II SA/Kr 1176/05
WyrokWSA w Krakowie2007-07-09
Skład orzekający: Piotr Głowacki, Barbara Pasternak, Kazimierz Bandarzewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Jaki jest charakter prawny decyzji wydawanych na podstawie art. 6 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym – czy jest to decyzja konstytutywna, czy deklaratoryjna?Ratio decidendi
Decyzje wydawane na podstawie art. 6 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym mają charakter deklaratoryjny. Potwierdzają one jedynie spełnienie przesłanek uzasadniających uznanie danej osoby za właściciela nieruchomości, które mogły zaistnieć przed wejściem w życie dekretu lub z chwilą jego wejścia w życie. Sformułowanie "uznaje się za właścicieli" w art. 6 ust. 1 dekretu, wbrew odmiennym poglądom, nie przesądza o konstytutywnym charakterze decyzji, a jest jedynie przejawem zastosowania różnych technik legislacyjnych dla osiągnięcia tego samego celu co inne akty prawne dotyczące nabycia własności.Stan faktyczny
Skarżąca A.S. wniosła o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości na rzecz K.K. Prezydent Miasta odmówił wydania decyzji, uznając ją za konstytutywną i nieprzewidującą możliwości wniosku przez inną osobę niż rolnik. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie, uznając, że decyzje na podstawie dekretu mają charakter konstytutywny, a postępowanie jest bezprzedmiotowe, gdyż osoba, na rzecz której wnioskowano, nie żyła. WSA uchylił obie decyzje, uznając, że decyzje na podstawie dekretu mają charakter deklaratoryjny i organy naruszyły przepisy postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Głowacki Sędziowie: WSA Barbara Pasternak AWSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2007 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2005r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego stwierdzenia nabycia własności nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej A.S. kwotę 455 zł (czterysta pięćdziesiąt pięć złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W dniu 23.12.2004 r. A.S. złożyła wniosek o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości obejmującej działki nr "1" i "2" na rzecz K.K.
Prezydent Miasta K. decyzją z [...].04.2005r., działając na podstawie art. 6 i art. 11 dekretu z 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1955 r. Nr 18, poz. 107 z późn. zm.), odmówił A.S. wydania decyzji stwierdzającej nabycie własności nieruchomości obejmującej działki o numerach "1" i "2".
W uzasadnieniu podano, że decyzja o nabyciu prawa własności, wydawana na podstawie art. 6 ww. dekretu, ma charakter konstytutywny, za czym przemawia pogląd zaprezentowany w orzecznictwie sądowym. Wskazano, że ww. dekret nie zawiera możliwości nabycia własności z mocy prawa i nie przewiduje możliwości złożenia uzasadnionego wniosku przez inną osobę niż rolnik, czyli np. przez następcę prawnego rolnika. Ponadto akta sprawy nie pozwalają na stwierdzenie, że przedmiotowa nieruchomość jest własnością Skarbu Państwa.
W dniu 12.05.2005r. odwołanie od tej decyzji wniosła A.S., domagając się jej uchylenia i orzeczenia o nabyciu z dniem 18 kwietnia 1955r. własności nieruchomości składającej się z działek o numerach "1" i "2" przez K.K.
W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że decyzje wydawane na podstawie ww. dekretu mają charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Wskazano na różnorodność stanów faktycznych objętych regulacją ww. dekretu, uniemożliwiającą dokonanie wykładni per analogiam. Dekret ten przewidywał datę nabycia własności nieruchomości na dzień 18 kwietnia 1955 r. Ponadto słowa "uznaje się za właścicieli" zawarte w art. 6 tego dekretu wskazują na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia. Podniesiono w odwołaniu, że nie jest zasadnym argument o konstytutywnych charakterze decyzji o nabyciu własności nieruchomości, polegający na braku w ww. dekrecie sformułowania o nabyciu własności z mocy prawa, ponieważ taka formuła nie była potrzebna. Tym samym wniosek o stwierdzenie nabycia własności przez K.K. spełniła wszystkie przesłanki.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]., po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...].08.2005 r., działając na podstawie art. 6 dekretu z 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolna i osadnictwem rolnym oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchyliło zaskarżoną decyzję organu I-instancji i umorzyło postępowanie w sprawie.
W uzasadnieniu tej decyzji podano, że organ I-instancji naruszył art. 10 k.p.a., ale nie miało to istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ww. dekretu ustawodawca uznał za właścicieli nieruchomości tych rolników, którzy gospodarowali na nieruchomościach państwowych, jeżeli oni lub ich poprzednicy prawni uzyskali posiadanie nieruchomości na podstawie umowy zawierającej zamiar jej nabycia, zawartej przed dniem 13.09.1944r. lub dniem 9.05.1945 r. w odniesieniu do Ziem Odzyskanych. Wyjaśniono, że kolejną podstawą nabycia własności mogła być umowa o dział zawarta przed 1.09.1945r. lub orzeczenie o zatwierdzeniu projektu parcelacji nieruchomości państwowej i wykazu nabywców wydane przed 1.09.1939r. Wskazano na art. 6 ust. 3 ww. dekretu, przewidujący możliwość wydania uznaniowej decyzji przez starostę w przypadkach gospodarczo uzasadnionych. Na tej podstawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że decyzje stwierdzające nabycie własności nieruchomości na podstawie ww. dekretu mają, co do zasady, charakter związany a wyjątkowo jedynie uznaniowy. Zgodnie z art. 11 ust. 1 i 2 ww. dekretu starosta orzekał o nabyciu własności nieruchomości i ustalał cenę nabycia, co wymagało wniosku strony i przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Tym samym dopiero z chwilą wydania stosownej decyzji przez starostę dana osoba stawała się właścicielem nieruchomości i dlatego decyzje te mają charakter konstytutywny zwłaszcza, że ww. dekret nie wskazuje na datę ustalenia prawa własności. Ponadto decyzje uznaniowe mają z istoty charakter konstytutywny, a ponieważ art. 6 ww. dekretu obejmuje ten sam sposób nabycia własności, tym samym każda decyzja wydana na podstawie powołanego przepisu ma charakter konstytutywny.
W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego przedmiotowy dekret dotyczył uregulowania stosunków własnościowych rolników, stąd osoby występujące z wnioskiem o nabycie prawa własności nieruchomości państwowej musiały legitymować się statusem rolnika i gospodarować na nieruchomości państwowej. Nie było dopuszczalnym, poza przypadkiem pełnomocnictwa, aby jakakolwiek osoba mogła skutecznie starać się o nabycie własności nieruchomości na podstawie ww. dekretu na rzecz osoby trzeciej, w tym nieżyjącej. Naruszałoby to treść art. 28 k.p.a. Z wnioskiem o wydanie decyzji o nabyciu własności nieruchomości obejmującej działki nr "1" i "2" mogłaby wystąpić A.S., ale działając we własnym imieniu i na swoją rzecz. Ponieważ osoba, na rzecz której ww. wnioskodawczyni domagała się wydania decyzji nie żyła w trakcie wszczęcia postępowania w tej sprawie, tym samym postępowanie to od początku było bezprzedmiotowe i należało je umorzyć.
Ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego doręczono skarżącej 25.08.2005r. i dnia 14.09.2005r. skargę na powyższa decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła A.S., reprezentowana przez pełnomocnika adwokata M.G., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
W skardze podniesiono, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] naruszyło art. 6 ust. 1 i art. 11 dekretu z 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych reformą rolną i osadnictwem rolnym, błędnie przyjmując, że przepis ten stanowi podstawę do uchylenia decyzji organu I-instancji i umorzenia postępowania w sprawie. Zarzucono ponadto naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez błędną odmowę przyznania skarżącej przymiotu strony w tym postępowaniu administracyjnym i tym samym nie dochowanie wymogom art. 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i odmowę uwzględnienia dowodu z księgi wieczystej wskazujących na zawarcie w 1938r. umowy przenoszącej własność i posiadanie przedmiotowej nieruchomości oraz jej przejście na rzecz Skarbu Państwa.
W uzasadnieniu skargi dodatkowo wskazano, że art. 6 ww. dekretu obejmuje różne stany faktyczne uwłaszczenia i błędem było ustalanie jednolitych zasad uwłaszczenia na rzecz wszystkich uprawnionych z tego dekretu. Zarzucono, że w szczególności organy administracyjne nie odróżniły podstaw do wydania decyzji z art. 6 ust. i art. 6 ust. 3 dekretu z 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych reformą rolną i osadnictwem rolnym. Nie było dopuszczanym stosowanie analogii w zakresie uwłaszczenia dzierżawców, posiadaczy z innych tytułów prawnych lub posiadaczy gospodarstw rolnych opuszczonych. Niedopuszczalnym było dokonanie wykładni systemowej przepisów powołanego dekretu celem udowodnienia tezy o konstytutywnych charakterze decyzji dotyczącej rozstrzygnięcia zawartego we wniosku strony. Organ odwoławczy dokonał błędnej wykładni art. 11 ww. dekretu, który nie przewiduje możliwości wydania decyzji o charakterze konstytutywnym. Zgodnie z ww. dekretem nabycie na jego podstawie nieruchomości następowało z datą wejścia go w życie (18.04.1955 r.) i jest to, w ocenie skarżącej, kolejny argument za deklaratoryjnym charakterem decyzji wydawanej na podstawie art. 6 ust. 1 ww. dekretu. Nieuprawnionym było prowadzenie dowodu na okoliczność wykazania prawa własności przez skarżącą na podstawie art. 6 ust. 2 ww. dekretu, skoro przepis ten wymaga uzyskania posiadania na podstawie umów, a nie prawa własności.
W uzasadnieniu skargi podniesiono również, że niezasadnie organ odwoławczy odmówił przyznania skarżącej prawa strony, skoro jej interes prawny wynika z bycia następcą prawnym po zmarłej K.K., która z kolei nabyła przedmiotową nieruchomość w drodze uwłaszczenia na podstawie art. 6 ust. 1 ww. dekretu. Naruszenia art. 77 i 80 k.p.a. skarżąca upatruje w nieuwzględnieniu dowodów wskazujących na zawarcie umowy przenoszącej własność oraz posiadanie przedmiotowej nieruchomości w 1938 r. oraz przejęcia tej nieruchomości po 1945 r. przez Skarb Państwa w trybie przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej. Skarżąca podniosła, iż w jej ocenie przedmiotowa nieruchomość została nabyta przez jej poprzedników prawnych w 1938r., następnie przejęta została przez Skarb Państwa przy jednoczesnym zachowaniu gospodarowania na tej nieruchomości przez K.K. Tym samym stosownie do art. 6 ust. 1 ww. dekretu przedmiotowa nieruchomość z dniem wejścia tego dekretu w życie, straciła status nieruchomości państwowej, a K.K. została z mocy prawa uwłaszczona na tej nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Ustosunkowując się do zarzutów skargi podniesiono, że art. 11 ww. dekretu nie stanowił podstawy materialnoprawnej decyzji w sprawie nabycia własności, ale jest to przepis kompetencyjny, określający właściwość rzeczową starosty. Nie było dopuszczalnym prowadzenie postępowania z udziałem lub na rzecz osoby nieżyjącej i to przesądziło o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącej podtrzymał wnioski i argumentację zawartą w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarżąca A.S. dnia 14 września 2005 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].08.2005 r., doręczoną skarżącej 25 sierpnia 2005r. Tym samym skarga została wniesiona z zachowaniem ustawowego 30-dniowego terminu.
