II SA/Kr 1116/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Krystyna Kutzner (spr.) Sędziowie WSA Dorota Dąbek NSA Piotr Lechowski Protokolant Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2008 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej daty początkowej przyznania zasiłku pielęgnacyjnego Decyzją z dnia [...] 2005 r. Prezydent Miasta [...] przyznał skarżącej M. C. zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności w okresie od 01.11.2005 do [...] r. w wysokości po [...] zł. miesięcznie . W uzasadnieniu decyzji organ administracyjny stwierdził , że skarżąca spełniała warunki przyznania zasiłku pielęgnacyjnego , określone w art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku (Dz. U. nr 228 poz. 2255 ze.zm.) o świadczeniach rodzinnych, który stanowi , że zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje m.in. osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia , jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności . Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie i wniosła o przyznanie zasiłku od [...] 2005 r , a nie jak wynika z zaskarżonej decyzji – od listopada 2005 r. We wniosku skarżąca podniosła, że ma kłopoty z pamięcią, a także z koncentracją i nie zorientowała się , że zasiłek dostaje inną drogą niż dotychczas. Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy , uznając , że jest zgodna z prawem. Wysokość i rodzaj przyznanego świadczenia , zdaniem organu odwoławczego , jest prawidłowa, co zresztą nie budziło wątpliwości z punktu widzenia treści odwołania. Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania, Kolegium podniosło , że zgodnie z art. 24 ust. 2 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych , prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego wraz z wymaganą dokumentacją został złożony w siedzibie Urzędu Miasta [...] w dniu [...] listopada 2005 roku . W związku z powyższym , zdaniem organu odwoławczego , prawo do świadczeń rodzinnych skarżąca nabyła od dnia 1 listopada 2005 roku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło , że istota wskazanego wyżej przepisu polega na tym, że ustawa uzależnia jego zastosowanie od spełnienia ściśle określonej przesłanki - to data złożenia wniosku determinuje dzień przyznania świadczenia. Na skarżącej spoczywał obowiązek zgromadzenia wymaganych dokumentów, które następnie prawidłowo wypełnione należało załączyć do wniosku. Data złożenia całości dokumentacji decyduje o ustaleniu prawa do przyznania świadczenia. Należy także pamiętać, że zgodnie z art. 61 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego , datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że po zgromadzeniu stosownej dokumentacji skarżąca zwróciła się we wskazanym wyżej dniu o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego do Prezydenta Miasta [...], a zatem od tego momentu można mówić o realizacji dyspozycji art. 24 ust. 2 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kolegium podkreśliło , że ustawodawca nie pozostawił organom administracji publicznej możliwości innej kwalifikacji terminu, od którego przedmiotowe świadczenie może być przyznane . Ustawodawca nie przewidział, aby przyznawanie przez organy gminy zasiłku pielęgnacyjnego mogło być z uzasadnionych przyczyn przyznane od początku okresu zasiłkowego, tj. od dnia 1 września 2005 r. , pomimo że wniosek skarżącej wpłynął późnej , niż we wrześniu. Okoliczność, że osoba ubiegająca się o zasiłek dysponuje już wcześniej orzeczeniem o niepełnosprawności, zdaniem Kolegium , nie jest w świetle ustawy o świadczeniach rodzinnych , automatyczną przesłanką decydującą o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego. Znacznie prawne ma bowiem moment, w którym złożono wniosek, do którego dołączono między innymi przedmiotowe orzeczenie. Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie , w której skarżąca podniosła , że miała prawo do zasiłku w miesiącach [...] i [...] 2005r. , lecz została niesłusznie pozbawiona tych świadczeń. Zdaniem skarżącej, przyczyną nie otrzymania zasiłku była zmiana organizacyjna po stronie organów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], wniosło o jej oddalenie skargi i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie . Z akt sprawy wynika, że skarżąca w dniu [...]11.2005 r wystąpiła z wnioskiem do organu l instancji o ustalenie na jej rzecz prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Nie jest także sporne prawo skarżącej do zasiłku pielęgnacyjnego , wynikające z orzeczenia Komisji Lekarskiej ZUS nr [...] orzekającego o jej całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji oraz wysokość orzeczonego świadczenia. W rozpatrywanej sprawie sporny jest terminu, od którego ustala się prawo do wnioskowanego świadczenia. Mianowicie zgodnie z art. 24 ust. 2 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W związku z tym , że przedmiotowy wniosek został złożony w dniu [...].11.2005 r wraz z wymaganą dokumentacją w siedzibie Urzędu Miasta Krakowa, dlatego wnioskowane świadczenie skarżąca nabyła od dnia 1.11.2005 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje : Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego , według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skarg oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Dz 2002 r Nr 153, poz.1270) . W ocenie Sądu , w rozpatrywanej sprawie skarga jest uzasadniona , gdyż zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] , jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta [...] w zakresie , w jakim je zaskarżono , naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie w części dotyczącej daty początkowej przyznania skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego. Warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ich ustalania , przyznawania i wypłacania określa ww. ustawa o świadczeniach rodzinnych . Zgodnie z art.2 pkt.2 tej ustawy świadczeniem rodzinnym jest m.in. świadczenie opiekuńcze tj. zasiłek pielęgnacyjny. W myśl art.16 ust.1 ww. ustawy, zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że warunkiem ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia , jest legitymowanie się przez osobę ubiegającą się o ten zasiłek orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z art.24 ust.2 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych , prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca , w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami , do końca okresu zasiłkowego. Stosownie zaś do art.24 ust.4 tej ustawy , w przypadku ustalania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego prawo ustala się na czas nieokreślony , chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca , w którym upływa termin ważności orzeczenia. W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji przyznając skarżącej , jako osobie spełniającej przesłanki określone w art.16 ust.2 pkt.2 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych , zasiłek pielęgnacyjny przyjęły , że wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego złożony został przez skarżącą we właściwym organie w dniu [...]11.2005 r , co skutkowało z kolei przyznaniem skarżącej świadczenia od dnia 1.11. 2005 r na okres do dnia [...] r , gdyż zgodnie z orzeczeniem Komisji Lekarskiej ZUS nr [...] z dnia [...].2005 r , skarżąca została uznana za całkowicie niezdolną do pracy i niezdolna do samodzielnej egzystencji na okres do [...] r. Podnieść należy , że art.24 ust.2 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczy sytuacji , gdy wniosek o przyznanie świadczenia rodzinnego jest pierwszym wnioskiem wszczynającym postępowanie . W ocenie tut. Sądu , przepis ten nie ma zastosowania , gdy zainteresowana osoba uzyskała prawo do świadczenia wcześniej i składa kolejny wniosek , jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie. Podkreślić należy , że art.24 ust.2 tej ustawy nie może mieć zastosowania w przypadku, gdy zachodzi ciągłość niepełnosprawności uprawniającej do zasiłku pielęgnacyjnego, a potrzeba złożenia kolejnego wniosku związana jest ze zmianą stanu prawnego polegającego na wskazaniu przez ustawodawcę innego organu właściwego w sprawie przyznania i wypłaty świadczenia. W rozpatrywanej sprawie skarżąca jest osobą niepełnosprawna powyżej 16 roku życia, legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności o charakterze okresowym, a zasiłek pielęgnacyjny był jej już wcześniej przyznany i wypłacany do dnia [...].2005r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w [...], zgodnie z art.48 ust.2 pkt.2 lit. d ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wniosek skarżącej z dnia [...]11.2005 r nie był zatem pierwszym wnioskiem w sprawie i wbrew twierdzeniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], nie wszczynał on odrębnego postępowania . Złożenie tego wniosku związane było ze zmianą organu uprawnionego do przyznania i wypłaty zasiłku , która to zmiana była wprowadzona ww. ustawą z dnia 28.11.2003 r o świadczeniach rodzinnych . Od dnia 01.09.2005 r organem właściwym do przyznania i wypłacania świadczenia w odniesieniu do skarżącej , zgodnie z art.49 ust.1 pkt.1 ustawy , był Prezydent Miasta Krakowa , a to ze względu na miejsce zamieszkania skarżącej. W wyroku z dnia 6 września 2006 r , syg.akt I SA/Wa 1028/06 ( Lex Nr 256729) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził , że zmiana podmiotu przyznającego i wypłacającego świadczenie oraz złożenie kolejnego wniosku do właściwego organu nie powoduje wszczęcia nowej sprawy . Tut. Sąd rozpatrujący sprawę skarżącej M. C. , w pełni podzielił to stanowisko. Skarżąca legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności o charakterze okresowym , już wcześniej miała przyznany i wypłacany zasiłek pielęgnacyjny. Zmiana podmiotów realizujących to świadczenie nie spowodowała wygaśnięcia dotychczas przyznanych świadczeń. Zdaniem tut. Sądu , w rozpoznawanej sprawie nie miał zastosowania art.24 ust.2 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych , określający początek przyznania i wypłacania zasiłku . Wniosek skarżącej z dnia [...] listopada 2005 r należało potraktować jako wniosek o kontynuację uprzednio przyznanego świadczenia i zasiłek pielęgnacyjny powinien zostać przyznany skarżącej począwszy od dnia [...] 2005 r . Skarżąca nie może ponosić ujemnych konsekwencji zmiany organu właściwego w sprawie , spowodowanej zmianą przepisów . Ustawa nie wiąże z samą zmianą podmiotu realizującego wypłatę świadczeń przyznanych na jej podstawie , kompetencji podmiotu kontynuującego realizacje wypłat , do ponownego orzekania w przedmiocie prawa do wypłacanego świadczenia. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić , że organy obu instancji naruszyły art.24 ust.2 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych , co skutkowało uchyleniem rozstrzygnięć tych organów w części dotyczącej daty początkowej przyznania skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego. W związku z tym Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit.a ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , orzekł jak w sentencji. powołany przez organu obu instancji art.24 ust.2 ww. ustawy , będący podstawą ustalenia daty początkowej prawa do zasiłku rodzinnego