II SA/Kr 1137/23

WyrokWSA w Krakowie2023-11-23

Skład orzekający: Joanna Tuszyńska, Mirosław Bator, Sebastian Pietrzyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o rekultywacji gruntów, które nie są gruntami rolnymi ani leśnymi, wydana na podstawie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, może zostać uznana za wydaną bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, co uzasadniałoby stwierdzenie jej nieważności?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja Starosty Oświęcimskiego z 2016 r. określająca kierunek, termin i osobę odpowiedzialną za rekultywację gruntów niebędących gruntami rolnymi ani leśnymi, wydana na podstawie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, nie jest dotknięta wadą nieważności. Pomimo że grunt nie był rolny ani leśny, przepisy Prawa geologicznego i górniczego nakładają obowiązek rekultywacji terenów zdegradowanych działalnością górniczą, stosując odpowiednio przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. W związku z tym, decyzja ta posiadała podstawę prawną i nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Stan faktyczny
Spółka wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Oświęcimskiego z 2016 r. określającej kierunek, termin i osobę odpowiedzialną za rekultywację działki nr [...] w B., argumentując, że decyzja została wydana bez podstawy prawnej, ponieważ dotyczyła gruntu niebędącego gruntem rolnym ani leśnym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności, uznając, że ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych ma zastosowanie również do gruntów innych niż rolne i leśne w kontekście szkód górniczych. Spółka wniosła skargę na decyzję SKO utrzymującą w mocy poprzednią decyzję.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk Protokolant: sekretarz sądowy Anna Bubula po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2023 r. sprawy ze skargi Spółki [...] S.A. z siedzibą w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 14 czerwca 2023 r. znak SKO.OŚ/4170/153/2023 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie określenia kierunku, terminu rekultywacji gruntów i osoby za nią odpowiedzialnej oddala skargę. Starosta Oświęcimski decyzją z dnia 24 czerwca 2016 r. nr WOŚ.6122.2.5.2016 działając na podstawie art. 104, art. 106 K.p.a., art. 5, art. 20 ust. 1, 3, 4, art. 22 ust. 1 pkt 2 i 3, ust. 2 pkt 1 i 3, ust. 3 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych po rozpatrzeniu wniosku złożonego przez Spółkę [...] S.A. w pkt I określił kierunek, termin rekultywacji gruntów oraz osobę za nią odpowiedzialną; w pkt II stwierdził, że rekultywacja gruntów o powierzchni 0,13 ha obejmujących dz. nr [...] przy ul. [...] w B., gmina B., powiat o. woj. M., jest konieczna w związku z niekorzystnym przekształceniem terenu w wyniku szkód górniczych. W pkt III w celu przywrócenia gruntom innym niż rolne pierwotnych, pełnych wartości użytkowych, na podstawie przedłożonej wstępnej koncepcji rekultywacji terenu określono: 1) kierunek rekultywacji gruntów przy ul. [...] w B., o powierzchni 0,13 ha obejmujących dz. nr [...], obręb B., gmina B., powiat o. województwo małopolskie – w kierunku zabudowy mieszkaniowej, zgodnie z przeznaczeniem gruntów określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego Gminy B.; 2) termin zakończenia przedmiotowej rekultywacji gruntów – 30 czerwiec 2022 r.; 3) osobę obowiązaną do rekultywacji wskazanych gruntów – Spółka [...] S.A.; w pkt IV w drodze odrębnej decyzji nastąpi uznanie rekultywacji gruntów za zakończoną; w pkt V pouczono stronę o obowiązku zgłaszania w terminie do 28 lutego każdego roku informacji o powstałych w ubiegłym roku zmianach w zakresie gruntów podlegających rekultywacji. W uzasadnieniu organ wskazał, że na terenie przy ul. [...] w B. o powierzchni 0,13 ha obejmujących działkę nr [...] wnioskodawca chce przeprowadzić prace polegające na budowie systemu odwodnienia w/w nieruchomości w celu uporządkowania gospodarki wodami opadowymi w tym rejonie, zaburzonymi na skutek szkód górniczych KWK B.. Działania te zmierzać będą de facto do uregulowania zachwianych stosunków wodnych na omawianych gruntach. Ponadto działania te mieszczą się w definicji rekultywacji gruntów, określonej w art. 4 pkt 18 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Wskazany kierunek działań rekultywacyjnych – w kierunku zabudowy mieszkaniowej, jest zgodny z przeznaczeniem gruntów określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego Gminy B. dla tej działki. Pismem z dnia 27 października 2022 r. Spółka [...] S.A. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Oświęcimskiego z dnia 24 czerwca 2016 r. W opinii spółki wskazana decyzja została wydana bez podstawy prawnej. Organ powołał w podstawie prawnej przepisy ustawy z dnia 3 lutego 1994 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, jednakże przepisy te mają zastosowanie jedynie do gruntów rolnych lub gruntów leśnych. Decyzja Starosty Oświęcimskiego dotyczy natomiast działki nr [...], która zgodnie z treścią uchwały nr XXXIII/313/05 Rady Miejskiej w B. z dnia 15 listopada 2005 r. oraz uchwałą nr XXI/239/08 z dnia 30 września 2008 r., w sprawie miejscowego planu zagospodarowania zlokalizowana jest w terenach oznaczonych jako M 3 – obszary zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej zwartej lub wolnostojącej – funkcją dominującą na tych obszarach jest zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna zwarta lub wolnostojąca. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 28 lutego 2023 r. nr SKO. Oś/4170/367/2022 działając na podstawie art. 156 § 1, art. 157 § 1 i 2, art. 158 § 1 i 2 K.p.a. w związku z art. 5, art. 20 i art. 22 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Oświęcimskiego z dnia 26 czerwca 2016 r. W pierwszej kolejności organ przytoczył treść art. 156 § 1 K.p.a. i wskazał, że przedmiotem sprawy jest zbadanie czy zachodzą przesłanki wskazane w tym przepisie do stwierdzenia nieważności decyzji. Materialnoprawną podstawę ocenianej decyzji stanowiły przepisy art. 20 ust. 1, 3, 4, art. 22 ust. 1 pkt 2 i 3, ust. 2 pkt 1 i 3, ust. 3 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Starosta Oświęcimski był organem właściwym do rozpoznania wniosku Spółki [...] S.A. z dnia 12.05.2016 r. o wydanie decyzji określającej osobę zobowiązaną do rekultywacji gruntów oraz kierunku i terminu wykonania rekultywacji gruntów w granicach dz. nr [...] przy ul. [...] w B.. W konsekwencji badana decyzja odpowiada normatywnemu wzorcowi decyzji określonemu ww. przepisami, co oznacza, że istniały przepisy prawne uprawniające Starostę do wydania decyzji w sferze stosunków administracyjnoprawnych regulowanych prawem powszechnie obowiązującym. Nie zaszła więc podstawa do stwierdzenia wydania decyzji bez podstawy prawnej, o co wnioskowała spółka. Kolegium nie stwierdziło również, by badana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Poza ww. przepisami, rekultywacja gruntów zdegradowanych na skutek ruchu zakładu górniczego została uregulowana w ustawie Prawo geologiczne i górnicze. Zgodnie z art. 129 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 tej ustawy, w przypadku likwidacji zakładu górniczego, w całości lub w części, przedsiębiorca jest obowiązany przedsięwziąć niezbędne środki w celu ochrony środowiska oraz rekultywacji gruntów po działalności górniczej. Do rekultywacji gruntów, o których mowa w ust. 1 pkt 5, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Z postanowienia Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. z dnia 14.06.2016 r. wynika, że powołany przepis miał w tej sprawie zastosowanie wobec wskazania, że likwidacji podlegał poziemny zakład górniczy SRK S.A. w B. Oddział w B. KWK "B. - W." w B.. Bezpośrednie odesłanie do ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych oznacza, że należy mieć na uwadze definicję pojęcia rekultywacja z ostatnio wskazanej ustawy i nie można ograniczać tego pojęcia do gruntów rolnych i leśnych. Przepis art. 4 pkt 18 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych zawiera ustawową definicję rekultywacji wskazując, że przez rekultywację rozumie się "przywrócenie zdegradowanym lub zdewastowanym gruntom wartości użytkowych lub przyrodniczych przez właściwe ukształtowanie rzeźby terenu, poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych, uregulowanie stosunków wodnych, odtworzenie gleby, umocnienie skarp oraz odbudowanie lub zbudowanie niezbędnych dróg". Z kolei w myśl art. 4 pkt 19 ustawy pod pojęciem zagospodarowania gruntów rozumie się rolnicze, leśne lub inne użytkowanie gruntów zrekultywowanych. Pojęcie rekultywacji nie jest więc ograniczone do gruntów rolnych lub leśnych. Z powyższych zapisów wprost wynika, że rekultywacja gruntu ma prowadzić do przywrócenia gruntom zdegradowanym lub zdewastowanym wartości użytkowych lub przyrodniczych. Ponadto art. 22 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy nakazuje określenie w decyzji w sprawach rekultywacji i zagospodarowania kierunku i terminu wykonania rekultywacji gruntów. Wszystkie wymagane prawem elementy decyzji zostały określone w badanym akcie. Decyzja określa podmiot obowiązany do rekultywacji gruntów - Spółkę [...] S.A. (jako następcę prawnego KWK "B."). Został też określony stopień ograniczenia lub utraty wartości użytkowej gruntów poprzez wskazanie, że rekultywacja gruntów o powierzchni 0,13 ha obejmujących dz. ew. nr [...] przy ul. [...] w B., gmina B., powiat oświęcimski jest konieczna w związku z niekorzystnym przekształceniem terenu w wyniku szkód górniczych, w celu przywrócenia gruntom innym niż rolne pierwotnych, pełnych wartości użytkowych. W decyzji został ustalony jako kierunek rekultywacji ww. gruntów - zabudowa mieszkaniowa, zgodnie z przeznaczeniem gruntów określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego Gminy B., a termin zakończenia rekultywacji gruntów wskazano na 30 czerwiec 2022 r. Tym samym badana decyzja uwzględnia obligatoryjne elementy wynikające z wyżej powołanych przepisów prawa. Co zaś się tyczy zarzutu wniosku o stwierdzenie nieważności, że niezgodny z ustawą jest ustalony decyzją mieszkaniowy kierunek rekultywacji gruntów Kolegium wyjaśniło, że powołane wyżej przepisy nie wskazują na obowiązek rekultywacji w kierunku wyłącznie rolnym - przeciwnie, w świetle ustawy możliwa jest rekultywacja na cele inne niż rolnicze gruntów. W przedmiotowej sprawie sam wnioskodawca wnioskował o rekultywację ww. gruntu w kierunku zabudowy mieszkaniowej zgodnie z przeznaczeniem gruntu w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy B., przyjętym uchwałą nr XXXIII/313/05 Rady Gminy B. z dnia 15.11.2005 r. wraz ze zmianami. Zgodnie zaś z aktem planistycznym działka nr [...] znajduje się w terenie między liniami rozgraniczającymi drogi dojazdowej o symbolu D1x2, w przeważającej części w obszarze zabudowy jednorodzinnej mieszkaniowej zwartej lub wolnostojącej M3. Nie sposób zarzucić zatem naruszenia powyższych przepisów wskutek nałożenia na wnioskodawcę obowiązku rekultywacji w kierunku zabudowy mieszkaniowej, skoro taki kierunek rekultywacji został zaproponowany początkowo przez samego wnioskodawcę i został zaakceptowany przez organ opiniujący jego projekt w ramach współdziałania administracyjnego - tym bardziej, że z akt sprawy nie wynika, by dz. nr [...] była wcześniej użytkowana na cele rolnicze, zaś rekultywacja ma obejmować realizację kanalizacji deszczowej i odwodnienia liniowego. Pismem z dnia 27 marca 2023 r. Spółka [...] S.A. zwróciła się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Spółka wywiodła, ze w dacie wydania spornej decyzji nie było podstawy prawnej, w ustawie o ochronie gruntów rolnych i leśnych, która uprawniałaby Starostę do wydania decyzji rekultywacyjnej w stosunku do gruntu, który nie był uprzednio gruntem rolnym lub leśnym. W konkluzji Spółka wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją SKO w Krakowie z dnia 28 lutego 2023 r. oraz uchylenie decyzji w całości i wydanie decyzji stwierdzającej nieważność decyzji Starosty Oświęcimskiego z dnia 24 czerwca 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 14 czerwca 2023 r. nr SKO.OŚ/4170/153/2023 utrzymało w mocy decyzję SKO z dnia 28 lutego 2023 r., podtrzymując w pełni argumentację przedstawioną w tej decyzji. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła Spółka [...] S.A. z siedzibą w B. zarzucając naruszenie: 1) art. 20, art. 22 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wydanie decyzji w sprawie rekultywacji w stosunku do gruntu niebędącego gruntem rolnym lub leśnym jest prawidłowe, 2) art. 5 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie przez Starostę decyzji rekultywacyjnej w stosunku do innego gruntu aniżeli rolny, 3) art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Oświęcimskiego z dnia 24 czerwca 2016 r. pomimo zaistnienia ku temu przesłanek, to jest braku uprawnień Starosty Oświęcimskiego do wydania decyzji rekultywacyjnej w stosunku do innego gruntu niż rolny, 4) art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Oświęcimskiego z dnia 24 czerwca 2016 r. pomimo zaistnienia ku temu przesłanek, to jest wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa i bez podstawy prawnej W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji tego samego organu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2022.2492 t.j.) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z przepisem art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Dz.U.2023.1634 t.j., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy). Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art.151 p.p.s.a.) Skarga okazała się nieuzasadniona Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji był przepis art. 156 § 1 K.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco, 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie dotyczy ustalenia, czy ostateczna decyzja Starosty Oświęcimskiego z dnia 24 czerwca 2016 r. dotknięta jest jedną z wyżej wymienionych wad. W nauce prawa administracyjnego, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że stwierdzenie nieważności może nastąpić wyłącznie w przypadku wystąpienia którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 156 § 1 K.p.a. Przesłanki te zaś wskazują na szczególne i wyjątkowe okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji, a przepis art. 156 § 1 K.p.a. stanowi normę o charakterze szczególnym (lex specialis) w stosunku do ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 K.p.a. W związku z tym nie można przepisów o charakterze wyjątku interpretować rozszerzająco, czyli w taki sposób, aby faktyczną podstawą stwierdzenia nieważności było jakiekolwiek naruszenie prawa. Wskazana wyżej reguła ma szczególne znaczenie w odniesieniu do przesłanki wymienionej w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., tj. gdy powołaną przesłanką nieważności decyzji jest wydanie jej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Na tą właśnie przesłankę w swoich wnioskach powołuje się Spółka [...] S.A. W praktyce sądów administracyjnych przyjmuje się, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy sentencja lub choćby uzasadnienie kwestionowanego aktu: 1) są w sposób oczywisty sprzeczne z obowiązującym przepisem prawa, 2) przepis, który uznaje się za naruszony nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, czyli nie wymaga bardziej wyrafinowanej wykładni albo znaczenie językowe danego przepisu można uznać za w pełni odpowiadające wynikowi wykładni celowościowej i funkcjonalnej danego przepisu i wykładni systemowej, 3) skutki społeczne wydanej decyzji są nie do pogodzenia i nie mogą być żadną miarą zaakceptowane w świetle fundamentalnych, przede wszystkim konstytucyjnych, zasad państwa prawnego (patrz: J. Borkowski, Komentarz do art. 156 Nb 34 i 35, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 13. wyd., Warszawa 2014, s. 664-665; por. też: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z: 9 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1134/04, z 23 października 2015 r., sygn. akt I OSK 127/14, z 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1711/12, z 27 czerwca 2013 r., sygn. akt II GSK 820/13, z 24 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 713/14. W konsekwencji, nieważność ostatecznej decyzji administracyjnej można stwierdzić na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. tylko wówczas, gdy wskazane kryteria rażącego naruszenia prawa zostały spełnione. Rażące naruszenie prawa to taka sytuacja, w której ma miejsce oczywiste, wyraźne i bezsporne naruszenie przepisu niepozostawiającego wątpliwości interpretacyjnych, a nadto rażące naruszenie prawa wymaga spełnienia nie tylko przesłanki oczywistego naruszenia przepisu prawa, ale także i charakteru tego naruszenia. Nie każde naruszenie przepisu prawnego skutkuje zaistnieniem rażącego naruszenia prawa. Rażące naruszenie prawa dodatkowo wymaga ustalenia, że owo naruszenie nie daje się pogodzić ze standardami państwa prawa. Jest bowiem naruszeniem tzw. kwalifikowanym, czyli o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, niebudzącym żadnych wątpliwości. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z treścią przepisu przez ich proste zestawienie ze sobą, przy czym nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, a o przekroczenie prawa w sposób jasny i niebudzący wątpliwości, a charakter tego naruszenia powoduje, że taka decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Istotne są także skutki, jakie decyzja wywołała, a więc czy nadają się one do pogodzenia z regułami demokratycznego państwa prawa. Z kolei wydanie decyzji bez podstawy prawnej ma miejsce, gdy albo nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo też przepis jest, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania organów tej administracji. Decyzja Starosty Oświęcimskiego z dnia 24 czerwca 2016 r. w swojej treści wskazuje taką podstawę prawną. Organ działał na podstawie art. 5, art. 20 ust. 1, 3, 4, 5, art. 22 ust. 1 pkt 2 i 3, ust. 2 pkt 1 i 3, ust. 3 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 909 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 5 organem właściwym do wydania decyzji był właśnie Starosta. W myśl art. 20 ustawy osoba powodująca utratę albo ograniczenie wartości użytkowej gruntów jest obowiązana do ich rekultywacji na własny koszt (ust.1). Rekultywację i zagospodarowanie gruntów planuje się, projektuje i realizuje na wszystkich etapach działalności przemysłowej (ust.3). Rekultywację gruntów prowadzi się w miarę jak grunty te stają się zbędne całkowicie, częściowo lub na określony czas do prowadzenia działalności przemysłowej oraz kończy się w terminie do 5 lat od zaprzestania tej działalności (ust. 4). W myśl art. 22 decyzje w sprawach rekultywacji i zagospodarowania określają: 1) stopień ograniczenia lub utraty wartości użytkowej gruntów, ustalony na podstawie opinii, o których mowa w art. 28 ust. 5, 2) osobę obowiązaną do rekultywacji gruntów, 3) kierunek i termin wykonania rekultywacji gruntów, 4) uznanie rekultywacji gruntów za zakończoną. W sprawach tych decyzje wydaje się po zasięgnięciu opinii: 1) dyrektora właściwego terenowo okręgowego urzędu górniczego - w odniesieniu do działalności górniczej, 2) dyrektora regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych lub dyrektora parku narodowego - w odniesieniu do gruntów o projektowanym leśnym kierunku rekultywacji, 3) wójta (burmistrza, prezydenta miasta). We wniosku o stwierdzenie nieważności Spółka [...] S.A. wskazała, że wydanie decyzji administracyjnej ustalającej kierunek i termin rekultywacji gruntów, które nie są gruntami rolnymi ani leśnymi można uznać za rażące naruszenie prawa. Wskazano, że decyzja dotyczy działki nr [...], która zgodnie z uchwalą nr XXXIII/313/05 Rady Miejskiej w B. z dnia 15 listopada 2005 r. oraz uchwałą nr XXI/239/08 z dnia 30 września 2008 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego znajduje się w obszarze oznaczonym jako M3 – obszary zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej zwartej lub wolnostojącej – funkcją dominującą na tych obszarach jest zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna zwarta lub wolnostojąca. Wnioskodawca rekultywacji zamierzał przeprowadzić prace polegające na budowie systemu odwodnienia w/w nieruchomości w celu uporządkowania gospodarki wodami opadowymi w tym rejonie, zaburzonymi na skutek szkód górniczych KWK B.. Zmiany w zakresie zagospodarowania terenu związane z realizacją projektowanej inwestycji sprowadzają się do budowy kolektora kanalizacji deszczowej oraz odwodnienia liniowego. Zgodnie z obowiązującym w dacie wydania decyzji Starosty przepisem art. 129 Prawa geologicznego i górniczego (Dz.U.2015.196 t.j.), zamieszczonym w rozdziale 5 ustawy Prawo geologiczne i górnicze "Likwidacja zakładu górniczego", "w przypadku likwidacji zakładu górniczego, w całości lub w części, przedsiębiorca jest obowiązany: 1) zabezpieczyć lub zlikwidować wyrobiska górnicze oraz urządzenia, instalacje i obiekty zakładu górniczego; 1a) przedsięwziąć niezbędne środki chroniące sąsiednie złoża kopalin; 2) (uchylony) 3) (uchylony) 4) przedsięwziąć niezbędne środki chroniące wyrobiska sąsiednich zakładów górniczych; 5) przedsięwziąć niezbędne środki w celu ochrony środowiska oraz rekultywacji gruntów po działalności górniczej. Do rekultywacji gruntów, o których mowa w ust. 1 pkt 5, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1205 oraz z 2014 r. poz. 40 i 1101)". Przepis ten korespondował z ówcześnie obowiązującym art. 126 ust. 2 Prawa ochrony środowiska (Dz.U.2016.672 t.j.), który nakładał na podmiot prowadzący eksploatację złóż kopalin, między innymi, obowiązek prowadzenia rekultywacji terenów poeksploatacyjnych oraz przywrócenia ich do właściwego stanu. W świetle art. 3 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych rekultywacja i zagospodarowanie gruntów były formami ochrony gruntów. Stosownie zaś do treści art. 4 pkt 16, 17 i 18 tej ustawy przez rekultywację gruntów należało rozumieć nadanie lub przywrócenie gruntom zdegradowanym albo zdewastowanym wartości użytkowych lub przyrodniczych przez właściwe ukształtowanie rzeźby terenu, poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych, uregulowanie stosunków wodnych, odtworzenie gleb, umocnienie skarp oraz odbudowanie lub zbudowanie niezbędnych dróg. Z kolei "zagospodarowaniem gruntów" było rolnicze, leśne lub inne użytkowanie gruntów zrekultywowanych (art. 4 pkt 19 ustawy). Jak prawidłowo wskazało SKO w Krakowie, z postanowienia Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. z dnia 14.06.2016 r. wynika, że przepis art. 129 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy Prawo geologiczne i górnicze miał w tej sprawie zastosowanie gdyż likwidacji podlegał poziemny zakład górniczy SRK S.A. w B. Oddział w B. KWK "B. - W. " w B.. Odpowiednie, w myśl art.129 ust.1 pkt 5 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, stosowanie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych oznacza, że środki, jakimi dysponuje organ administracji na podstawie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, znajdują również zastosowanie do zapewnienia rekultywacji terenu zdegradowanego działalnością górniczą, nie będącego gruntem rolnym albo leśnym. Z analizy przepisów wynika zatem, że mimo iż grunt objęty decyzją Starosty Oświęcimskiego obowiązkiem rekultywacji nie stanowił gruntu rolnego lub leśnego w rozumieniu obowiązującej w dacie wydania decyzji ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, mógł być poddany obowiązkowi jego rekultywacji. Okoliczność ta nie miała zatem żadnego wpływu na legalność kontrolowanego rozstrzygnięcia. Tak więc stanowisko organu, że kwestionowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja zawiera wszystkie obligatoryjne elementy wynikające z wyżej powołanych przepisów prawa, jest prawidłowe. Decyzja wskazuje podmiot zobowiązany do przeprowadzenia rekultywacji gruntów, stopień ograniczenia lub utraty wartości użytkowej gruntów (rekultywacja gruntów o powierzchni 0,13 ha obejmujących dz. ew. nr [...] przy [...] w B., gmina B., powiat oświęcimski jest konieczna w związku z niekorzystnym przekształceniem terenu w wyniku szkód górniczych, w celu przywrócenia gruntom innym niż rolne pierwotnych, pełnych wartości użytkowych), kierunek rekultywacji ww. gruntów (zabudowa mieszkaniowa, zgodnie z przeznaczeniem gruntów określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego Gminy B.), termin zakończenia rekultywacji gruntów (30 czerwiec 2022 r.). Tak więc nie ziściła się żadna z przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a., a zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z prawem. Dlatego też, na podstawie art.151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło