II SA/Kr 1102/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska po rozpoznaniu w dniu 19 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi L. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 7 lipca 2016 r. ([...]) w przedmiocie nałożenia obowiązku doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem postanawia utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 4 września 2017 r. Uzasadnienie: W dniu 9 sierpnia 2017 r. (data wpływu) skarżący L. W. złożył do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 7 lipca 2016 r. w przedmiocie nałożenia obowiązku doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. W formularzu ppf skarżący wpisał, że ma na utrzymaniu dwójkę dzieci w wieku szkolnym, żona nie pracuje, tylko "dorabia" w firmie skarżącego, jednak "budżet firmy jest bardzo niski", w związku z czym skarżącego nie stać na pokrywanie dodatkowych kosztów. Jako przedmioty wartościowe skarżący wskazał samochód o wartości 11.000 zł. Na dochody osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym składa się dochód zony do 1000 zł. z tytułu "pomocy" oraz jak podał skarżący jego "nieokreślony" dochód jako właściciela firmy. Z kolei na zobowiązania składa się czynsz w wysokości 2600 zł (wynajem) oraz raty leasingu auta firmowego w wysokości 1500 zł. Zarządzeniem z dnia 16 sierpnia 2017 r. wezwano skarżącego do rąk jego pełnomocnika z wyboru o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: - wyjaśnienie, jakie dochody i z jakiego tytułu osiąga małżonka skarżącego, - przedstawienie zeznań podatkowych skarżącego oraz małżonki za 2016 r., - wyjaśnienie czy skarżący bądź małżonka osiąga również inne dochody np. z tytułu najmu, zasiłków, innych umów cywilnych etc., - wyjaśnienie do kogo należy dom, z którym skarżący zamieszkuje, - przedstawienie listy posiadanych przez skarżącego oraz małżonkę nieruchomości, - oświadczenie jakie miesięczne koszty utrzymania ponosi skarżący – potwierdzone dokumentami, - oświadczenie z jakich środków pokrywane są koszty pełnomocnika z wyboru, - potwierdzenie stosownymi dokumentami dochodów osiąganych z tytułu działalności gospodarczej z równoczesnym wyjaśnieniem jej charakteru, - przedstawienie rachunków bankowych strony oraz osób z nią gospodarujących z ostatnich trzech miesięcy. Pismem z dnia 25 sierpnia 2017 (data wpływu 30 sierpnia 2017 r.) pełnomocnik skarżącego wniósł o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy z uwagi na okres urlopowy i chwilowy brak kontaktu ze skarżącym. Zarządzeniem z dnia 4 września 2017 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 4 września Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek L. W. z dnia 9 sierpnia 2017 r. o zwolnieni od kosztów sądowych. Wedle orzekającego skarżący nie wykazał w sposób niewątpliwy, iż nie jest w stanie uiścić wymaganych na obecnym etapie postępowania kosztów sądowych. Dane zwarte w złożonym przez niego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie miały cechy dokładności, o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a wezwanie do uzupełnienia danych nie zostało wykonane przez skarżącego. Orzekający podał, że nie dysponował danymi dotyczącymi zarówno wszystkich źródeł utrzymania skarżącego, rzeczywistej wysokości uzyskiwanych dochodów, jak również faktycznego majątku. Okoliczności tych skarżący nie wyjaśnił, nie odpowiadając w ogóle na wezwanie Sądu, a składając jedynie wniosek o przedłużenie terminu do złożenia tychże dokumentów. Nie było więc możliwości aby stwierdzić, iż faktycznie osiągany dochód rodziny jest niski, pochodzi tylko i wyłącznie z działalności gospodarczej skarżącego, jaka jest jego relacja w stosunku do wydatków i miesięcznych zobowiązań i czy w konsekwencji zasługuje na przychylność wniosek strony o przyznanie prawa pomocy. Na powyższe rozstrzygniecie skarżący złożył sprzeciw do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów art. 246 §1 pkt 2 ppsa poprzez stwierdzenie, że skarżący nie wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podał, że jego wyjaśnienia były spójne i zgodne z sytuacją majątkową skarżącego, który nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny, zaś fakt, że skarżący korzysta z usług profesjonalnego pełnomocnika nie powinien wpływać na ocenę zasadności zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 169 ze zm.), w skrócie "ppsa" strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 ppsa). Z kolei w myśl art. 246§1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa (por. II OZ 43/15). Takie stanowisko znajduje również oparcie w treści art. 252 § 1 ppsa, zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, określonym w art. 245 § 3 i 4 ppsa następuje w sytuacji wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jedynymi przesłankami warunkującymi udzielenie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym są zatem przesłanki materialne (por. II OZ 352/14). Z kolei zgodnie z art. 255 ppsa jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Fakt niedopełnienia w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. II OZ 58/15). Z taką też sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, skarżący nie uczynił bowiem zadość wezwaniu referendarza z dnia 17 sierpnia 2017 r. i nie przedstawił żądanych dokumentów ani oświadczeń. W świetle przedstawionych powyżej okoliczności postanowienie Referendarza z dnia 4 września 2017 r. należało utrzymać w mocy. Na podstawie przedłożonej przez skarżącego dokumentacji, nie można bowiem przyjąć, że wykazał on, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W związku z powyższym, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 ppsa, orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy