II SA/Kr 1084/15
WyrokWSA w Krakowie2016-01-12
Skład orzekający: Aldona Gąsecka-Duda, Kazimierz Bandarzewski, Mariusz Kotulski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o nakazie rozbiórki samowoli budowlanej może zostać skierowana wyłącznie do jednego ze współwłaścicieli nieruchomości, jeśli rozbudowana część budynku znajduje się na tej nieruchomości, a postępowanie legalizacyjne nie zostało przeprowadzone z uwzględnieniem wszystkich współwłaścicieli?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzające ją decyzje organów administracji, ponieważ organy obu instancji nie uwzględniły stanu prawnego nieruchomości, na której zlokalizowana jest samowola budowlana. Rozbudowana część budynku znajdowała się na działce nr [...] i prawdopodobnie częściowo na działce nr [...], których współwłaścicielkami były M. M. i M. K. (z większym udziałem tej drugiej). Organy nałożyły obowiązki wyłącznie na M. M., naruszając tym samym art. 52 Prawa budowlanego, który w przypadku współwłasności nieruchomości wymaga kierowania rozstrzygnięć do wszystkich współwłaścicieli, zwłaszcza gdy wykonanie nakazu może być niemożliwe dla jednego z nich.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki części rozbudowanego budynku mieszkalnego, wykonanej bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organ I instancji wydał decyzję nakazującą rozbiórkę, a Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał ją w mocy. Skarżąca M. M. podnosiła, że jest osobą starszą, schorowaną i nie była świadoma konieczności uzyskania pozwolenia na budowę. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organy nieprawidłowo skierowały postępowanie legalizacyjne i nakaz rozbiórki wyłącznie do M. M., nie uwzględniając faktu, że nieruchomość stanowi współwłasność M. M. i M. K.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 30 czerwca 2015 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia 30 września 2014 r., a także postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia 11 lutego 2014 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda Sędziowie: WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) WSA Mariusz Kotulski Protokolant: specjalista Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi M.M. na decyzję nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 30 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz postanowienie nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia 11 lutego 2014r. znak [...]
Decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. nr [...] z dnia 30 września 2014 r. znak: [...] nakazano M. M. rozbiórkę na własny koszt części rozbudowanej budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działce nr [...], położonej w miejscowości K., gmina N., o wymiarach rzutu poziomego ok. 5,20 x 3,20 metra (powierzchnia zabudowy ok. 16,64 m2) od strony północnej istniejącego budynku mieszkalnego oznaczonego numerem posesyjnym [...] w K.
Odwołanie w ustawowym terminie od powyższej decyzji wniosła M. M.
Na skutek odwołania M. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wydał w dniu 30 czerwca 2015 r. decyzję znak: [...], którą na podstawie art. 13 8 § 1 pkt 1 w związku z art. 104 K.p.a. oraz art. 48 ust. 1, art. 80 ust. 2 pkt 2, art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 z późn. zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji podano, że organ odwoławczy po dokonaniu kontroli prawidłowości postępowania administracyjnego organu I instancji i wydanej przez niego decyzji dokonał powtórnego rozpatrzenia sprawy w granicach zakreślonych przez postępowanie pierwszoinstancyjne i stwierdził, iż organ ten uczynił zadość przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy Prawo budowlane.
Przedmiotem niniejszego postępowania jest zasadność nałożenia decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia 30 września 2014 r. znak: [...] nakazu rozbiórki rozbudowanej części istniejącego budynku mieszkalnego położonego na działce nr [...] w miejscowości K., gm. N.
Organ odwoławczy po zweryfikowaniu kręgu stron postępowania wskazanego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego uznał go za prawidłowy i stwierdził, że pozostaje tożsamy w postępowaniu odwoławczym.
Na wstępie zaznaczono, iż stosowanie trybu naprawczego odnośnie samowoli budowlanej, określonego w art. 48 ust 1 Prawa budowlanego winno mieć miejsce w przypadku wybudowanego lub będącego w budowie bez wymaganego pozwolenia na budowę obiektu budowlanego lub jego części. Jednym z warunków koniecznych, jakie muszą zostać spełnione by zastosowanie mógł mieć wspomniany artykuł jest zaistnienie budowy w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego. W myśl art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego przez budowę należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. Ponadto należy wskazać, że roboty budowlane, zgodnie z art. 28 Prawa budowlanego mogą zostać rozpoczęte jedynie na podstawie ostatecznej decyzji pozwolenia na budowę.
W przedmiotowej sprawie w trakcie przeprowadzonych (w obecności M. M.) czynności kontrolnych w dniu 13 sierpnia 2013 r. ustalono, że na działce nr [...] istnieje budynek mieszkalny jednorodzinny. Wg. oświadczenia budowa ww. budynku prowadzona była na podstawie udzielonego przez Naczelnika Gminy N. pozwolenia na budowę z dnia 25 sierpnia 1986 r., znak: [...]. Wymiary rzutu poziomego wg załączonego szkicu. Budynek posiada 4 kondygnacje nadziemne. Wg oświadczenia przy budynku mieszkalnym w ostatnim czasie nie były prowadzone żadne roboty budowlane i stan obiektu nie uległ zmianie (akta administracyjne organu I instancji, karta nr [...]). W trakcie kolejnych czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 24 stycznia 2014 r. ustalono, że stan obiektu - budynku mieszkalnego jednorodzinnego nie uległ zmianie od dnia kontroli Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w dniu 13 sierpnia 2013 r. Uzupełniając protokół z dnia 13 sierpnia 2013 r. dodano, iż część budynku będąca przedmiotem (postępowania) Powiatowego Inspektora znak: [...] wykonana została w konstrukcji murowanej na fundamencie - trwale połączona z gruntem wg. oceny wizualnej przedmiotowa część połączona jest konstrukcyjnie z istniejącym budynkiem mieszkalnym (akta administracyjne organu I instancji, karta nr [...]).
W piśmie z dnia 17 października 2013 r. właścicielka lokalu nr [...] w przedmiotowym budynku mieszkalnym – M. K. oświadczyła, że po zakończeniu budowy w 2003 r. został dokonany notarialnie podział budynku na dwa osobne lokale mieszkalne (zał. Nr [...],[...]). Lokal nr [...] (parter) jest własnością mojej matki M. M. Lokal nr [...] jest moją własnością. Lokale zostały wydzielone i zatwierdzone przez Urząd Gminy N. według projektu (zał. Nr 3). Od daty podpisania aktu notarialnego z dnia 7 sierpień 2003 r. moja rola inwestora się zakończyła. Oświadczyła, że po tej dacie nie miała wpływu na inwestycje wykonane na działce [...] (dobudówka dostawiona do lokalu nr [...]) (akta administracyjne organu I instancji, karta nr [...]. Z kolei właścicielka lokalu nr [...] do którego należy rozbudowana część przedmiotowego budynku M. M. w piśmie skierowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 15 stycznia 2014 r. oświadczyła, że w części dobudowanej od strony wschodniej istnieje ganek który służy jako suszarnia, pralnia, kotłownia, połączony jest funkcjonalnie z budynkiem mieszkalnym, część jest użytkowana i stanowi moją własność (akta administracyjne organu I instancji, karta nr [...]).
Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy wskazuje, że wykonany zakres robót wymagał uzyskania pozwolenia na budowę. Przedmiotowej rozbudowy budynku mieszkalnego na działce nr [...] w K. nie można zaliczyć do kategorii obiektów budowlanych, których wykonanie zostało przez ustawodawcę zwolnione z takiego wymogu.
W konsekwencji, skoro wykonanie przedmiotowego obiektu wymagało pozwolenia na budowę, którym inwestor nie legitymował się, organ I instancji zasadnie prowadził postępowanie w sprawie legalności przedmiotowego obiektu w trybie art. 48 Prawa budowlanego.
M. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. zauważa, że organ nadzoru budowlanego nie nakłada obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez pozwolenia na budowę, automatycznie. Zasadą jest przeprowadzenie procesu legalizacji i dopiero, gdy okaże się ona niemożliwa, można orzec nakaz rozbiórki (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Wrzawie z dnia 31 sierpnia 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 2115/09).
W niniejszej sprawie organ I instancji w dniu 11 lutego 2014 r. wydał w oparciu o art. 48 ust. 2 i art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego postanowienie nr [...] znak: [...] którym nakazał wstrzymanie prowadzenia ww. robót jako wykonywanych bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz nałożył na M. M. obowiązek przedłożenia w terminie do 15 sierpnia 2014 r. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zaświadczenia Wójta Gminy N. o zgodności budowy z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji ustalającej warunki zabudowy zagospodarowania terenu w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz czterech egzemplarzy projektu budowlanego obejmującego rozbudowę przedmiotowego budynku (akta administracyjne organu I instancji, karta nr [...]).
