II SA/Kr 1146/06

Sygn. akt II SA/ Kr 1146/ 06 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 grudnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Renata Czeluśniak ( spr. ) Sędziowie : WSA Ewa Rynczak WSA – del. Ewa Janowska Protokolant: : Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi A.M. i J.M. na postanowienie Wojewody z dnia [....] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego skargę oddala . Prezydent Miasta [...] postanowieniem z dnia [...] r. znak: [...], wydanym na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 w związku z art. 101 kpa, art. 129 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.), zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie z wniosku J. M. dotyczącego ustalenia i wypłaty odszkodowania, na podstawie art. 73 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.), za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] (obecnie [...]) obr. [...] jedn. ewid. [...] zajętą - zdaniem wnioskodawcy - pod drogę publiczną-ul. [...] w [...]. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że w myśl art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne przejęte na własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego przysługuje odszkodowanie ustalone i wypłacone wg zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001r. do dnia 31 grudnia 2005r. Odszkodowanie ustalane jest po wydaniu przez Wojewodę [...] decyzji stwierdzającej nabycie nieruchomości z mocy prawa przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego. Postępowanie prowadzone w trybie art. 73 ust. 1 i 3 cyt. ustawy w [...] Urzędzie Wojewódzkim w [...] jest postępowaniem administracyjnym samodzielnym i odrębnym od postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 w/w ustawy. Organ I instancji wskazał, że postępowanie o odszkodowanie zostanie podjęte z urzędu, gdy ustąpi przyczyna uzasadniająca zawieszenie, czyli po doręczeniu ostatecznej decyzji Wojewody [...] dotyczącej nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Zażalenie na powyższe postanowienie do Wojewody [...] wnieśli A. i J. M. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] r. znak: [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 kpa, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że organ rozpatrujący zażalenie może orzekać jedynie w granicach kwestii proceduralnej będącej przedmiotem rozstrzygnięcia organu I instancji. Oznacza to, iż badając sprawę może on kontrolować i odnieść się tylko do tego, co było przedmiotem postanowienia organu I instancji, na które wniesiono zażalenie. Szersze rozpatrzenie sprawy oznaczałoby bowiem wkroczenie w kompetencje organu I instancji oraz pozbawienie strony prawa do dwukrotnego merytorycznego jej rozpoznania. W analizowanej sprawie, przedmiotem postanowienia Prezydenta Miasta [...], była kwestia zawieszenia postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą, zdaniem wnioskodawcy, pod drogę publiczną. Zatem tylko ta incydentalna dla całego toku postępowania kwestia mogła być poddana ocenie organu orzekającego. Wojewoda wskazał, że zawieszenie prowadzonego postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość nastąpiło na mocy artykułu 97 § 1 pkt 4 kpa, który stanowi, iż organ zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Instytucja zagadnienia wstępnego dotyczy wszelkich sytuacji, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Przepis art. 97 § 1 kpa statuuje podstawy obligatoryjnego stosowania zawieszenia postępowania. Wobec powyższego, w przypadku wystąpienia jednej z wyliczonych przesłanek organ zobowiązany jest do zawieszenia postępowania z urzędu. W myśl art. 97 § 1 pkt 4 obligatoryjność zawieszenia postępowania administracyjnego w przypadku wystąpienia zagadnienia wstępnego jest zasadą, od której można odstąpić tylko w szczególnych wypadkach. W przedmiotowej sprawie Prezydent Miasta [...] zawiesił postępowanie z uwagi na potrzebę uprzedniego uzyskania ostatecznej decyzji Wojewody [...] o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego prawa własności nieruchomości, zajętej pod drogę publiczną. Bez tego orzeczenia niemożliwe jest prowadzenie postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania na mocy art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Decyzja wojewody w sprawie przejęcia nieruchomości, pomimo swojego deklaratoryjnego charakteru, zawiera w sobie szczególnego rodzaju element konstytutywny, polegający na możliwości wylegitymowania się dopiero tą decyzją przez podmiot publicznoprawny o przysługiwaniu prawa własności do nieruchomości i jednocześnie stwierdzeniu utraty w tym zakresie prawa własności przez dotychczasowego właściciela. W decyzji wojewody zostaje potwierdzony fakt przejęcia nieruchomości, a także jej dokładny obszar i położenie, co jest elementem koniecznym przy ustalaniu odszkodowania. Sprawa odszkodowania może wiec być merytorycznie rozstrzygnięta dopiero po uzyskaniu przez decyzje wojewody waloru ostateczności. Okoliczność tę organ odwoławczy uznał za kwestię wstępną, uzasadniającą zawieszenie postępowania z urzędu na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Skargę na powyższe postanowienie Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli A. i J. M., domagając się jego uchylenia. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 134 § 1 w/w ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie jest uzasadniona i podlega oddaleniu. Na podstawie art.73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.) nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Postępowanie w przedmiocie wypłaty odszkodowania za przejęte nieruchomości prowadzi w odniesieniu do dróg gminnych gmina, a w co do pozostałych dróg – Skarb Państwa. Jednak zgodnie z art. 73 ust. 3 cytowanej ustawy podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego danej nieruchomości jest ostateczna decyzja wojewody. W przedmiotowej sprawie Wojewoda [...], działając jako organ I instancji, wydał decyzję odmawiającą stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego działki J. M. pod pas drogowy ul. [...] w [...]. Decyzja ta nie jest jednak ostateczna, ponieważ złożone zostało od niej odwołanie do Ministra Budownictwa. Należy wskazać, że obligatoryjną podstawą zawieszenia postępowania administracyjnego, zgodnie z art. 97 ust. 1 pkt 4 kpa, jest zaistnienie sytuacji, w której rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W niniejszej sprawie Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 czerwca 2006r. wydanego w sprawie I SA/Wa 1/06, że "uzyskanie decyzji deklaratoryjnej, w której zostanie wskazany właściciel gruntu (Skarb Państwa lub gmina), a więc podmiot zobowiązany do wypłaty odszkodowania, jak również zostanie wskazana wielkość przejętego gruntu pod drogę publiczną, stanowią niewątpliwie wstępne zagadnienie prawne w postępowaniu o ustalenie wysokości i wypłatę odszkodowania." Dlatego też w ocenie Sądu organy administracji słusznie przyjęły, że w niniejszej sprawie zaszła przesłanka obligatoryjnego zawieszenia postępowania określona w art. 97 § pkt 4 kpa, ponieważ ewentualne przyznanie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, jest uzależnione od ostatecznego rozstrzygnięcia wojewody w przedmiocie ustalenia właściciela gruntu będącego przedmiotem postępowania. W związku z powyższym Sąd nie stwierdził w przedmiotowej sprawie naruszenia przepisów postępowania ani też prawa materialnego i uznając, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, oddalił skargę na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.