. 4 pkt 2 ustawy zmieniającej). Ponieważ budowa obiektu, którego nielegalne użytkowanie jest przedmiotem niniejszego postępowania została zakończona przed 31 maja 2004 r. (przed tą też datą przystąpiono do nielegalnego użytkowania tego budynku) - zatem w dacie w której do użytkowania obiektu przystąpiono bez wymaganego pozwolenia tj. w grudniu 2003 r., przepis o podanej wyżej treści nie obowiązywał. W tym czasie obowiązujące przepisy nie przewidywały kar pieniężnych z tytułu przystąpienia do użytkowania obiektu bez wymaganego pozwolenia. W tej sytuacji rozważyć należało, czy w ogóle przepis art. 57 ust 7 w brzmieniu jakie nadała mu ustawa 16 kwietnia 2004 r. ma zastosowanie do stanów faktycznych zaistniałych przed wejściem w życie tej regulacji. Z samego brzmienia art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. zmianie ustawy - Prawo budowlane, wynika co prawda, iż przepisy znajdują zastosowanie w stosunku do budynków wybudowanych przed wejściem w życie tej regulacji, ale nie wynika z nich, iż aby miały także zastosowanie do budynków nielegalnie użytkowanych przed wejściem w życie przepisu art. 75 ust 7 w brzmieniu nadanym mu przez ustawę 16 kwietnia 2004 r.
Stanowisko, iż w stosunku do stanów faktycznych w których przystąpiono do użytkowania obiektu użytkowania bez wcześniejszego uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, jeżeli miało miejsce jeszcze przed zmianą wprowadzającą w art. 57 ust. 7 instytucję kary pieniężnej wymierzanej z tytułu przystąpienia do nielegalnego użytkowania - przepis ten nie znajduje zastosowania, gdyż kara ta, jako sankcja wiążąca się z deliktem administracyjnym i ma zastosowanie wyłącznie do zdarzeń zaistniałych w czasie obowiązywania normy prawnej określającej tę karę, czyli wprowadzającej upoważnienie dla właściwego organu do stosowania kary pieniężnej i warunków, w jakich jest ona wymierzana, wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 stycznia 2010 r. II OSK 1044/09. Zdaniem tego sądu, wymierzenie kary pieniężnej w odniesieniu do sprawcy zdarzenia, które miało miejsce jeszcze przed ustawowym unormowaniem wprowadzającym instytucję tej kary nosi wyraźną cechę działania prawa wstecz, co nie może być uznane za dopuszczalne.
W orzecznictwie wyrażany jest także pogląd, iż przepis art. 57 ust 7 w brzmieniu jaki nadała mu 16 kwietnia 2004 r. ma zastosowanie także do stanów faktycznych (przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego bez decyzji o pozwoleniu) zaistniałych przed 1 stycznia 2005 r. Do stanowiska tego skłania się także sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę. Za taką wykładnią, przemawia dyspozycja art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. zmianie ustawy - Prawo budowlane. Jak mowa o tym wyżej z samego brzmienia tego przepisu wynika wprawdzie jedynie, iż przepis znajduje zastosowanie w stosunku do budynków wybudowanych (a nie nielegalnie użytkowanych) przed wejściem w życie tej regulacji, to jednak zdaniem sądu z uwagi na dość długi okres vocatio legis i fakt, że regulacja zawarta w art. 57 ust 7 dotyczy przystąpienia do użytkowania obiektu a nie okoliczności związanych z jego wybudowaniem, zamiarem ustawodawcy było objęcie tą regulacją także tych stanów faktycznych jakie miały miejsce przed wprowadzeniem jej w życie oraz przez długi okres vocatio legis, umożliwienie osobom które przystąpiły do nielegalnego użytkowania budynku a zatem dopuściły się deliktu administracyjnego, uzyskanie stosownej decyzji likwidującej stan niezgodności z obowiązującym prawem.
Zdaniem sądu jednakże, stan niepewności związany z konsekwencjami dopuszczenia się deliktu administracyjnego tj. możliwością nałożenia na osobę która deliktu tego się dopuściła kary pieniężnej, nie może trwać w nieskończoność. Koniecznym jest wprowadzenie granic czasowych w których stan ten trwać może. Z uwagi na fakt, że przepis art. 57 ust 7 nie przewiduje żadnych form przedawnienia czy też ram czasowych w których organ administracji ma możliwości karania osób przystępujących do nielegalnego użytkowania budynków, sąd w pełni podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku II OSK 1023/09, iż do kar pieniężnych z tytułu nielegalnego użytkowania obiektów budowlanych zastosowanie mają przepisy o przedawnieniu zobowiązania o których mowa w art. 68 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. W uzasadnieniu wyroku sąd ten podniósł, iż ponieważ zgodnie z art. 57 ust 7 (zdanie drugie) do kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1,a który to przepis reguluje jedynie podstawę do wymierzenia kary, sposób ustalenia jej wysokości oraz następstwa wymierzenia kary i nie reguluje formy wymierzenia kary, trybu przymusowego wykonania kary a regulacja tej materii zawarta jest w art. 59g Prawa budowlanego, przepis ten należy stosować także do kar pieniężnych o których mowa w art. 57 ust 7 ustawy Prawo budowlane. Przepis art. 58g ust 5 mówi z kolei, iż do kar, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.), z tym że uprawnienia organu podatkowego, z wyjątkiem określonego w ust. 1, przysługują wojewodzie. Dział III Ordynacji podatkowej w rozdziale 8 zawiera z kolei regulację przedawnienia. Odesłanie do odpowiedniego stosowania Działu III Ordynacji podatkowej jest podstawą do przyjęcia, że przepisy tego działu stosuje się odpowiednio, do kar pieniężnych wynikających z przystąpienia do nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego tj. iż do tych kar ma odpowiednie zastosowanie przepis art. 68 Ordynacji podatkowej wprowadzający trzy i pięcioletni okres przedawnienia o jakim mowa w tej ustawy. Stanowisko to sąd w składzie rozpoznającym, niniejszą sprawę podziela.
Sąd nie podziela przy tym stanowiska organu, iż okres przedawnienia liczy się od daty wprowadzenia tej regulacji. Pogląd, iż przedawnienie roszczenia czy jak ma to miejsce w niniejszej sprawie – przedawnienie karania, można liczyć od daty wprowadzenia regulacji przedawnienia w życie jest błędny. Przedawnienie zawsze liczy się od daty zdarzenia które jest źródłem zobowiązania czy początkuje stan związany z możliwością nałożenia na daną osobę dolegliwości finansowej (stan niepewności). Datę tą należy zatem liczyć jako początkującą bieg przedawnienia. Stanowisko podobne wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 22 kwietnia 2010 r. II SA/Po 906/09.
Z uwagi na fakt, iż organy administracji nie uwzględniły okoliczności o których mowa wyżej, dotyczących ewentualnego przedawnienia karania skarżącej z tytułu nielegalnie użytkowanego przedmiotowego obiektu - budynku mieszkalnego, wielorodzinnego przy ul. [...] w K. decyzje organów tak I jak i II instancji należało wyeliminować z obrotu prawnego.
Rozpoznając sprawę sąd nie podzielił natomiast poglądu wyrażonego w skardze iż wymierzenie kary z tytułu nielegalnie użytkowanego obiektu budowlanego jest niedopuszczalne w przypadku wybudowania go w sposób istotnie odbiegający od warunków udzielonego pozwolenia na budowę. Podzielając ten pogląd, należało by przyjąć, iż ukarać karą administracyjną można jedynie osobę, która legalnie, zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym i na podstawie ostatecznej decyzji no pozwoleniu na budowę realizuje inwestycję a dopuszcza się jedynie deliktu administracyjnego w postaci przystąpienia do użytkowania tego obiektu przed wydaniem przez właściwy organ administracji decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Karze tej nie podlega natomiast sprawca samowoli budowlanej, który dodatkowo nielegalnie użytkuje budynek. Stanowisko takie nie da się w żaden sposób pogodzić choćby z zasadą racjonalności. Prowadziło by ono do konstatacji, iż nielegalny użytkownik obiektu budowlanego uzyskuje bezkarność z tego jedynie tytułu, że nielegalnie wzniósł budynek który użytkuje. Jest to kuriozum jakie nie sposób wyprowadzić a analizy przepisów prawa budowlanego.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło