III ARN 6/88
WyrokSąd Najwyższy1988-12-04
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o uwłaszczeniu nieruchomości rolnej wydana na podstawie art. 6 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym ma charakter konstytutywny, czy deklaratoryjny?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że decyzje o uwłaszczeniu nieruchomości rolnych wydawane na podstawie art. 6 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym mają charakter deklaratoryjny. Użycie przez ustawodawcę zwrotów "uznaje się za właścicieli" w art. 6 ust. 1 oraz "przechodzi z mocy prawa na własność Państwa" w art. 15 tego dekretu, a także zwrotów "o nabyciu własności orzeka" w art. 11 i "nabycie stwierdza organ prezydium" w art. 12 ust. 1, nie przesądza o konstytutywnym charakterze decyzji, lecz jest jedynie przejawem zastosowania różnych technik legislacyjnych dla osiągnięcia tego samego celu, jakim jest nabycie własności z mocy prawa.Stan faktyczny
Prokurator Generalny PRL wniósł rewizję nadzwyczajną od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, który uznał decyzję o uwłaszczeniu nieruchomości rolnej za deklaratoryjną. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że nabycie własności gospodarstwa rolnego w trybie art. 6 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. następuje z mocy prawa. Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę ze skargi na decyzję Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję nadzwyczajną Prokuratora Generalnego PRL.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi (...) na decyzję Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego (...) o uznaniu (...) za właściciela nieruchomości rolnej na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 14 kwietnia 1987 r. SA/Po 8/87oddala rewizję nadzwyczajną,Uzasadnienie faktyczneZdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nabycie własności gospodarstwa rolnego w trybie przepisu art. 6 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym /t.j. Dz. U. z 1959 nr 14 poz. 78/ następuje z mocy prawa, a decyzje o uwłaszczeniu mają charakter deklaratoryjny.Fakt, że w art. 15 wymienionego dekretu ustawodawca regulując przejęcie na własność Państwa nieruchomości opuszczonych użył zwrotu "przechodzi z mocy prawa na własność Państwa", a w art. 6 ust. 1 dekretu zwrotu "uznaje się za właścicieli", nie przesądza, wbrew stanowisku skarżącego o konstytutywnym charakterze decyzji wydanych w trybie art. 6 ust. 1, a jest jedynie przejawem zastosowania różnych technik legislacyjnych dla osiągnięcia tego samego celu.Przejawem tym jest również użycie w art. 11 dekretu zwrotu "o nabyciu własności orzeka (..) prezydium powiatowej rady narodowej", a w innych aktach w sytuacjach nabycia własności z mocy prawa posłużenie się zwrotem "nabycie stwierdza organ prezydium" np. art. 12 ust. 1 powołanej ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych.
Powiązane orzeczenia
- II CSKP 912/22 2023-02-28Czy sąd powszechny może samodzielnie rozstrzygnąć o podleganiu nieruchomości przepisom dekretu o reformie rolnej, czy też wymaga to uprzedniej decyzji administracyjnej, a jeśli tak, to jak wpływa to na domniemanie zgodno…
- 4 CR 88/61 1961-04-25Czy dopuszczalne jest postępowanie o stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości, jeżeli istnieją przesłanki do nabycia własności na podstawie dekretu o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą…
- III CZP 21/11 2011-05-18Czy droga sądowa jest dopuszczalna w sprawie o ustalenie, czy część nieruchomości wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej podlegającej reformie rolnej, w sytuacji gdy organ administracyjny umorzył postępowanie w tej spra…
- IV CSK 345/09 2010-02-17Czy sąd powszechny jest właściwy do samodzielnego rozstrzygania, czy dana nieruchomość lub jej część podlegała przepisom dekretu o reformie rolnej, a w szczególności art. 2 ust. 1 lit. e?
- 1 CO 19/58 1958-10-29Czy sądy powszechne są uprawnione do samodzielnego ustalenia przejścia własności gospodarstwa na Państwo na skutek jego opuszczenia przez właściciela, czy też ustalenie to należy wyłącznie do postępowania administracyjne…
Powołane przepisy
art. 6 ust. 1art. 15art. 11art. 12 ust. 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 21.07.2026.