II SA/Kr 1102/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.D. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 30 lipca 2010r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania p o s t a n a w i a I. umorzyć postępowanie w sprawie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącego radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. W dniu 2 grudnia 2011r. skarżący J.D. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] lipca 2011r. wydaną w przedmiocie umorzenia postępowania. Strona skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z uwagi na bardzo niskie dochody pochodzące jedynie z płodów rolnych, brak stałych dochodów – a co za tym idzie brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów i ustanowienia radcy prawnego z wyboru. Odnosząc się do wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, orzekający umorzył postępowanie w tej kwestii. Z akt sprawy wynika bowiem, iż postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 kwietnia 2011r. skarżący został w całości zwolniony od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Orzekający na podstawie art. 161 par. 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi umorzył zatem postępowanie w tej kwestii. Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, zważono co następuje. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną, utrzymującą się jedynie z sezonowych zbiorów z posiadanej uprawy owoców, a także ze sprzedaży drewna. Skarżący określa te dochody na kwoty 20 zł, 100 zł. Nie wskazuje żadnych osób bliskich. W uzupełnieniu swego wniosku podaje, iż nie jest ubezpieczony, nie posiada rachunków bankowych, żadnych stałych świadczeń, nie może przedstawić zeznania podatkowego ponieważ go nie składał, oświadcza, iż nie osiąga żadnych dochodów z Unii Europejskiej, w tym dopłat do posiadanego gospodarstwa. Cały jego majątek to motyka, miotła i plastikowe grabie. Z akt sprawy wynika, iż skarżący posiada stary dom o pow. 153 m2, mieszkanie o pow. 25 m2 a także nieruchomości rolne o pow. 1,60 ha oraz 4,67 ha krzaków. Podnosi jednak, iż gospodarstwo jest skarżone wybudowaną przez "władzę" oczyszczalnią ścieków. Nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowane zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie swego udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowe. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, strona wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia kwalifikowanego zastępstwa procesowego z wyboru. Wnioskodawca jest osobą samotną, starszą, schorowaną, bez osób bliskich, zobowiązanych na podstawie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego do alimentacji. Utrzymuje się jedynie z doraźnych produktów żywnościowych uzyskanych z posiadanego gruntu rolnego. Nie ma stałego źródła dochodu, nie uzyskuje emerytury, renty, nie jest też ubezpieczony. Orzekający przy uznaniu czy wnioskodawcy należy przyznać pełnomocnika z urzędu, czy też nie, bierze pod uwagę jedynie przesłanki ekonomiczne, a nie charakter czy też okoliczności sprawy, które uzasadniałyby bądź nie przyznanie kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie. Regulacje ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – w zakresie prawa pomocy nie uzależniają bowiem przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. W powyższej sprawie, zdaniem orzekającego, sytuacja rodzinno – bytowa strony uzasadnia przyznanie jej pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu szczególnie wobec okoliczności , iż jego udział, na obecnym etapie postępowania sądowego jest obowiązkowy. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).