Właściwym rzeczowo do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I-instancji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.).
Właściwość miejscowa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w tej sprawie wynika stąd, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, którego decyzja została zaskarżona, ma siedzibę w [...]. Z art. 13 § 2 P.p.s.a. wynika, że do rozpoznania sprawy właściwym miejscowo jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Zgodnie z § 1 pkt 5 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. z 2003 r. Nr 72, poz. 652 z późn. zm.) obszar właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie obejmuje obszar Województwa Małopolskiego.
W przedmiotowej sprawie organy administracji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego i prawa materialnego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I-instancji.
Zasadniczy spór między organami administracji a skarżącą dotyczy w szczególności wykładni art. 6 i art. 11 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78 z późn. zm.), zwanego dalej w skrócie "dekretem".
Treść ww. art. 6 i art. 11 dekretu jest następująca:
Art. 6. 1. 1. Rolników gospodarujących na nieruchomościach państwowych uznaje się za właścicieli tych nieruchomości, jeżeli oni lub ich poprzednicy prawni uzyskali posiadanie tych nieruchomości na podstawie:
1) umowy zawartej przed dniem 13 września 1944 r., a na Ziemiach Odzyskanych - przed dniem 9 maja 1945 r. z zamiarem nabycia na własność lub
2) umowy o dział, zawartej przed dniem 1 września 1945 r., albo
3) orzeczenia o zatwierdzeniu projektu parcelacji nieruchomości państwowych i wykazu nabywców wydanego przed dniem 1 września 1939 r.
2. Przepis ust. 1 stosuje się bez względu na zachowanie przepisanej formy umowy.
3. W przypadkach gospodarczo uzasadnionych starosta może zezwolić na uznanie rolnika za właściciela nieruchomości, na której gospodaruje, choćby objęcie nieruchomości w posiadanie nastąpiło na podstawie umowy zawartej już po dacie określonej w ust. 1 pkt 1, jeżeli nabywca działał w dobrej wierze.
4. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio również do osób pozostających w stosunku pracy, rencistów i rzemieślników, chociażby na nieruchomościach nie gospodarowali.
Art. 11. 1. O nabyciu własności nieruchomości oraz o ustaleniu ceny nabycia lub o zwolnieniu od obowiązku jej zapłacenia orzeka starosta.
2. Postępowanie w sprawie nabycia własności nieruchomości wszczyna się na wniosek osób uprawnionych lub z urzędu.
3. Postępowanie prowadzi się na koszt Państwa.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przytoczona treść art. 6 i 11 dekretu wskazuje na deklaratoryjny charakter decyzji w przedmiocie nabycia nieruchomości objętej tym dekretem. Przemawia za tym zawarte w art. 6 ust. 1 ww. dekretu sformułowanie, zgodnie z którym "rolników gospodarujących na nieruchomościach państwowych uznaje się za właścicieli tych nieruchomości, jeżeli oni lub ich poprzednicy prawni uzyskali posiadanie tych nieruchomości na podstawie (...)". Osoby, spełniające określone tym artykułem przesłanki obligatoryjnie musiały być uznane za właścicieli. Okoliczność, że w ww. dekrecie nie użyto sformułowania wprost wskazującego na nabycie własności nieruchomości z mocy prawa nie oznacza, że takiego nabycia nie było. Ustalenie charakteru prawnego aktu dotyczącego nabycia własności nieruchomości winno pozostawać w bezpośrednim związku ze znaczeniem przesłanek uzasadniających nabycie prawa własności. Przywiązywanie wagi jedynie do gramatycznego znaczenia słów użytych przez prawodawcę, bez analizy samej instytucji prawnej, może prowadzić do nieprawidłowych rezultatów, zwłaszcza, jeżeli wykładni dokonuje się po upływie 50 lat od daty wejścia w życie danej instytucji.
W ocenie Sądu, jeżeli przesłanki uwłaszczenia (nabycia prawa własności) dotyczą takich zdarzeń, które mogą lub muszą nastąpić po wejściu w życie aktu generalnego (dekretu lub ustawy), wówczas nabycie prawa własności następuje aktem administracyjnym o charakterze konstytutywnym. W takiej bowiem sytuacji uprawniony podmiot musi wykazać (udowodnić), że zaistniały określone przesłanki po wejściu w życie aktu prawnego.
W tej sprawie analiza art. 6 ust. 1 ww. dekretu prowadzi do wniosku, że przesłanki dotyczące nabycia prawa własności nieruchomości obejmowały okres zarówno sprzed wejścia w życie dekretu jak i z chwili jego wejścia w życie, nie dotyczyły zaś okresu późniejszego. Przesłanki dotyczące okresu sprzed wejścia w życie dekretu określa art. 6 ust. 1 pkt 1, 2 oraz 3 i są to:
1) zawarcie umowy przed dniem 13 września 1944 r., a na Ziemiach Odzyskanych - przed dniem 9 maja 1945 r. z zamiarem nabycia na własność lub
2) zawarcie umowy o dział przed dniem 1 września 1945 r., albo
3) wydanie orzeczenia o zatwierdzeniu projektu parcelacji nieruchomości państwowych i wykazu nabywców wydanego przed dniem 1 września 1939 r.
Kolejne trzy przesłanki określa art. 6 ust. 1 dekretu, zgodnie z którymi uznaje się za właścicieli osoby, będące rolnikami gospodarującymi na nieruchomościach państwowych, a posiadanie tych nieruchomości uzyskali ci rolnicy lub ich poprzednicy prawni. Te trzy ostatnie przesłanki musiały wystąpić (zaistnieć) najpóźniej z chwilą wejścia w życie ww. dekretu, ale zasadniczo wcześniej [poprzez sformułowanie "(...) jeżeli oni lub ich poprzednicy prawni uzyskali posiadanie tych nieruchomości na podstawie (...)"], ponieważ prawodawca wprost związał fakt posiadania nieruchomości z zawarciem umowy przed 13.09.1944r. (lub przed 9.05.1945 r.), dokonaniem działu przed 1.09.1945r. lub wydaniem stosownego orzeczenia przed 1.09.1939r. (art. 6 ust. 1 pkt 1-3 dekretu). Tym samym powołany art. 6 ust. 1 dekretu nie dotyczy stanu faktycznego, który mógłby zaistnieć dopiero po dniu wejścia w życie ww. dekretu.
W szczególności status osoby będącej rolnikiem gospodarującym na nieruchomości państwowej winien być ustalany na dzień wejścia w życie ww. dekretu. Zgodnie zaś z art. 23 dekretu, wszedł on w życie z dniem 29 kwietnia 1955r. Tym samym należy wskazać, iż mimo nieprecyzyjnego nazewnictwa użytego przez prawodawcę w art. 6 dekretu, decyzje wydawane na podstawie tego przepisu mają charakter deklaratoryjny, ponieważ jedynie potwierdzają one (w przypadku spełnienia warunków w nim uregulowanych) spełnienie przesłanek uzasadniających uznanie danej osoby jako właściciela nieruchomości. Art. 11 wspomnianego dekretu nie może stanowić podstawy uznania, że decyzje wydawane na podstawie art. 6 tego aktu nie mają charakteru deklaratoryjnego, ponieważ artykuł ten przede wszystkim orzeka o formie prawnej załatwiania spraw objętych tym dekretem i o właściwości rzeczowej organu administracji publicznej.
