II SA/Kr 1103/19
WyrokWSA w Krakowie2019-12-04
Skład orzekający: Magda Froncisz, Małgorzata Łoboz, Beata Łomnicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o ustalenie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, złożony po terminie określonym w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, może zostać skutecznie uzupełniony lub traktowany jako złożony w terminie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że termin do złożenia wniosku o odszkodowanie za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne, określony w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r., jest terminem zawitym prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu. Wniosek złożony po tym terminie, nawet jeśli dotyczy nieruchomości, która mogłaby być objęta pierwotnym wnioskiem, jest bezskuteczny. Uzupełnienie wniosku o nowe nieruchomości po upływie terminu jest niedopuszczalne i niweczy materialnoprawne skutki upływu terminu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną (ul. K. w K.). Właściciel, A. B., złożył pierwotny wniosek o odszkodowanie w 2004 r., który nie obejmował szczegółowo działki nr [...] zajętej pod ul. K. Kolejne pisma z 2017 r. i 2005 r. nie zostały uznane przez organy za skuteczne uzupełnienie wniosku w ustawowym terminie (do 31 grudnia 2005 r.). Prezydent Miasta Krakowa i Wojewoda Małopolski odmówili ustalenia odszkodowania, uznając wniosek za spóźniony. A. B. zaskarżył decyzję Wojewody do WSA w Krakowie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędziowie: WSA Małgorzata Łoboz (spr.) WSA Beata Łomnicka Protokolant: specjalista Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 1 lipca 2019 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania oddala skargę.
Decyzją z dnia 4 stycznia 2019 r. znak: [...], Prezydent Miasta Krakowa orzekł ponownie o odmowie ustalenia odszkodowania z tytułu zajęcia pod drogę publiczną nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] położonej w obrębie [...] jedn. ewid. [...], objętej księgą wieczystą nr [...], zajętej pod fragment drogi powiatowej ulicy K. w K., na rzecz A. B..
Powyższa decyzja zapadła wskutek uchylenia decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia 17 sierpnia 2018 r. nr [...] uprzedniej decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 28 grudnia 2017 r. o odmowie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] położoną w obr. [...] jedn. ewid. [...], na rzecz A. B. i ponownie przeprowadzonego postępowania. W decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 17 sierpnia 2018 r. zalecono organowi I instancji wyjaśnienie, czy dołączone do odwołania pismo z dnia 11 kwietnia 2005 r. zostało istotnie przedłożone w Urzędzie Miasta Krakowa, a następnie czy jego treść daje podstawę do potraktowania go jako złożonego w terminie ustawowym wniosku o ustalenie odszkodowania za stanowiącą przedmiot niniejszego postępowania nieruchomość.
A. B. wystąpił o ustalenie i wypłatę odszkodowania pismem z dnia 18 sierpnia 2004 r. (data wpływu do Urzędu Miasta Krakowa). Powyższy wniosek dotyczył wymienionych szczegółowo działek ewidencyjnych zajętych pod drogi gminne pozostające w zarządzie ówczesnego Zarządu Dróg i Komunikacji, doprecyzowanych w uzasadnieniu wniosku jako: al. K., al. P. oraz ul. B., nie wymieniał jednak ani oznaczenia przedmiotowej działki (nr [...]), ani nazwy ul. K., pod którą przedmiotowa nieruchomość została zajęta.
Pismem z dnia 20 lipca 2017 r. pełnomocnik A. B. – A. G. zwróciła się do Prezydenta Miasta Krakowa o wypłatę odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] położoną w obr. [...] jedn. ewid. [...], nawiązując do ww. wniosku złożonego w dniu 18 sierpnia 2004 r.
Pismem z dnia 13 października 2017 r. A. G. wyjaśniła, że intencją A. B. jest ustalenie i zapłata za wszystkie nieruchomości stanowiące drogi, a także składniki budowlane stanowiące drogę, których własność utracił z mocy prawa oraz ponadto oświadczyła, iż pismem z dnia 5 grudnia 2005 r. pełnomocnik A. B. – P. Z. uzupełnił wniosek wskazując, iż dotyczy on działek zajętych pod ulicę K. w K..
Wobec przeprowadzonej weryfikacji podsystemu rejestracji pism oraz nieuzyskania odpowiedzi od wnioskodawcy na pismo z dnia 31 października 2017 r. organ I instancji w decyzji z dnia 28 grudnia 2017 r. znak: [...] uznał, iż powyższy wniosek z dnia 20 lipca 2017 r. został złożony po upływie ustawowego terminu który przypadał na okres od dnia 1 stycznia 2001 r., do dnia 31 grudnia 2005 r.
W efekcie Prezydent Miasta Krakowa odmówił wówczas ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość na rzecz A. B..
W uzasadnieniu ponownie wydanej decyzji Prezydent Miasta Krakowa wskazał, iż uzupełnił materiał dowodowy zgodnie ze wskazaniami decyzji uchylającej i zwrócił się pismem z dnia 6 września 2018 r. do pełnomocnika strony o przesłanie wszelkich informacji pozwalających na wyjaśnienie okoliczności złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania w trybie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną - za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną - ul. K. w K., objętej księgą wieczystą nr: [...], we wskazanym przez ustawodawcę terminie.
W odpowiedzi na powyższe A. G. w piśmie z dnia 14 września 2018 r. nie udzieliła wyjaśnień i informacji, o które zwrócił się organ prowadzący postępowanie. Do pisma dołączono kopię pisma z dnia 11 kwietnia 2005 r. załączonego do odwołania. Powyższe wynikało z konieczności wyjaśnienia zaistniałych rozbieżności w treści pisma z dnia 11 kwietnia 2005 r. złożonego w Urzędzie Miasta Krakowa i przy odwołaniu do Wojewody Małopolskiego.
Ponadto jak ustalił Prezydent Miasta Krakowa w zgromadzonym materiale sprawy pod sygn. [...] znajduje się kopia pisma z dnia 11 kwietnia 2005 r. adwokata P. Z. poprzedniego pełnomocnika A. B. w przedmiotowej sprawie, skierowanego do Prezydenta Miasta Krakowa, z którego treści wynika, że nie stanowiło uzupełnienia wniosku z dnia 18 sierpnia 2004 r. o odszkodowanie i nie nawiązywało do ulicy K. w K..
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w sprawie nie przedstawiono wiarygodnych dowodów na okoliczność potwierdzenia złożenia w terminie wyznaczonym przez ustawodawcę tj. od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.
W odwołaniu od powyższej decyzji A. B. zarzucił:
- naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art 73 ust. 1 ustawy przepisy wprowadzające formę administracji publicznej poprzez jego błędną wykładnię i literalną ocenę wniosku skarżącego z dnia 18 sierpnia 2004 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogi, co w konsekwencji doprowadziło do odmowy ustalenia i przyznania odszkodowania za działkę nr [...] zajętą pod ulicę K. w K.,
- naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 73 ust. 1 ustawy przepisy wprowadzające reformę administracji publicznej poprzez nielogiczne i sprzeczne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym zakwalifikowanie pisma pełnomocnika z dnia 20 lipca 2017 r. jako nowego wniosku o odszkodowanie, a niejako uzupełnienie pierwotnie złożonego wniosku przez adwokata P. Z.,
- naruszenie art 80 k.p.a. i błędną ocenę zakresu wniosku skarżącego złożonego w celu uzyskania odszkodowania za pozbawienie własności działek zajętych pod drogi publiczne,
- naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niezbadanie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy stanowiących o zakresie wniosku o odszkodowanie za pozbawienie skarżącego własności działek stanowiących jego własność i przejętych pod drogi na podstawie ustawy o reformie administracji publicznej.
Decyzją z dnia 1 lipca 2019 r. znak: [...] Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 4 stycznia 2019 r. znak: [...].
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Wojewoda wyjaśnił, że z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną wynika, iż ustalenie i wypłata odszkodowania następuje przy spełnieniu następujących przesłanek: dana nieruchomość musi być zajęta pod pas drogi publicznej, nieruchomość taka nie stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. własności Skarbu Państwa czy jednostki samorządu terytorialnego, z wnioskiem o ustalenie odszkodowania występuje właściciel nieruchomości w terminie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r., przy czym wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie.
Organ stwierdził, że zalecenia zawarte w decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 17 sierpnia 2018 r. nr: [...] zostały należycie wykonane przez organ I instancji, a z uwagi na zebrany i omówiony szczegółowo w decyzji organu I instancji materiał dowodowy, brak jest podstaw do przyjęcia, iż A. B. złożył w wymaganym ustawą terminie wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] położoną w obr. [...] jedn. ewid. [...], będącą przedmiotem niniejszego postępowania. Przeprowadzona przez organ I instancji analiza materiału dowodowego w sprawie wskazuje, że A. B. nie uwzględnił nieruchomości znaczonej jako działka nr [...] położonej w obr. [...] jedn. ewid. [...], stanowiącej przedmiot ww. postępowania, w złożonym wniosku z dnia 18 sierpnia 2004 r. W przedmiotowym wniosku złożonym w ustawowym terminie reprezentujący odwołującego profesjonalny pełnomocnik wskazał bowiem precyzyjnie oznaczenia nieruchomości objętych tym wnioskiem i wśród nich brak wskazania nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obręb [...] (lub takiej z której ona powstała), numeru księgi wieczystej którą była ona objęta ([...]), czy też nazwy ulicy pod którą została zajęta (ul. K.). Kolejne zaś znajdujące się w aktach sprawy pisma ówczesnego pełnomocnika A. B. - adwokata P. Z. albo nie stanowiły uzupełnienia wniosku o odszkodowanie pozwalającego na uznanie, iż ostatecznie dotyczyła ona także działki stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania (pismo z dnia 11 kwietnia 2005 r. stanowiące w rzeczywistości odpowiedź na pismo Wydziału Geodezji Urzędu Miasta Krakowa z dnia 18 listopada 2004 r. w przedmiocie ustalenia osób wymienionych w księgach wieczystych nr [...], nr [...], nr [...] i [...] jako właściciele objętych nimi nieruchomości) albo choć ewentualnie mogłyby stanowić takie uzupełnienie, to brak dowodów by kiedykolwiek zostały złożone do organu lub choćby nadane w urzędzie pocztowym (pismo z dnia 5 października 2005 r.). Tym samym zatem nie może budzić wątpliwości, iż wniosek A. B. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za ww. działkę złożony został dopiero w dniu 20 lipca 2017 r., a zatem z uchybieniem terminu określonego w tym przepisie.
Dalej Wojewoda podniósł, że dochowanie terminu do złożenia wniosku o odszkodowanie jest jedną z przesłanek, od zaistnienia łącznie których, zależy pozytywne rozstrzygnięcie sprawy przez organ. Termin określony w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. jest zawitym terminem prawa materialnego. Termin taki ogranicza w czasie dochodzenie lub inną realizację praw podmiotowych, a jego skuteczny upływ powoduje wygaśnięcie określonego prawa podmiotowego lub niemożliwość jego realizacji. Analiza treści obowiązujących przepisów prawa i orzecznictwa sądów administracyjnych prowadzi do wniosku, że niezależnie od zaistniałych okoliczności faktycznych i prawnych, termin do złożenia wniosku w przedmiocie odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone w trybie przepisów art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, póz. 872 ze zm.) nie może zostać przywrócony. Przepisy normujące przedmiotową materię nie przewidują również sytuacji, w której wniosek dotyczący odszkodowania mógłby zostać złożony w późniejszym terminie niż wskazany w powołanej wyżej ustawie tj. po 31 grudnia 2005 r.
Dodatkowo organ wskazał na zgodność art. 73 przepisów wprowadzających z Konstytucją, co zostało stwierdzone wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 września 2009 r. sygn. akt [...].
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A. B. zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa, które miały wpływ na wynik sprawy:
- rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego skutkujące nieważnością postępowania, a mianowicie naruszenie art. 107 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji rażąco naruszającej przepisy prawa poprzez nieoznaczenie daty wydania decyzji przez Wojewodę Małopolskiego,
- naruszenie prawa materialnego - art. 73 ust. 1 ustawy przepisy wprowadzające reformę administracji publicznej poprzez jego błędną wykładnię i literalną ocenę wniosku Skarżącego z dnia 18 sierpnia 2004 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogi, co w konsekwencji doprowadziło do odmowy ustalenia i przyznania odszkodowania za działkę nr [...] zajętą pod ulicę K. w K.,
- naruszenie prawa materialnego - art. 73 ust.1 ustawy przepisy wprowadzające reformę administracji publicznej poprzez nielogiczne i sprzeczne z zebranym w spawie materiałem dowodowym zakwalifikowanie pisma pełnomocnika z dnia 20 lipca 2017 r. jako nowego wniosku o odszkodowanie, a nie jako uzupełnienie pierwotnie złożonego wniosku przez adwokata P. Z.,
- naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę zakresu wniosku skarżącego złożonego w celu uzyskania odszkodowania za pozbawienie własności działek zajętych pod drogi publiczne.
- naruszenie art. 81a k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i rozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść skarżonego dotyczących zakresu wniosku skarżącego o uzyskanie odszkodowania za utraconą własność.
- naruszenie art 7 i 77 k.p.a. poprzez niezbadanie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy stanowiących o zakresie wniosku o odszkodowanie za pozbawienie skarżącego własności działek i przejętych pod drogi na podstawie ustawy o reformie administracji publicznej.
Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o: uchylenie w całości decyzji Wojewody Małopolskiego; zasądzenie rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego; dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów: postanowienia z dnia 24 listopada 2017 r., pisma pełnomocnika skarżącego z dnia 17 czerwca 2005 r., na okoliczność prowadzenia postępowania dotyczącego przejścia na własność Skarbu Państwa działki pod ulicę K. oraz zakresu wniosku skarżącego.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Rozpoczynając, wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Z punktu widzenia powyższego stwierdzić należy, że skarga okazała się być bezzasadna.
Na wstępie odpowiedzieć trzeba na pierwszy z zarzutów skargi, dotyczący zarzuconej nieważności postępowania. Chodzi tutaj o zarzut braku daty w decyzji Wojewody. Trzeba zatem stwierdzić, że egzemplarz decyzji znajdujący się w aktach odwoławczych [...] zawiera datę oznaczoną na "1 lipca 2019r.", zatem ten zarzut nie jest trafny. Dodatkowo wskazać trzeba, że w odpowiedzi na skargę Wojewoda wyjaśnił, że wskazana decyzja Wojewody z dnia 1 lipca 2019r. została zarejestrowana w systemie elektronicznego zarządzania dokumentacją, zgodnie z obowiązkiem wynikającym z Zarządzenia Wojewody Małopolskiego z dnia 1 października 2012r. w sprawie zasad użytkowania systemu EZD oraz stosowania instrukcji kancelaryjnej, instrukcji archiwalnej i jednolitego rzeczowego wykazu akt w Małopolskim Urzędzie Wojewódzkim w Krakowie, wydanej w oparciu o właściwe akty prawne. W związku z tym dokumenty wytworzone przez Wojewodę Małopolskiego mają formę dokumentu elektronicznego, zaś organ udostępnia uwierzytelnione kopie w formie wydruków z systemu teleinformatycznego, stanowiące odtworzona wersję elektronicznego zapisu decyzji zawierającego nadana z urzędu datę jej wydania i podpisania, w tym przypadku w dniu 1 lipca 2019r. Jednocześnie organ wyjaśnił, że mogło się tak zdarzyć, że egzemplarz decyzji doręczony stronie skarżącej nie był opatrzony datą, czego jednak nie sposób uznać za rażące naruszenie prawa. Sąd podziela tę ocenę przyjmując, że egzemplarz przesłany do strony prawdopodobnie nie posiadał daty, jednakże sama decyzja w oryginale jest datą opatrzona.
Przechodząc do meritum skargi, na wstępie trzeba przypomnieć, że z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną wynika, iż ustalenie i wypłata odszkodowania następuje przy spełnieniu następujących przesłanek: dana nieruchomość musi być zajęta pod pas drogi publicznej, nieruchomość taka nie stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. własności Skarbu Państwa czy jednostki samorządu terytorialnego, z wnioskiem o ustalenie odszkodowania występuje właściciel nieruchomości w terminie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r., przy czym wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie. Norma zawarta w art. 73 ust. 4 ustawy z 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, wyznaczyła granice czasowe, w których było możliwe skuteczne złożenie wniosku o przyznanie odszkodowania. Zachowanie terminu do złożenia wniosku było podstawową przesłanką do ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości.
Termin wskazany w art. 73 ust. 4 ustawy z 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną wyznaczony do zgłoszenia wniosku o wypłatę odszkodowania jest terminem prawa materialnego, a nie procesowego a więc terminem, w którym mogło nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego. Wedle jednolitego stanowiska doktryny i judykatury jest to termin zawity, który nie podlega przywróceniu.
Postępowanie o ustalenie odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy z 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, oparte jest na zasadzie skargowości, albowiem może być wszczęte wyłącznie na wniosek uprawnionego podmiotu. Wniosek taki stanowi podanie składane w postępowaniu administracyjnym, które zgodnie z art. 63 § 2 k.p.a. powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie. Żądanie jest najistotniejszym elementem podania, albowiem wyznacza zakres postępowania prowadzonego przez organ. Postępowanie o odszkodowanie z art. 73 ustawy nie toczy się z urzędu.
Uprawnionym do otrzymania odszkodowania jest właściciel nieruchomości, który w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. złożył wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania. Bezwzględnym warunkiem wszczęcia postępowania jest złożenie przez osobę uprawnioną do uzyskania odszkodowania wniosku, o którym mowa w art. 73 ust. 4 powołanej ustawy, w terminie określonym w tym przepisie. Jak wyjaśnił Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 maja 2011 r., [...] ( [...]) "wprowadzenie terminu, po którym roszczenie odszkodowawcze 'wygasa', uzasadnione jest koniecznością zachowania porządku publicznego. Chodzi tu wszakże o ochronę bezpieczeństwa nie tylko podmiotów prawa, lecz także systemu prawa oraz zasad funkcjonowania społeczeństwa zgodnie z podzielanymi przez nie wartościami, które znalazły swój wyraz w Konstytucji. Niewątpliwie należą do nich (...): pewność obrotu prawnego oraz ogólna zasada prawa cywilnego, w świetle której roszczenia majątkowe po pewnym czasie ulegają przedawnieniu lub wygasają (...)". Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że wprowadzenie 5-letniego okresu, w którym możliwe było dochodzenie roszczenia odszkodowawczego, przy jednoczesnym zachowaniu minimalnych wymogów proceduralnych, nie niweczy istoty prawa do słusznego odszkodowania, a ochrona zapewniana uprawnionym do odszkodowania na gruncie art. 73 ust. 4 Przepisów wprowadzających była realna, sam zaś mechanizm odszkodowawczy odpowiada konstytucyjnej gwarancji słusznego odszkodowania. Za nie bez znaczenia uznał jednocześnie Trybunał zapewnienie przez tak wprowadzone rozwiązanie pewności obrotu. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 kwietnia 2017 r., I OSK 1683/15, publ. Lex/el. wskazał, że dopuszczenie do rozszerzenia już pod upływie terminu zawitego wniosków złożonych w terminie w zakresie przedmiotowym - o kolejne, nowe nieruchomości, które nie zostały objęte roszczeniem pierwotnie zgłoszonym, stałoby w sprzeczności z celem, jaki przyświecał ustawodawcy we wprowadzeniu terminu do występowania z roszczeniem i niweczyłoby materialnoprawne skutki upływu terminu, o którym mowa w art. 73 ust. 4 Przepisów wprowadzających. Reasumując zatem, jeśli określonych nieruchomości brak we wniosku o odszkodowanie (złożonym w terminie), względnie nie zgłoszono ich uzupełniająco w terminie zawitym, zgłoszenie tychże po tym terminie nie może być w żadnym razie traktowane jako skuteczne, także jako "uzupełnienie wniosku".
Jak wynika z akt sprawy, z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowym postępowaniu.
Na wstępie trzeba zauważyć, że najistotniejsze pismo w sprawie to wniosek skarżącego, działającego przez pełnomocnika adwokata P. Z., który pismem z dnia 18 sierpnia 2004 r. ./k. 20 akt adm./ powołując się na przepis art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133 póz. 872 ze zm.) wystąpił o ustalenie odszkodowania za nieruchomości objęte księgami wieczystymi: KW [...] prowadzonej dla działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...], KW [...] prowadzonej dla działek: nr [...] i nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...], KW [...] prowadzonej dla działek: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] obr. [...] i obr. [...] ewid. [...] oraz nr [...] obr. [...] mały jedn. ewid. [...], KW [...] prowadzonej dla działek: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] obr. [...] ewid. [...]. W uzasadnieniu w/w wniosku wskazano, że przedmiotowe nieruchomości zajęte są pod drogi gminne, tj. al. K., al. P. oraz ul. B..
Trzeba w tym miejscu zauważyć, że przedmiotowa działka będąca przedmiotem wniosku o ustalenie odszkodowania z dnia 26 lipca 2017r. to działka nr [...] obręb [...] jedn. ewid. [...], objęta KW Nr [...], zajęta pod ul. K. w okolicy ul. B. /k.19 akt adm/. Dawny numer księgi wieczystej to nr [...]. Trzeba zatem z całą mocą podkreślić, że we wniosku, sporządzonym przez profesjonalnego pełnomocnika, nie występowała wskazana księga wieczysta, obejmująca w 2004r. działkę nr [...], z której w 2010r. powstała przedmiotowa działka nr [...]. Ponieważ działki były szczegółowo wymienione i opisane, nie sposób twierdzić, że obejmował je wniosek z 18 sierpnia 2004r.
Nie sposób również zgodzić się z tezą, że w terminie do dnia 31 grudnia 2005r. skutecznie uzupełniono wniosek o działkę nr [...] ( z której powstała działka nr [...]). W aktach sprawy zalega odpis pisma z dnia 11 kwietnia 2005r. /k.117 akt adm./, stanowiącego odpowiedź na wcześniejsze pismo organu /k.115/, które potwierdza, że złożony wniosek dotyczył nieruchomości objętych KW nr [...], [...], [...] i [...], a zatem żadna z tych nieruchomości nie była przedmiotową. W aktach administracyjnych jako załącznik do odwołania skarżącego, znajduje się także końcowa strona pisma bez daty i bez podpisu /k.82 akt adm./, która nie może wobec tego być brana pod uwagę, gdyż zupełnie nie wiadomo, co to za pismo i z jakiej daty. Na marginesie tylko można wskazać, że wymienione tam działki także nie są tożsame z tymi objętymi KW nr [...]. W szczególności działka nr [...] nigdy nie stanowiła części działki nr [...], a wchodziła w skład nieruchomości objętych KW nr [...] /k.8 akt adm./.
Nie sposób również wywieźć żądania odszkodowania za działkę nr [...] (poprzednio [...]) z treści wniosku o uzupełnienie poprzedniego wniosku z dnia 5 grudnia 2005r./k.81/. Tamże skarżący określił, że jako zakres przedmiotowy wniosku wskazuje nieruchomości objęte KW nr [...], Kw nr [...], KW nr [...], KW nr [...].
Co się tyczy twierdzenia zawartego w skardze, że skarżący odnalazł pismo uzupełniające wniosek odszkodowawczy i że w związku z tym pojawiają się wątpliwości, które organ powinien wyjaśnić, to nie można się z nim zgodzić. Przede wszystkim wątpliwości pojawiają się co do odnalezionego obecnie pisma. Dołączona kserokopia jest złej jakości, ale daje się odczytać, że jak chodzi o pierwszą stronę pisma, to została ona skierowana do innej sprawy, niż sprawa o ustalenie odszkodowania. Świadczy o tym numer sprawy, a to [...], podczas gdy pisma o ustalenie odszkodowania były kierowane pod sygnaturą [...] lub też [...]. Nadto pismo dotyczy sprawy regulacji stanu prawnego nieruchomości, a nie ustalenia odszkodowania. Jest to zatem strona pisma do innej sprawy. Uważna lektura drugiej strony pisma dowodzi, że jest ona częścią najprawdopodobniej innego pisma niż załączona strona pierwsza. Niezależnie od tego obie strony dotyczą innych nieruchomości niż przedmiotowa nieruchomość, tj. działka nr [...], poprzednio objęta Kw nr [...].
Reasumując, organy przeprowadziły w sprawie drobiazgowe postępowanie dowodowe, wobec tego zarzuty naruszenia art. 7, 77 i 80 k.p.a. są zupełnie bezzasadne. Warto wskazać, że "obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z przyjętą zasadą swobodnej oceny dowodów. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj. po pierwsze - opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa. Po drugie ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego i po trzecie - organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 k.p.a. szczególną moc dowodową. W końcu, po czwarte - rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne z zasadami logiki" (por. wyrok NSA z dnia 15 listopada 2019 r., II OSK 3301/17, LEX nr 2743481).
W ocenie Sądu organy dostosowały się do tych zasad i prawidłowo oceniły, że brak było wniosku o ustalenie odszkodowania co do działki nr [...] ( dawniej nr [...]), złożonego w zawitym terminie ustawowym. Tak więc wniosek złożony w dniu 26 lipca 2017r. jest wnioskiem spóźnionym, a wobec tego bezskutecznym.
Nie można nadto w niniejszej sprawie postawić organom zarzutu działania w sposób nie budzący zaufania obywateli. Przeciwnie, staranne przeprowadzenie postępowania dowodowego świadczy o dokładnym rozpatrzeniu sprawy, w oparciu o zasadę legalności, czyli działania zgodnie z prawem.
Skoro zatem decyzje są prawidłowe, a zarzuty skargi nieuzasadnione, na zas. art. 151 p.p.s.a. skargę oddalono.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło