II SA/Kr 1202/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Halina Jakubiec Sędziowie WSA Elżbieta Kremer NSA Piotr Lechowski (spr.) Protokolant Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2007 r. sprawy ze skargi B.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [....] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji II SA/Kr 1202/06 Uzasadnienie Decyzją z dnia [....] , po rozpatrzeniu odwołania B.L. , Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. , utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [....] orzekającą o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności na dziecko – M.L. w okresie od .... czerwca 2006 r. do .... września 2006 r. w wysokości [....] zł. W podstawie prawnej swojej decyzji SKO powołało przepisy art. 16 ust. 2 pkt 1, art. 24 ust. 2 i ust. 3, i art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 228, póz. 2255 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 kpa. Uzasadniając swoją decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia. Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [....] orzekł o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności na dziecko – M.L. , w wysokości [....] zł w okresie od .... czerwca 2006 r. do .... września 2006 r. Za podstawę swojej decyzji przyjął organ, że dnia ..... czerwca 2006 r. matka dziecka złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego wraz z orzeczeniem Powiatowego Zespołu o Niepełnosprawności M.L. ur. [....] datującej się od urodzenia. Orzeczenie wydano dnia .........09.2003 r. na okres do ..... września 2006 r. W odwołaniu od tej decyzji B.L. wniosła o wypłacenie zasiłku pielęgnacyjnego także za okres od września 2005 r. do maja 2006 r., wskazując na wysokie koszty zapewnienia niepełnosprawnemu dziecku normalnych warunków rozwoju. Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko organu l instancji, że B.L. spełnia określone przepisami art. 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przesłanki do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego na syna w okresie oznaczonym decyzją organu l instancji. Zarazem wskazując na przepisy art. 24 ust. 2 i ust. 3 powołanej ustawy oraz cytując ich treść, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, stanęło na stanowisku, że wobec wydania na czas określony orzeczenia o niepełnosprawności, prawo do zasiłku pielęgnacyjnego mogło być ustalone do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności, natomiast w aktach sprawy brak jest zdaniem organu odwoławczego dokumentów potwierdzających prawo B.L. do zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od września 2005 r. do maja 2006 r. Kolegium Odwoławcze stanęło na stanowisku, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego przysługuje od dnia ...... czerwca 2006 r. zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy, a przepis ten w sposób wiążący organy określa termin, od którego ustala się prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. Na marginesie swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał na przepisy art. 24 ust. 3a i ust. 3 "b" ustawy, podkreślając potrzebę odpowiednio wcześniejszego złożenia wniosku i orzeczenia kontynuującego orzeczenie o niepełnosprawności. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniosła B.L. , wnosząc "o ponowne rozpatrzenie odwołania dotyczącego wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego za okres od ..... września 2005 r. do ..... maja 2006 r. Nie wskazując naruszonego przepisu prawa, skarżąca powoływała się na złożone w aktach sprawy zaświadczenie ZUS, z którego wynika, że przy otrzymywanej dla siebie rencie, zasiłek pielęgnacyjny na syna M. pobierała tylko do ......08.2005 r. Przy skardze, przedstawiła skarżąca kopię pisma z dnia........2006 r., adresowaną do Urzędu M. K. z potwierdzonym dnia ......06.06 r. wpływem do Wydziału Świadczeń Socjalnych, a zawierającego podanie o wypłacenie zasiłku pielęgnacyjnego za okres od września 2005 r. do "chwili obecnej" i powoływała się na decyzję ZUS z [....]dotyczącą renty przez nią pobieranej, z której nie wynikało, że zasiłek pielęgnacyjny będzie wypłacany tylko do sierpnia 2005 r. przez co była wprowadzona w błąd przez ZUS. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Podtrzymując dotychczasowe ustalenia i stanowisko prawne Kolegium wskazało, iż skarga nie zawiera zarzutów co do decyzji tego organu z dnia [....] a Kolegium nie jest właściwe do rozpoznawania roszczeń dotyczących świadczeń rodzinnych, które realizowane były przez organy rentowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 z późn.zm.), w związku z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269), przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej, jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. W sprawowaniu tej kontroli stosownie do przepisu art. 134 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej ustawa ppsa - Sąd jest związany granicami sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonana na powyższych zasadach kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do konstatacji, że skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z przyczyn innych niż wywiedzione na jej poparcie. Z przedstawionych akt postępowania administracyjnego wynika, ze skarżąca B.L. wnioskiem złożonym dnia ........ czerwca 2006 r. wystąpiła "o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego" i "przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego" dla małoletniego M.L. , przedkładając orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności stwierdzające, że małoletni od urodzenia (.....) jest zaliczony do osób niepełnosprawnych, przy czym okres ważności orzeczenia był nim określony datą .......09.2006 r. Z akt wynika dalej, iż w dniu ....... czerwca 2006 r. (k. ......), skarżąca sprecyzowała swój wniosek, iż domaga się przyznania na rzecz małoletniego zasiłku pielęgnacyjnego także za okres od września 2005 r. do maja 2006 r. włącznie, przedkładając m.in. zaświadczenie ZUS z dnia [....] stwierdzające że do dnia ..... sierpnia 2005 r. otrzymywała z ZUS wraz z rentą zasiłek pielęgnacyjny na syna, oraz przedkładając kserokopię decyzji rentowych. Decyzją z dnia [....] z powołaniem m.in. na przepis art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, póz. 992 z późn. zm.) - dalej ustawa - Prezydent Miasta K. orzekł o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności za okres od .....06.2006 r. do .....09.2006 r., nie orzekając o odmowie przyznania zasiłku za żądany okres wcześniejszy od dnia ......września 2005 r. Utrzymując w mocy tę decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze, z powołaniem na przepisy art. 24 ust. 2 i ust. 3 ustawy, stanęło na stanowisku, iż prawo do świadczenia rodzinnego w postaci zasiłku pielęgnacyjnego, mogło być ustalone tylko od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, co zdaniem organu niedopuszczalnym czyniło przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego za okres wcześniejszy. W konkretnej sprawie stanowisko to jest błędne i narusza prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Stosownie do przepisu art. 72 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, weszła ona w życie ( poza wyjątkami określonymi pkt 1 i 2 ) z dniem 1 maja 2004 r. Rozdział 9 zawiera rozbudowane regulacje dotyczące przepisów przejściowych i dostosowujących, związane ze zmianami dotyczącymi organów, przejmujących realizację zadań w zakresie świadczeń rodzinnych. Wśród przepisów dostosowujących, przepis art. 48 ust. 2 pkt 2 lit d tiret drugie stanowi, że w okresie od dnia ..... maja 2004 r. do dnia .... sierpnia 2005 r., Zakład -przez co należy rozumieć organ rentowy - Zakład Ubezpieczeń Społecznych -przyznaje i wypłaca m.in. zasiłek pielęgnacyjny osobom, którym wypłacał emeryturę, rentę, rentę socjalną albo rentę rodzinną do dnia wejścia w życie ustawy. Przepis ten w ust. 4 przewidywał, że do dnia przekazania organowi właściwemu realizacji zadań z zakresu świadczeń rodzinnych podmioty określone w art. 48 ust. 2 pkt 2 wypłacają świadczenia rodzinne w dotychczasowych terminach wypłaty zasiłków rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych. W myśl przepisu art. 49 ust. 1 pkt 1 w okresie od dnia 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. świadczenia rodzinne, tj. zasiłek rodzinny, dodatki o których mowa w art. 9-15 ustawy, a także zasiłki pielęgnacyjne i świadczenia pielęgnacyjne przyznawał i wypłacał - organ właściwy, tj. zgodnie z art. 3 pkt 11 - wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenia rodzinne. Przepis art. 48 ust. 1 pkt 2 jako odstępstwo od zasady wyrażonej w pkt 1 przewidywał, że zasiłek rodzinny, o którym mowa w art. 6 oraz dodatki do zasiłku rodzinnego, o których mowa w art. 9, 13, 14, a także zasiłki pielęgnacyjne przyznają i wypłacają pracodawcy zatrudniający w dniu 31 lipca 2005 r. co najmniej 20 pracowników - swoim pracownikom w czasie trwania ich zatrudnienia oraz osobom wykonującym pracę na podstawie umowy zlecenia lub umowy agencyjnej. Środki na finansowanie świadczeń zgodnie z art. 49 ust. 2 w zw. z art. 48 ust. 5 pochodziły z budżetu państwa. Wydane na podstawie ustawy Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie trybu przekazywania środków finansowych na wypłaty świadczeń rodzinnych oraz sposobu sporządzania sprawozdań rzeczowo-finansowych (Dz. U. Nr 80, póz. 739 z późn. zm.) w przepisie § 2 ust. 2 pkt 2 wyraźnie stwierdza, że w okresie od dnia 1 września 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. określony tym przepisem Minister przekazuje wojewodom środki finansowe dla gmin z przeznaczeniem na realizację świadczeń rodzinnych. Przekazywanie wojewodom środków finansowych dla gmin na realizację świadczeń rodzinnych ma miejsce również od dnia 1 września 2006 r., tj. po upływie okresów przejściowych (§ 2 ust. 4 Rozporządzenia). Zawarty w tym samym rozdziale 9 - przepisy przejściowe i dostosowujące, przepis art. 57 stanowi, że osoba uprawniona do dnia wejścia w życie ustawy do zasiłku pielęgnacyjnego zachowuje do niego prawo jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku uprawniającym tę osobę do zasiłku rodzinnego przysługującego na dziecko. Istnienie tego przepisu zostało przez organy obu instancji pominięte przy czym poza sporem było, że uprawniony do zasiłku M.L. od urodzenia był zaliczony do osób niepełnosprawnych, a orzeczenie w tym przedmiocie było ważne do .....września 2006 r. Odczytanie przepisu art. 57 ustawy z uwzględnieniem regulacji zawartych w jej przepisach art. 48 i 49 prowadzi do wniosku, iż złożenie przez B.L. w dniu ...... czerwca 2006 r. wniosku o przyznanie na rzecz małoletniego M.L. prawa do świadczenia rodzinnego w formie zasiłku pielęgnacyjnego było zbędne, gdyż prawo to, nabyte przed wejściem w życie ustawy, małoletni zachował na podstawie art. 57 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z tego względu przepis art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w myśl którego prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego, nie ma zastosowania wobec osób, które zachowały prawo do zasiłku pielęgnacyjnego na podstawie art. 57 tej ustawy. Przepis art. 24 ust. 2 dotyczy sytuacji, gdy pod rządem ustawy o świadczeniach rodzinnych wniosek o przyznanie prawa do świadczenia był składany po raz pierwszy. Wyjaśnił to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2006.09.06 sygn. I SA/Wa 1028/06 (Lex. Nr 256729), podkreślając, że wynikająca z przepisów ustawy zmiana podmiotów przyznających i wypłacających świadczenie oraz złożenie kolejnego wniosku do właściwego organu nie powoduje wszczęcia nowej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie przyjmuje, iż przedmiotem wniosku B.L. złożonego dnia ........ czerwca 2006 r. i uzupełnionego pismem z dnia ....... czerwca 2006 r., było żądanie kontynuowania przez Gminę Miasta K. finansowanych z budżetu państwa wypłat świadczenia rodzinnego w formie zasiłku pielęgnacyjnego do końca ważności orzeczenia o niepełnosprawności, do którego małoletni M.L. zachował prawo na podstawie art. 57 ustawy. Na powyższy charakter wniosku skarżącej wskazuje także regulacja zawarta w przepisie art. 50 ust. 1 ustawy, w myśl którego w przypadku zmiany podmiotu realizującego świadczenia rodzinne obowiązek poinformowania o tym fakcie spoczywa na podmiocie dotychczas je realizującym, z wyraźnym zaznaczeniem, że obowiązek ten dotyczy również podmiotów realizujących m.in. zasiłki pielęgnacyjne, do dnia wejścia w życie ustawy. Zarazem ust. 4 tego przepisu stanowi, że osobie nie wymienionej w art. 48 i 49 świadczenia przyznaje organ właściwy. Przepisy te zaś, określają podmioty nie tylko przyznające ale i wypłacające świadczenia. Sprawa nie była rozpoznana w aspekcie żądania wypłaty przyznanego świadczenia, gdyż z naruszeniem przepisu art. 57 organy przyjęły, że wypłata świadczenia, do którego uprawnienie zostało nabyte przed wejściem w życie ustawy, wymaga ponownego, złożonego w trybie art. 24 ust. 2 i 3 wniosku o ustalenie prawa do świadczenia rodzinnego. Na marginesie sprawy wskazać tylko należy, iż w następstwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r. (sygn. akt P 28/07), z dniem 30 października 2007 r. tj. z dniem ogłoszenia tego Wyroku w Dzienniku Ustaw Nr 200, póz. 1446, przepis art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych utracił moc w zakresie w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania jej odwołania orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek -jako niezgodny z art. 2 w zw. z art. 69 Konstytucji RP. Z tych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 z późn. zm.) orzeczono jak w sentencji. Z uwagi na treść uchylonych decyzji nie stosowano przepisu art. 153 powołanej ustawy.