II SA/Kr 1116/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Sędziowie : NSA Anna Szkodzińska WSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Wojewody [...] z dnia 4 lipca 2017 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania oddala skargę. Starosta [...], decyzją z dnia 11 marca 2015 r., znak [...], działając na podstawie art. 129 ust. 1, 130, 132 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm.) w związku z art. 73 ust. 2 pkt. 2, ust. 4, ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2013 r., poz. 267) po rozpatrzeniu wniosku A. B. w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną orzekł o odszkodowaniu za działkę ewid. nr [...] o powierzchni 0,0017 ha i nr [...] o powierzchni 0,0013 ha objętych księgą wieczystą [...] oraz za działkę ewid. nr [...] o powierzchni 0,0001 ha objętą księgą wieczystą [...] zajętych pod drogę publiczną o kategorii drogi gminnej - ulicy [...] w wysokości [...] zł i wypłacie na rzecz A. B.. Do wypłaty ustalonego wyżej odszkodowania zobowiązano Gminę Miasto Z. reprezentowaną przez Burmistrza Miasta Z.. Od decyzji tej nie wniesiono odwołania i stała się ona ostateczna z dniem 27 marca 2015 r. Pismami z dnia 24 listopada 2016 r., z dnia 15 grudnia 2016 r. i z dnia 3 stycznia 2017 r. A. B. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego powyższą decyzją, powołując się na art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.; nadto wnioskodawca wskazywał na "oszustwa", jakich miał się dopuścić geodeta. Starosta [...], postanowieniem z dnia 21 marca 2017 r., znak [...], działając na podstawie art. 149 § 3, 148 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) w związku z art. 136, 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 z. zm.) orzekł o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Starosty [...] z dnia 11 marca 2015 r. Nr [...], stanowiącą o odszkodowaniu za działkę ewid. nr [...] o powierzchni 0,0017 ha i nr [...] o powierzchni 0,0013 ha objętych księgą wieczystą [...] oraz za działkę ewid. nr [...] o powierzchni 0,0001 ha objętą księgą wieczystą [...] zajętych pod drogę publiczną o kategorii drogi gminnej – ulicy [...] w wysokości [...] zł i wypłacie na rzecz A. B.. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał w szczególności, że o suponowanych fałszerstwach geodety wnioskodawca dowiedział się w 2014 roku, a najpóźniej w dniu 30 grudnia 2015 roku – zatem wniosek o wznowienie postępowania z dnia 22 listopada 2016 r. jest spóźniony; został złożony z naruszeniem terminu jednomiesięcznego przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. Nadto organ zauważył, że A. B. nigdy nie przedstawił sądowego orzeczenia potwierdzającego dokonanie fałszerstwa dokumentów sporządzonych przez geodetę. Na skutek zażalenia na postanowienie Starosty [...] z dnia 21 marca 2017 r., Wojewoda, postanowieniem z dnia 4 lipca 2017 r., znak [...], działając na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) – utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał w szczególności, że A. B. wystąpił do Burmistrza Miasta Z. z wnioskiem o wznowienie postępowania pismem z dnia 24 listopada 2016 r., który to wniosek Burmistrz Miasta Z. przekazał Staroście T. do rozpatrzenia. Zgodnie z przepisem art. 148 § 2 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania z uwagi na fakt, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Jak wynika z akt sprawy, decyzja Starosty [...] z dnia 11 marca 2015 r., znak: [...] 