Wobec nie wypełnienia przez inwestora obowiązku nałożonego ww. postanowieniem oraz z uwagi na niespełnienie przesłanek warunkujących legalizację obiektu budowlanego zrealizowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, legalizacja przedmiotowej rozbudowy budynku mieszkalnego nie była możliwa. Dlatego też należy wskazać, że organ I instancji prawidłowo, zgodnie z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego, wydał nakaz rozbiórki na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego.
Odnosząc się do zarzutów skarżącej zawartych w odwołaniu M. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. podkreślił, że kwestia przeznaczenia rozbudowanej części przedmiotowego budynku, czy też trudnej sytuacji materialnej nie może być powodem mającym wpływ na wynik postępowania legalizacyjnego. Na poparcie tego stanowiska przytoczono wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 maja 2011 r. sygn. akt II SA/GL 1316/10, zgodnie z którym treść art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego jest jednoznaczne i nie może budzić wątpliwości. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie nałożonych przez organ obowiązków właściwy organ obowiązany jest wydać decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Żaden przepis Prawa budowlanego nie przewiduje w takiej sytuacji możliwości odstąpienia od orzeczenia nakazu rozbiórki. W szczególności w postępowaniu tym organy administracji nie mogą odstąpić od nakazu rozbiórki z powołaniem się na zasady współżycia społecznego czy też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 4 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Bk 336/10 – zgodnie z którym kategoryczne brzmienie przepisów prawa budowlanego normujących kwestie samowoli budowlanej (art. 48 Prawa budowlanego) nie pozwala organowi na zastosowanie instytucji uznania administracyjnego, organ nie może zatem brać pod uwagę sytuacji rodzinnej inwestora, powodów dla których popełnił samowolę budowlaną, czy szkód związanych z rozbiórką.
Przedstawione powyżej motywy faktyczne i prawne rozstrzygnięcia w pełni stanowią odpowiedź na pozostałe zarzuty zgłoszone przez skarżącą.
Mając powyższe na uwadze, M. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. stwierdził, że rozstrzygnięcie organu nadzoru budowlanego I instancji jest prawidłowe, dlatego też organ odwoławczy działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. był zobowiązany do jego utrzymania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. M., zarzucając naruszenie przepisów prawa budowlanego, wniosła o rozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego oraz uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Skarżąca podała, że jest osobą samotna, starszą [...] lat, schorowaną. Obecnie choruję na chorobę nowotworową i nie była świadoma zasad Prawa budowlanego, że na budowę 16,64 m2 trzeba mieć zezwolenie.
W tym stanie rzeczy zaskarżona decyzja jest dla niej bardzo krzywdząca. Wniosła o zakończenie jej sprawy pozytywnie i zostawienie dobudówki, ponieważ jest konieczna do funkcjonowania życia codziennego i gospodarczego.
W odpowiedzi na skargę M. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Sąd administracyjny ocenia jedynie legalność działania administracji, co oznacza, że zobowiązany jest zbadać, czy w czasie podejmowania danego aktu administracyjnego, organ administracji nie naruszył prawo.
Nie każde naruszenie prawa uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu administracyjnego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla taki akt w przypadku, gdy stwierdzi: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; 3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.) lub stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).
Skarga wniesiona w tej sprawie jest zasadna, aczkolwiek z zupełnie innych powodów niż zawarte w jej treści.
W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości ustalenie przez organy administracji stanu faktycznego w sprawie w zakresie stwierdzenia zaistnienia samowoli budowlanej na działce nr [...] w miejscowości K., Gmina N.
Trafnie organy zastosowały w tej sprawie tryb postępowania opisany w art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 z późn. zm.). Nie ulega wątpliwości, że stosowanie trybu naprawczego odnośnie samowoli budowlanej, określonego w art. 48 ust 1 Prawa budowlanego, winno mieć miejsce w przypadku wybudowanej części obiektu budowlanego, na wzniesienie której wymagane było pozwolenie na budowę. Prawidłowo organy administracyjne ustaliły, że działce nr [...] istnieje budynek mieszkalny jednorodzinny wybudowany na podstawie udzielonego przez Naczelnika Gminy N. pozwolenia na budowę z dnia 25 sierpnia 1986 r. znak: [...]. Porównując znajdujące się w aktach sprawy projekty budowy tego budynku ze stanem faktycznym należy stwierdzić istotną różnicę. Poza zakresem objętym ww. projektem budowlanym zatwierdzonym decyzją o pozwoleniu na budowę z dnia 25 sierpnia 1986 r., został rozbudowany przez M. M. budynek mieszkalny o pomieszczenie stanowiące powierzchnię 16,64 m2 i wymiarach 5,2 x 3,2 metra zlokalizowane od strony północnej już istniejącego budynku, przy czym tak dobudowane pomieszczenie jest na trwale konstrukcyjnie związane z istniejącym budynkiem mieszkalnym (akta administracyjne organu I instancji, karta nr [...]), stanowiąc jego rozbudowę. Rozbudowę tą dokonano po podziale budynku mieszkalnego na działce nr [...]na dwa odrębne mieszkania. W ramach tego podziału lokal mieszkalny nr [...] (parter) stał się własnością M. M., a lokal mieszkalny nr [...] własnością M.K.
Nie ulega także wątpliwości, że tak dobudowana część istniejącego budynku mieszkalnego stanowi jego rozbudowę. Rozbudowa obejmuje taki zakres robót budowlanych, w ramach których następuje zmiana istotnych i charakterystycznych parametrów istniejącego budynku, takich jak powierzchnia lub kubatura. Takie cechy spełnia dobudowane pomieszczenie, które służy – jak podaje to sama skarżąca - jako suszarnia, łazienka, pralnia, kotłownia i połączone zostało funkcjonalnie z lokalem nr 1 w tym budynku mieszkalnym.
Organy administracji badając legalność tak rozbudowanego budynku mieszkalnego ustaliły ponad wszelką wątpliwość, że inwestor tej rozbudowy nie posiadał ani pozwolenia na budowę, ani nie uzyskał innej zgody organów administracji architektoniczo-budowlanej na jego dokonanie.
Prowadząc postępowanie w trybie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 z późn. zm.) organ I instancji poprzedził wydanie decyzji nakładającej obowiązek rozbiórki ww. obiektu postępowaniem legalizacyjnym. Art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego stanowi, że właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego, w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego stanowi zaś, że w przypadku, gdy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub w przypadku braku takiego planu – z treścią decyzji ustalającej warunki zabudowy i nie narusza przepisów, w tym techniczno - budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem - właściwy organ nie nakłada się obowiązku rozbiórki i prowadzi postępowanie zmierzające do tzw. legalizacji budowy.
Takie postanowienie wydano i skierowano je do M. M. jako inwestorki. W wyznaczonym terminie skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów pozwalających na legalizację rozbudowy.
Sąd uchylił jednak wydane w sprawie decyzje, ponieważ organy obu instancji nie uwzględniły stanu prawnego nieruchomości, na której zlokalizowana jest ta część budynku mieszkalnego, której rozbiórka dotyczy.
Jak wynika z materiału dowodowego zebranego w aktach administracyjnych sprawy, rozbudowana część ww. budynku znajduje się na działce nr [...] i najprawdopodobniej także w niewielkim fragmencie na działce nr [...] (akta administracyjne sprawy, karta nr [...], a zwłaszcza karta nr [...]Ta okoliczność nie została w sprawie wyjaśniona w sposób nie budzący wątpliwości. Jak wynika z akta sprawy, dokonując podziału budynku na działce nr [...]i samej działki nr [...] wyodrębniono, między innymi, działkę nr [...], której właścicielką jest M. M. (akta administracyjne sprawy, karta nr [...]) oraz działkę nr [...] której współwłaścicielkami są M. M. z udziałem wynoszącym [...] i M. K. z udziałem wynoszącym [...] (akta administracyjne sprawy, karty nr [...] i nr [...]-[...]). Przedmiotowe pomieszczenie stanowiące samowolę zostało zbudowane na działce nr [...]. Jak wynika z akt sprawy, dokonując podziału nieruchomości i wyodrębnienia poszczególnych lokali, przedmiotowe pomieszczenie objęte zakresem rozbiórki w tej sprawie, nie było uwzględniane. Oznacza to, że w dacie podziału nieruchomości pomieszczenie to jeszcze nie zostało wybudowane. Wynika to nie tylko z umowy z dnia 7 sierpnia 2003 r. znoszącej współwłasność i ustanawiającej odrębne własności lokali (akta administracyjne sprawy, karty nr [...]-[...]), ale przede wszystkim z projektu technicznego podziału fizycznego budynku mieszkalnego na działce nr [...], w którym ani w części opisowej, ani w części rysunkowej nie uwzględniono przedmiotowego pomieszczenia.
Tym samym ponad wszelką wątpliwość należy stwierdzić, że współwłaścicielkami nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] są M. M. i M. K., a przy tym udział M. K. we współwłasności jest większy niż M. M. W tej zaś sprawie wszystkie obowiązki, łącznie z nakazem rozbiórki nakładano tylko na współwłaścicielkę M. M. Zgodnie z art. 52 Prawa budowlanego inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48 Prawa budowlanego. Oznacza to, że wszelkie rozstrzygnięcia wydawane na podstawie przepisów wymienionych w art. 52 powinny być kierowane do tych osób, ale nie oznacza to, że zawsze muszą być kierowane do wszystkich tych osób. W pierwszej kolejności adresatem decyzji zwalczających samowolę budowlaną winien być inwestor takiej samowoli, ale taka kolejność nie zawsze powinna być zachowana. W sytuacji, gdy z jakichś powodów (na przykład braku po stronie inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane) nie jest możliwe nałożenie obowiązków na inwestora, należy je nałożyć na właściciela lub zarządcę i taka właśnie sytuacja zachodzi w tej sprawie. Współwłaścicielami nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] są M. M. i M. K. W przypadku, gdy nieruchomość stanowi współwłasność, postanowienia i decyzje do których odnosi się art. 52 Prawa budowlanego powinny być kierowane do wszystkich współwłaścicieli, a nie tylko do jednego z nich. Tym samym nie można orzec nakazu rozbiórki adresując go wyłącznie do inwestora, jeśli w dacie orzekania nie posiada on takich uprawnień do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłyby mu na wykonanie nakazu (tak też np. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 522/06, opub. w Lex nr 339391; w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 158/07, opub. w Lex nr 468723; w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 1468/10; w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 51/11; w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 3 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Ke 295/15, opub. w Lex nr 1730552; w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 338/11, opub. w Lex nr 1219135; w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 26 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Op 206/13, opub. w LEX nr 1348379).
Wybór adresata decyzji wymienionych w treści art. 52 ustawy, w tym decyzji o nakazie rozbiórki na podstawie art. 48 ust. 1 jest uzależniony nie tylko od kolejności podmiotów wymienionych w art. 52 ww. ustawy, ale również od możliwości realizacji przez ten podmiot nałożonych na niego obowiązków, a więc wykonalności samej decyzji w konkretnych okolicznościach danej sprawy. Z tych powodów uchylono zaskarżoną decyzję.
Ustosunkowując się do zarzutów skargi należy stwierdzić, że są one w całości niezasadne. Trafnie wskazały organy administracji, że podnoszone przez skarżącą okoliczności jej stanu zdrowia, wieku lub możliwości finansowych nie mogą uzasadniać odstąpienia od trybu legalizacji samowoli budowlanej uregulowanej w art. 48 Prawa budowlanego. Także podnoszony przez skarżącą brak świadomości pozwolenia na budowę przy rozbudowie budynku nie ma znaczenia dla oceny legalności postępowania w tej sprawie.
Reasumując należy stwierdzić, że organy prowadząc postępowanie legalizacyjne kierując akty administracyjne tylko skarżącej M. M. błędnie uznanej ją za wyłączną właścicielkę i nakładając tylko na nią obowiązki w postępowaniu legalizacyjnym naruszyły art. 52 Prawa budowlanego.
W tej sytuacji zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana w mocy decyzja organu I instancji, a także postanowienie z dnia 11 lutego 2014 r. nakładające obowiązek przedłożenia stosownych dokumentów tylko na skarżącą podlegały uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, i c P.p.s.a. w związku z art. 135 P.p.s.a.
Zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji powinien w szczególności ustalić, czy przedmiotowa rozbudowa została dokonana tylko na działce nr [...], czy też na działce nr [...], a także ponowić w sprawie czynności kierując obowiązki do wszystkich współwłaścicieli nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] (lub także nr [...]), w tym przede wszystkim nałożyć na nich takie obowiązki, które mają na celu legalizację stwierdzonej samowoli
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło