II SA/Kr 1091/15

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Renata Ranicka po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 30 czerwca 2015 r. znak: [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącego T. S. zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek T. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, uzupełniony pismem z dnia 13 kwietnia 2016 r., w sprawie skargi na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 30 czerwca 2015 r. We wniosku tym skarżący oświadczył, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego miesięczny dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wynosi 250 zł. Według oświadczenia w skład posiadanego majątku wnioskodawcy wchodzą : dom o pow. 303 m2, nieruchomość rolna o pow. 1.14 ha, samochód osobowy marki [...]- rok produkcji nieznany, samochód osobowy [...] – rok produkcji 1997. Wnioskodawca przedstawił też wysokość ponoszonych przez niego wydatków koniecznych, które zamykają się kwota 585,25zł ( media, lekarstwa, ubezpieczenie, zakup węgla) . W opinii referendarza informacje przekazane przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, w związku z czym, działając na zasadzie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 4 kwietnia 2016 r., skarżący został wezwany do jego uzupełnienia. W piśmie uzupełniającym z dnia 12 kwietnia 2016 r. skarżący oświadczył, iż jest chory i od dnia 18 lutego 2016 r. do dnia 15 kwietnia 2016 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim. Nie posiada rachunków na koszty żywności i leki ponieważ nie był on w stanie przewidzieć, ze takie będą potrzebne. Nie posiada też rachunków na opał. Gospodarstwo domowe prowadzi sam. Nie uzyskuje żadnego dochodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego. Nie korzysta też z dopłat unijnych z tego tytułu. Jest właścicielem pojazdów mechanicznych. Do pisma skarżący dołączył kserokopie następujących dokumentów: zeznanie podatkowe skarżącego za rok 2014, fakturę VAT za usługi medyczne ( rezonans) – 450 zł, wyciąg z konta bankowego skarżącego za okres od stycznia do marca 2016 r, oryginał deklaracji VAT za styczeń 2016 r. Rozpoznając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu lub w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Zatem wniosek skarżącego należy rozpatrywać w kontekście przesłanek zawartych w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z wyżej powołanym artykułem przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Udzielenie stronie prawa pomocy dotyczy wyłącznie osób na tyle ubogich, iż ich rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowo - administracyjnego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to, sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Dlatego może być stosowane tylko w tych przypadkach, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pieniężnych pochodzą dochody budżetu państwa, z którego pokrywane są koszty postępowania sądowego w razie zwalniania strony od obowiązku ich ponoszenia. Należy też zwrócić uwagę czym jest instytucja prawa pomocy. Prawo pomocy to inaczej prawo ubogich, a do takiej kategorii osób z pewnością nie można zaliczyć skarżącego z jego majątkiem, w skład którego wchodzi dom, nieruchomość rolna, pojazdy mechaniczne. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną ( do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjonalne ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek dla siebie, bądź rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.). W przedmiotowej sprawie po dokonaniu analizy informacji wynikających z oświadczeń skarżącego jak i przekazanych przez niego dokumentów, referendarz sądowy uznał, iż nie zachodzą szczególne okoliczności, określone w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, iż miesięczny dochód z prowadzonej działalności gospodarczej wynosi 250 zł. Orzekający nie dał wiary temu oświadczeniu. Jak wynika z zeznania podatkowe j, które skarżący dołączył do akt sprawy jego przychód za rok 2014 wyniósł 138.654 zł. W przypadku przedsiębiorców miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria dochodu ( rozumiana jako nadwyżka przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak aby w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle wyeliminować ( postanowienie NSA z 25.02.2010 r., I FZ 10/10). Dodatkowo skarżący przedstawił oryginał deklaracji VAT za styczeń 2016 r., z którego wynika, że jako podstawę opodatkowania wskazał kwotę 22.437zł. Jest to kwota, którą skarżący realnie dysponował ( posiadał). Jednakże kwota ta nie pojawia się w dołączonej historii konta bankowego ze stycznia 2016 r. Jedyna ujawniona wpłata własna to 770 zł. Co prawda skarżący wykazał jakie miesięczne wydatki konieczne ponosi jednakże brak jest realnie przedstawionych miesięcznych dochodów. Trudno więc jednoznacznie ocenić czy skarżący spełnia przesłani uzasadniające przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podsumowując należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej uzasadniającej zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienie adwokata Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).