2005, skierowana do A. B., została odebrana przez adresata 12 marca 2015 r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru ww. decyzji. Należy zatem uznać, że już w tej dacie żalący wiedział o ww. rozstrzygnięciu. Złożenie zatem przez A. B. wniosku o wznowienie postępowania w dniu 24 listopada 2016 r. nastąpiło z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 kpa. Dodatkowo, odnosząc się do faktu, iż w swoich pismach kierowanych w niniejszej sprawie A. B. zwracał uwagę na działania geodety W. S. (C.), które miałyby w jakiś sposób stanowić podstawę do wznowienia postępowania, należy zauważyć, iż z akt sprawy znak: [...] nie wynika, by występował związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy jakimikolwiek działaniami osoby noszącej ww. imię i nazwisko (w tym sporządzonymi przez nią dokumentami) a treścią decyzji Starosty [...] z dnia 11 marca 2015 r. Pismem z dnia 7 sierpnia 2017 r. A. B. złożył skargę na powyższe postanowienie Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżący podał w szczególności, że decyzja Starosty [...] została wydana bez jego obecności i wiedzy; powołał się na pobyt w szpitalu od 2013 do 2014 roku. Skarżący wskazał dalej, że sprawę powierzył geodecie, który miał załatwić odszkodowanie jedynie za własność gruntu pod drogą [...] w Z. działaniem z końcem 2013 r. W naoczni, która odbyła się 4 września 2014 r., uczestniczył geodeta, natomiast nie uczestniczył skarżący. Urząd Starosty Powiatowego w Z. nie informował skarżącego o decyzji, a skarżący podpisywał geodecie dokumenty w ciemno. Skarżący dalej zarzucił, że nigdy nie widział mapy ewidencyjnej po poprawkach Urzędów Starosty i Burmistrza Z. dotyczących nieruchomości drogi [...] Do tej pory żadne postępowanie nie odbyło się; skarżący nie miał możliwości przejrzenia decyzji nr [...] w 2017 r., mimo że o to wnosił. Skarżący wniósł o "nakaz przeprowadzenia postępowania administracyjnego na wydrukowanej mapie od Starostwa Powiatowego i Urzędu Miasta Z. – wyrysowaniem zmian dotyczących decyzji [...] oraz decyzji [...] oraz dostarczenia stronie A. B. w/w decyzji do faktycznego uznania". W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z przepisami prawa. Kontrolując zaskarżone postanowienie Wojewody zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że odpowiada ono prawu i nie ma podstaw do pozbawienia go mocy wiążącej. Zarzuty skargi okazały się niezasadne. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej "k.p.a.") wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Stanowi ono konsekwencję stwierdzenia przesłanek formalnych uruchomienia tego trybu nadzwyczajnego; nie jest poprzedzone badaniem przyczyn, od których zależy wzruszenie decyzji ostatecznej oraz możliwość ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, zatem o ich istnieniu jeszcze nie przesądza. W świetle § 2 art. 149 nie ulega wątpliwości, że "postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do istoty sprawy" ma miejsce później (por. wyrok NSA z 30 września 1999 r., IV SA 2564/98, LEX nr 47856). Rozstrzygnięcie o wznowieniu postępowania przybiera formę postanowienia zarówno wtedy, gdy zostało zainicjowane żądaniem strony, jak i wtedy, gdy organ działa z urzędu. Rozstrzygnięcie o odmowie wznowienia postępowania również przybiera formę postanowienia (art. 149 § 3 k.p.a.). Podstawy do jego wydania zachodzą wtedy, gdy organ ma do czynienia z żądaniem, o którym mowa w art. 147, i zarazem stwierdza, że brakuje choćby jednej z przesłanek formalnych warunkujących uruchomienie trybu wznowienia postępowania. Przesłanki formalne warunkujące uruchomienie trybu wznowienia postępowania kształtują się różnie w zależności od tego, czy ma ono nastąpić z urzędu, czy też na żądanie strony. W obu przypadkach należy do nich zakończenie sprawy decyzją ostateczną (art. 145 § 1 ab initio k.p.a.) oraz brak przepisu szczególnego wyłączającego dopuszczalność wznowienia postępowania (por. E. Klat-Górska, L. Klat-Wertelecka, Odmowa wznowienia postępowania administracyjnego, Samorząd Terytorialny 2006, nr 7-8, s. 117 i n.). W przypadku gdy wznowienie postępowania ma nastąpić na żądanie strony podczas badania jego dopuszczalności dodatkowo trzeba brać pod uwagę: legitymację składającego podanie, zachowanie terminu do złożenia podania oraz wskazanie w podaniu okoliczności odpowiadającej przyczynie wznowienia postępowania (por. wyrok NSA z 12 lipca 2011 r., II OSK 2598/10, LEX nr 1083642). Wznowienie postępowania z przyczyn opisanych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. co do zasady uwarunkowane jest uprzednim stwierdzeniem przestępstwa lub sfałszowania dowodu orzeczeniem sądu lub innego organu (art. 145 § 2 i 3 k.p.a.). Transponując powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, zauważyć wypada, że mimo stosownego wezwania ze strony organu wniosek o wznowienie postępowania nie został do końca sprecyzowany, niemniej jednak – zważywszy na twierdzenia skarżącego oraz powołany przezeń przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. – należało rozważyć dopuszczalność wznowienia z przyczyny określonej w tym przepisie (niezawiniony brak udziału strony w postępowaniu), jak również –ewentualnie – z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. (fałszywe dowody, przestępstwo). Tak też Wojewoda przyjął. Zgodnie z art. 148 § 2 k.p.a. wynoszący jeden miesiąc termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Z akt sprawy wynika, że skarżący osobiście odebrał przedmiotową decyzję Starosty [...] w dniu 12 marca 2015 r.; wcześniej, tj. w dniu 20 stycznia 2015 r., skarżący osobiście uczestniczył w rozprawie administracyjnej i potwierdził to własnoręcznym podpisem na protokole; z kolei w dniu 30 stycznia 2015 r. skarżący podpisał znajdujące się w aktach oświadczenie, iż zgadza się z wyceną gruntu. W tej sytuacji – abstrahując od tego, czy możliwość zaistnienia przyczyny wznowienia postępowania opisanej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w ogóle wchodziłaby w rachubę – uchybienie terminu z art. 148 § 2 k.p.a. jawi się jako niewątpliwie (wniosek o wznowienie został złożony dopiero w dniu 26 listopada 2016 r.). Ocena Wojewody w tej mierze jest, w ocenie Sądu, trafna. W ocenie Sądu, nie było również podstaw do wznowienia postępowania przy złożeniu, że byłoby ono zorientowane na przyczyny określone w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. – i to z kilku niezależnych od siebie powodów. Po pierwsze, tak naprawdę nie wskazano we wniosku okoliczności faktycznych mogących hipotetycznie wspomniane przyczyny wyczerpywać (w tym zakresie nie jest wystarczające sformułowanie ogólnych twierdzeń o rzekomo popełnionych przestępstwach czy fałszerstwach bez określenia ich związku z wydaniem decyzji tudzież ustaleniem podstawy faktycznej rozstrzygnięcia; zidentyfikowanie tego związku, choćby potencjalnego, na podstawie akt nie jest zaś, jak słusznie zauważył Wojewoda, możliwe). Po drugie, również w tym przypadku nie można by przyjąć, że termin miesięczny, liczony a tempore scientiae (art. 148 § 1 k.p.a.), jest zachowany; twierdzenia skarżącego nie wskazują, aby w okresie miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku skarżący powziął jakieś nowe informacje i na nie się powoływał. Po trzecie wreszcie, wznowienie postępowania z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. jest możliwe, wyjąwszy sytuacje wskazane w art. 145 § 2 i 3 k.p.a., po wydaniu orzeczenia sądu (względnie innego organu) stwierdzającego popełnienie przestępstwa lub sfałszowanie dowodu – tymczasem w niniejszej sprawie orzeczenia takiego nie ma. Podjęte na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. rozstrzygnięcie o odmowie wznowienia postępowania jest zatem prawidłowe i odpowiada prawu. Powyższe uwagi zawierają odniesienie się do zarzutów skargi, które Sąd uznał za niezasadne. Dodatkowo należy zauważyć, że skarżący miał zapewnioną możliwość udziału w czynnościach zainicjowanych wnioskiem o wznowienie postępowania oraz możliwość zapoznania się z aktami, z której skorzystał w dniu 24 lutego 2017 r. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.