II SA/Kr 1124/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 25 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.S. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W.S. , L.K. i B.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 7 czerwca 2013 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a wniosek skarżącej oddalić W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 7 czerwca 2013 roku w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy skarżący W.S. , L.K. i B.K. , złożyli pismo z dnia 9 września 2013 roku zatytułowane "zażalenie", w którym wnieśli o zmianę wysokości wpisu na 100 zł z uwagi na sytuację ekonomiczną rodziny. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 12 września 2013 roku skarżącym zostały przesłane urzędowe formularze wniosków "PPF" celem ich wypełnienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W zakreślonym terminie skarżąca W.S. uzupełniła brak przesyłając wypełniony formularz. Z zakreślenia dokonanego w rubryce 4 formularza wynika, że strona domaga się przyznania prawa pomocy obejmującego częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. We wniosku strona oświadczyła, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem jej utrzymania jest emerytura w wysokości 2.861,93 zł brutto (2.562,86 zł netto). W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi udział 3/16 w domu o powierzchni 100 m² (1 pokój 12 m² ze współużytkowaniem kuchni i łazienki), oraz nieruchomość wielkości 0,250 ha położona nad rzeką B. zakwalifikowana jako park rzeczny. Skarżąca nie dysponuje zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami wartościowymi, emeryturę wydaje na bieżąco. Uzasadniając wniosek o prawo pomocy W.S. podniosła, iż liczy 78 lat i od 1990 roku jest na emeryturze. Posiada przyznaną II grupę inwalidzką na narządy ruchu (zaniki kości kręgosłupa lędźwiowego, dłoni, szczątkowe żebra, liczne zmiany kręgosłupa szyjnego, silnie zaawansowana osteoporoza, nadciśnienie tętnicze, choroba niedokrwienna serca, reumatyzm). Skarżąca pozostaje wyłącznie na swoim utrzymaniu, a wysokość jej emerytury wynosi 2.562,86 zł. Strona ponosi koszty zakupu licznych leków, rehabilitacji, dojazdów samochodem rodziny na rehabilitację, utrzymania się, zakupu opału, remontu mieszkania, mediów. W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie miały cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżąca W.S. została wezwana do ich uzupełnienia poprzez przesłanie w terminie 7 dni: odcinka pobieranej emerytury za miesiąc wrzesień 2013 roku, spisu miesięcznych wydatków związanych z bieżącymi (niezbędnymi) potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami za ostatni okres rozliczeniowy, oświadczenia jaka jest wysokość wydatków na leczenie i rehabilitację oraz udokumentowanie tych wydatków odpowiednimi rachunkami, a także przedłożenia wykazów wszystkich posiadanych rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca oświadczyła, iż jej miesięczne wydatki wynoszą łącznie 2.470 zł i przedstawiają się następująco: 600 zł tytułem udziału w kosztach remontu domu na materiały i robociznę, 250 zł leki stałe i doraźne, 250 zł konieczna rehabilitacja, wczasy rahabilitacyjne, sanatorium, i inne, 320 zł stałe opłaty domowe oraz sprzątanie w trakcie "kroczącego" remontu, 160 zł ogrzewanie, ciepła woda i gotowanie, 140 zł środki czystości, kosmetyki oraz zakupy drobnych art. przemysłowych, 320 zł odzież, obuwie zimowe i inne, 430 zł art. spożywcze. Do pisma strona załączyła kopie następujących dokumentów: wyniku badania rtg z dnia 29 maja 2006 roku, orzeczenia z dnia 5 lutego 2007 roku o stopniu niepełnosprawności, wyciągów z rachunku bankowego skarżącej za okres od 1 do 31 sierpnia 2013 roku i od 1 do 30 września 2013 roku, potwierdzenia wypłaty w dniu 8 października 2013 roku kwoty 600 zł z bankomatu, potwierdzenia wypłaty w dniu 30 lipca 2013 roku kwoty 1.050 EUR z rachunku bankowego L.K. i B.K. 14 faktur opiewających na kwoty od 123,70 zł do 5.213,33 zł za zakup materiałów i towarów w związku z prowadzonym remontem domu, a także zamówienia z dnia 27 lipca 2012 roku na 4 drzwi wewnętrzne opiewającego na kwotę 8.570 zł. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżąca, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 roku, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Aby dokonać rzetelnej, wolnej od wątpliwości oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenia strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajdują odzwierciedlenie w rzeczywistości. W niniejszej sprawie skarżąca W.S. nie przekonała orzekającego o niemożliwości uiszczenia przez nią kosztów sądowych we własnym zakresie. Dane zawarte w urzędowym formularzu "PPF" nie miały cech "dokładności", a wezwania do ich uzupełnienia nie zostało przez skarżącą zrealizowane w pełni. Strona przesłała wyciąg z rachunku bankowego, którym potwierdziła wysokość dochodów z tytułu świadczenia emerytalnego (2.560,86 zł), jednakże nie wykonała wezwania do udokumentowania wysokości ponoszonych wydatków (m. in. za energię elektryczną, gaz, wodę, opał, podatki, wywóz ścieków) aktualnymi (za ostatni okres rozliczeniowy) rachunkami, bądź fakturami. Nie udokumentowała także wysokości wydatków na leczenie i rehabilitację. Wybiórcze wykonanie skierowanego do skarżącej wezwania nie pozwala na wolną od wątpliwości ocenę jej sytuacji materialnej. Niemożliwa jest zatem rzetelna analiza zdolności płatniczych strony skarżącej, a w konsekwencji ustalenie czy sytuacja, w której się znajduje wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Dopiero bowiem po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią dokumentów i oświadczeń złożonych w trybie art. 255 p.p.s.a., orzekający może wydać prawidłowe orzeczenie co do przyznania bądź też odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2005 r., OZ 1115/04, niepubl.). Przesłane przez skarżącą faktury za towary i materiały nabyte w ramach prowadzonego remontu domu nie mogą być podstawą do przyznania stronie prawa pomocy. Po pierwsze, wydatków na prace remontowe nie można uznać za wydatki konieczne, czyli niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania wnioskodawczyni. Koszty finansowania prac remontowych w domu nie mogą mieć pierwszeństwa przed obowiązkiem ponoszenia opłat sądowych, stanowiących dochód budżetu Państwa. Po drugie zaś, ponoszone wydatki świadczą o możliwościach finansowych strony, a zatem nie stanowią potwierdzenia trudnej sytuacji materialnej wnioskodawczyni. Na marginesie należy dodać, iż z niniejszej sprawie Sąd, na podstawie art. 220 § 1 i 3 w związku z art. 214 § 2 p.p.s.a. wezwał skarżących W.S. , L.K. i B.K. do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od złożonej skargi. Uiszczenie wpisu przez jednego ze skarżących zwalnia pozostałe osoby z obowiązku jego opłacenia. Jak wynika z akt sprawy w dniu 17 października 2013 roku wpis od skargi w wysokości 500 zł został opłacony przez jednego ze skarżących – B.K. . Wobec powyższego, na obecnym etapie postępowania, skarżąca nie ma obowiązku ponoszenia jakichkolwiek kosztów sądowych. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.