II SA/Kr 1131/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 22 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia "[...]" w K. o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 29 maja 2009 r. Nr: [...] w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu p o s t a n a w i a oddalić wniosek strony skarżącej o ustanowienie pełnomocnika z urzędu W dniu 4 września 2009 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Stowarzyszenia "[...]" w K. o przyznanie pomocy prawnej celem skutecznego reprezentowania Stowarzyszenia przed sądem w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] maja 2009 roku Nr: [...] w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPPr" nie zawierał podpisu osoby wnoszącej, dlatego zarządzeniem Referendarza sądowego strona skarżąca została wezwana do uzupełnienia braku wniosku poprzez jego osobiste podpisanie przez osoby uprawnione do reprezentacji Stowarzyszenia. W dniu 18 września 2009 roku brak formalny wniosku został uzupełniony poprzez złożenie podpisu przez przedstawiciela Stowarzyszenia E.K. . Z danych zawartych w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż Stowarzyszenie osób reprezentujących mieszkańców domów przy ul. [...] w K. prowadzi działalność w zakresie obrony terenów zielonych przeznaczonych pod park rzeczny, wokół których zlokalizowane są ich budynki mieszkalne. Działalność Stowarzyszenia jest społeczna. Stowarzyszenie nie prowadzi działalności gospodarczej i nie posiada żadnych środków finansowych. Zebrane w momencie założenia Stowarzyszenia, nie w pełni opłacone, niewielkie środki z opłaty członkowskiej dawno zostały zużyte na opłaty administracyjne i pocztowe. Obecnie wydatki związane z wnoszeniem pism w imieniu Stowarzyszenia do urzędów finansowane są z prywatnych środków jego przedstawicieli. Stowarzyszenie nie posiada żadnego majątku, ani środków finansowych, nie posiada rachunku bankowego. Rozpoznawany wniosek jest kolejnym wnioskiem Stowarzyszenia "[...]" w K. o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Postanowieniem Referendarza sądowego z dnia [...] sierpnia 2009 roku oddalony został wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowienie to nie zostało zaskarżone sprzeciwem, a strona w dniu 1 września 2009 roku uiściła wpis od skargi w wysokości 500 zł. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30.8.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie wnioskodawca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Sytuacja majątkowa Stowarzyszenia "[...] " w K. była już analizowana w niniejszym postępowaniu pod kątem przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W ocenie orzekającego wnioskodawca nie wykazał, że spełnia przesłanki o których mowa w art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, od których zaistnienia zależy przyznanie podmiotowi prawa pomocy. Stowarzyszenie "[...]" w K. , jak wynika z akt sprawy, jest organizacją wpisaną do ewidencji stowarzyszeń zwykłych. Zgodnie z art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855) stowarzyszenie zwykłe uzyskuje środki na swoją działalność ze składek członkowskich. Z brzmienia tego przepisu wynika, że składki członkowskie są wyłącznym źródłem dochodów stowarzyszenia zwykłego. Zatem osoby zakładające takie stowarzyszenie, mając na uwadze powyższą okoliczność, winny wziąć pod uwagę własną sytuację materialną i podjąć decyzję czy sytuacja ta pozwala im na prowadzenie tego rodzaju działalności. Nie jest bowiem dopuszczalne przerzucanie ciężaru kosztów związanych z prowadzoną działalnością na współobywateli na etapie aktywnej realizacji założonych celów (czynny udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym). Argument strony skarżącej, że niewielkie składki członkowskie zebrane w momencie założenia Stowarzyszenia zostały dawno zużyte, a część nie została w pełni opłacona, nie mógł wpłynąć na odmienną ocenę sytuacji majątkowej Stowarzyszenia. Nie podano bowiem żadnego uzasadnienia dlaczego składki członkowskie nie mogą być ustalone na poziomie, który zapewniłby wnioskodawcy realizację swoich statutowych celów oraz dlaczego nie egzekwowane są składki nieopłacone przez członków. Poza tym należy zauważyć, że z § 20 Regulaminu Stowarzyszenia Zwykłego "[...]" wynika, iż zebranie członków ma prawo ustanowić dodatkowe składki w razie potrzeby. Stowarzyszenie posiada zatem możliwości uzyskania środków finansowych na opłacenie wynagrodzenia kwalifikowanego pełnomocnika, jeżeli jego udział w postępowaniu sądowym uznaje za konieczny. Reasumując, skoro Stowarzyszenie nie wykorzystuje przewidzianych prawem możliwości zgromadzenia środków finansowych (składki członkowskie), nie może zatem skutecznie domagać się przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, np. poprzez ustanowienie na jego rzecz pełnomocnika z urzędu, rodzi bowiem ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Stowarzyszenie, nawet o niewielkiej liczbie członków i o niskich dochodach, musi liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu działalności, dla której zostało utworzone i podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania majątku. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej przewiduje bowiem prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, jednakże nie gwarantuje wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt II OZ 1433/06 niepubl.). Na marginesie należy dodać, iż na obecnym etapie postępowania nie występuje konieczność działania przez kwalifikowanego pełnomocnika. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto należy wskazać, iż stronom działającym bez adwokata lub radcy prawnego Sąd udziela potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz poucza je o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 powołanej ustawy). Mając powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).