Za przyjętym stanowiskiem przemawia treść art. 20 ust. 2 dekretu, zgodnie z którym do wpisu prawa własności nieruchomości nabytych na podstawie tego dekretu stosuje się odpowiednio przepisy o wpisywaniu do ksiąg wieczystych prawa własności nieruchomości nadanych na podstawie przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej bądź o ustroju rolnym i osadnictwie. W związku z tym, że uzyskanie prawa własności nieruchomości na podstawie przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej i o ustroju rolnym następowało ex lege lub na mocy decyzji bądź aktu deklaratoryjnego [art. 1 i 2 dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej, Dz.U. z 1946 r. Nr 39, poz. 233 z późn. zm.], to jest to kolejny argument potwierdzający, że nabycie własności na podstawie dekretu z 1955r. również nastąpiło na mocy decyzji deklaratoryjnej.
Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 12.04.1988 r., sygn. akt III ARN 6/88, niepubl. stwierdził, że "Fakt, że w art. 15 wymienionego dekretu ustawodawca regulując przejęcie na własność Państwa nieruchomości opuszczonych użył zwrotu "przechodzi z mocy prawa na własność Państwa", a w art. 6 ust. 1 dekretu zwrotu "uznaje się za właścicieli", nie przesądza, wbrew stanowisku skarżącego o konstytutywnym charakterze decyzji wydanych w trybie art. 6 ust. 1, a jest jedynie przejawem zastosowania różnych technik legislacyjnych dla osiągnięcia tego samego celu. Przejawem tym jest również użycie w art. 11 dekretu zwrotu "o nabyciu własności orzeka (..) prezydium powiatowej rady narodowej", a w innych aktach w sytuacjach nabycia własności z mocy prawa posłużenie się zwrotem "nabycie stwierdza organ prezydium" np. art. 12 ust. 1 powołanej ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych". Wojewódzki Sąd Administracyjny w tej sprawie w pełni akceptuje to stanowisko.
Stanowisko to potwierdził również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 kwietnia 1987 r., sygn. akt SA/Po 8/87 niepublikowanym oraz Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 grudnia 1983 r. SA/Po 867/83 niepublikowanym.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone decyzje, ponieważ zaprezentowany w nich pogląd prawny nie został podzielony przez Sąd.
Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie podzielił stanowiska zajętego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23.07.1999r., sygn. akt IV SA 1156/97, opub. w LEX nr 48626, zgodnie z którym decyzje wydawane na podstawie art. 6 ww. dekretu mają charakter konstytutywny.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów zawartych w skardze należy wskazać, że organy administracji nie ustosunkowały się do materiału dowodowego przedstawionego wraz z wnioskiem przez A.S. w zakresie udowodnienia uzyskania własności przedmiotowych działek przez Skarb Państwa (Państwo). Obowiązkiem organów administracji było wyjaśnienie powodów, dla których uznano, że przedmiotowe działki nie stanowiły w 1955 r. własności Państwa. W tym zakresie zasadny jest zarzut naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego i brak ustosunkowania się do dowodów i argumentacji przedstawionej przez stronę.
Nie jest natomiast zasadny zarzut skarżącej o ustaleniu nabycia własności nieruchomości na dzień 18 kwietnia 1955 r., skoro dekret ten wszedł w życie z dniem 29 kwietnia 1955 r.
Należy również wskazać, iż organy administracji (I i II-instancyjny) naruszyły treść art. 10 § 1 k.p.a. poprzez nie powiadomienie strony (w postępowaniu odwoławczym pełnomocnika strony) o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz zgłoszonych żądań. Przepis ten stosuje się bowiem do każdego postępowania administracyjnego.
W związku z tym, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt a i c P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku, ponieważ stwierdzono naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 10 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a.), które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz stwierdzono naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy (art. 6 ust. 1 dekretu z 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym).
Zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. właściwy w tej sprawie organ I-instancji ponownie prowadząc postępowanie powinien uwzględnić przyjęty w tym wyroku pogląd prawny dotyczący charakteru decyzji wydawanej na podstawie art. 6 ust. 1 ww. dekretu i stosownie do tego ustalić wszystkie istotne elementy stanu faktycznego sprawy stosownie do powołanego dekretu.
O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 P.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).
Mając powyższe na względzie, orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło