II SA/Kr 1206/14
WyrokWSA w Krakowie2015-01-16
Skład orzekający: WSA Paweł Darmoń, WSA Kazimierz Bandarzewski, WSA Krystyna Daniel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja zatwierdzająca projekt scalenia gruntów, która nie uwzględnia wszystkich zmian wynikających z postanowień o sprostowaniu oczywistej omyłki, narusza prawo?Ratio decidendi
Decyzja zatwierdzająca projekt scalenia gruntów, która nie uwzględnia zmian wynikających z postanowienia o sprostowaniu oczywistej omyłki w załączniku do decyzji organu pierwszej instancji, narusza prawo. Organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji, powinien uwzględnić wszystkie wiążące wskazówki sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku, w tym dotyczące uwzględnienia sprostowanego załącznika.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zatwierdzenia projektu scalenia gruntów. Decyzją Starosty zatwierdzono projekt, jednak Wojewoda uchylił ją w części. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Wojewoda decyzją z 2014 r. zatwierdził projekt scalenia, wprowadzając zmiany w zakresie terminów i zasad objęcia w posiadanie gruntów. Skarżący J.B., M.B. i S.P. zarzucili m.in. nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego, nieosiągnięcie celu scalenia w ich przypadku oraz naruszenie przepisów postępowania. Skarżący J.B. i M.B. kwestionowali wartość i użytkowość przyznanych działek, a S.P. zarzucał m.in. nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i brak wyjaśnienia zasadności przesłanek decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi J.B., M.B. i S.P. na decyzję Wojewody z dnia 12 czerwca 2014 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) WSA Krystyna Daniel Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2015 r. sprawy ze skarg J. B., M. B. i S. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia 12 czerwca 2014 r. znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia skargi oddala.
Decyzją Starosty B. znak [...] z dnia 24 listopada 2008 r. zatwierdzono projekt scalenia gruntów, położonych w obrębie ewidencyjnym W. o powierzchni 1017,0031 ha, w Gminie S. , Powiat B. Województwo , z uwzględnieniem zmian wynikających z rozpatrzenia zastrzeżeń do projektu, o których mowa w art. 24 ustawy z dnia 26 marca 1982 roku o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2003 roku, Nr 178, poz. 1749 z późn. zm.), a także z uwzględnieniem autopoprawek do projektu. Organ ponadto ustalił, iż z uwagi na fakt otrzymania przez uczestników scalenia gruntów o równej wartości szacunkowej w zamian za dotychczas posiadane, brak jest przesłanek do naliczania dopłat (pkt II decyzji). Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 104 i 108 K.p.a., art. 3 ust. 1 i art. 27 ust. 1, ust. 3-4, art. 19 ustawy z dnia 26 marca 1982 roku o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2003 roku, Nr 178, poz. 1749 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "u.s.w.g."
W uzasadnieniu opisano przebieg przedmiotowego postępowania. Wskazano, iż postępowanie scaleniowe w W. zostało wszczęte na wniosek większości właścicieli gospodarstw rolnych, postanowieniem z dnia 26 czerwca 1989 r. Naczelnika Gminy S. Wojewoda , na wniosek mieszkańców wsi W. , pismem z dnia 2 sierpnia 1993 r. wstrzymał prace scaleniowe z powodu braku środków finansowych na urządzenie dróg dojazdowych do pól oraz zakończenia prac melioracyjnych. Kontynuacja prac techniczno-prawnych w przedmiocie scalenia nastąpiła w 2004 r. Sporządzony w 2008 r. przez geodetę projekt scalenia, został w dniach od 26 maja 2008 r. do 19 czerwca 2008 r. oraz w dniach od 21 lipca 2008 r. do 22 lipca 2008 r., okazany uczestnikom scalenia. Z ogólnej liczby 641 jednostek rejestrowych operatu ewidencyjnego, prowadzonego dla obrębu W. , w których wykazano uczestników scalenia, z projektem zapoznało się 466 uczestników scalenia. W ustawowym terminie 14 dni od okazania projektu pisemne zastrzeżenia zgłosiło 56 uczestników. Zostały one rozpatrzone przez komisję doradczą, a następnie omówione przez starostę. Część zastrzeżeń rozpatrzono pozytywnie (21), część uznano za niezasadne (28), a 7 zastrzeżeń zostało wycofanych przez uczestników postępowania scaleniowego, podczas prac Komisji opiniującej zastrzeżenia do projektu scalenie. Nadto z uwagi na możliwość ugodowego zaspokojenia roszczeń 11 uczestników postępowania dokonano z urzędu zmian w projekcie, w trybie autopoprawek.
W dalszej części uzasadnienia organ I instancji odniósł się do zastrzeżeń zgłoszonych do projektu scalenia, rozpatrzonych negatywnie.
Wskazano, że podstawowym celem scalenia gruntów we wsi W. była przebudowa niekorzystnego kształtu działek. Grunty były rozdrobnione, pozbawione dogodnego dojazdu drogami ogólnodostępnymi. W wyniku scalenia zaprojektowano sieć gminnych dróg dojazdowych do wszystkich gruntów. Działkom nadano racjonalne kształty, dostosowując ich układ do układu dróg i rowów oraz istniejących gruntów siedliskowych.
Następnie organ I instancji wskazał, że projekt scalenia opracowano racjonalnie pod względem gospodarczym i zgodnie z obowiązującymi przepisami. Uczestnicy scalenia otrzymali należne ekwiwalenty, projekt scalenia przyjęła większość uczestników scalenia, a słuszne zastrzeżenia do projektu zostały uwzględnione.
Od decyzji organu pierwszej instancji odwołało się 33 uczestników scalenia.
Wojewoda decyzją z dnia 30 czerwca 2009 r. znak [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 3 ust. 1 u.s.w.g., po rozpatrzeniu odwołań, uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w części określonej punktem VI, orzekając o jego nowym brzmieniu (tj. "zatwierdzam terminy i zasady objęcia w posiadanie gruntów wydzielonych w wyniku scalenia w obrębie W. gmina S. w brzmieniu określonym załącznikiem do niniejszej decyzji"), a w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy szczegółowo omówił sposób prowadzenia postępowania, wynikający z ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, a także przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz treść wniesionych odwołań.
Wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2011 r. II SA/Kr 295/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Wojewody z dnia 30 czerwca 2009 r. znak [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia.
Sąd nie podzielił podniesionych przez skarżących w skargach zarzutów za wyjątkiem zarzutów A.N. , które w całości należało podzielić i które były wystarczające do uchylenia decyzji Wojewody z dnia 30 czerwca 2009 r. znak [...] . Otóż jak wynika z akt sprawy załącznik nr 3, o którym mowa w punkcie VI decyzji Starosty B. z dnia 24 listopada 2008 r., znak: [...] został sprostowany postanowieniem tego samego organu z dnia 30 stycznia 2009 r., znak [...] Sprostowanie oczywistej omyłki w owym załączniki nastąpiło poprzez dodanie punktu 29 w brzmieniu: "Nawiezienie ziemią ubytków i wyrównanie terenu na działce 2804 ([...] – numer roboczy), wydzielonej dla Pani A.N. , Dowód: Karta uczestnika scalenia – [...] ". Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że omyłka polegała na pominięciu zgłoszonej przez uczestnika scalenia rekultywacji gruntu na działce o numerze roboczym [...] , która w części opisowej i kartograficznej dokumentacji została oznaczona jako działka nr [...] Postanowienie to pozostaje w obrocie prawnym.
Tymczasem Wojewoda zaskarżoną decyzją z 30 czerwca 2009 r., znak [...] uchylił decyzję Starosty B. właśnie w części określonej punktem VI i w tym zakresie orzekł zatwierdzając terminy i zasady objęcia w posiadanie gruntów wydzielonych w wyniku scalenia w obrębie W. P. Gmina S. w brzmieniu określonym załącznikiem do tej decyzji. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nastąpiło to wskutek uwzględnienia przez organ odwoławczy części zarzutów odwołujących się w zakresie rekultywacji działek. W konsekwencji Wojewoda do wykazu prac planowanych w ramach zagospodarowania poscaleniowego obejmującego 28 punktów (osób – uczestników scalenia) w pierwotnym brzmieniu załącznika nr 3 do decyzji Starosty B. dopisał 13 dodatkowych punktów (osób – uczestników scalenia) w załączniku do swojej decyzji. Jednak w załączniku do swojej decyzji z 30 czerwca 2009 r. zawierającym między innymi wykaz prac planowanych w ramach zagospodarowania poscaleniowego (łącznie obejmującym 41 punktów) Wojewoda nie uwzględnił A.N. i nakazania nawiezienia ziemią ubytków i wyrównanie terenu na działce [...] – numer roboczy) – zgodnie z treścią sprostowanego postanowieniem Starosty B. z dnia 30 stycznia 2009 r., załącznika nr 3 do decyzji organu I instancji z dnia 24 listopada 2008 r. znak: [...] . Sąd nie ustalił, czym kierował się organ odwoławczy nie uwzględniając w treści swojego załącznika zgłoszonej przez A.N. (i uwzględnionej przez organ I instancji) rekultywacji gruntów. Wobec uchylenia przez Wojewodę punktu VI decyzji Starosty B. z 24 listopada 2008 r. nie ma w obrocie prawnym załącznika nr 3 obejmującego wykaz prac planowanych w ramach zagospodarowania poscaleniowego w ostatecznym brzmieniu ustalonym postanowieniem tego samego organu z 30 stycznia 2009 r., a jednocześnie w załączniku do zaskarżonej decyzji Wojewody z 30 czerwca 2009 r. na nowo określającym wykaz prac planowanych w ramach zagospodarowania poscaleniowego nie została ujęta rekultywacja gruntów zgłoszona przez A.N. w toku procedury scaleniowej.
Sąd wskazał, że ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy powinien również odnieść się do wskazanych wyżej uchybień z uwzględnieniem aktualnego kręgu stron postępowania.
Ponownie rozpatrując sprawę Wojewoda decyzją z dnia 12 czerwca 2014 r. znak [...] , na podstawie art. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., w związku z art. 3 ust. 1 u.s.w.g. po rozpatrzeniu odwołań stron postępowania – uchylił zaskarżoną decyzję Starosty B. Nr [...] z dnia 24 listopada 2008 r. w części określonej punktem VI i orzekł o nowym brzmieniu punktu VI: "Zatwierdzam terminy i zasady objęcia w posiadanie gruntów wydzielonych w wyniku scalenia w obrębie W. gmina S w brzmieniu określonym załącznikiem do niniejszej decyzji".
W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Wskazał, że postępowanie scaleniowe gruntów w W. (zgodnie z art. 3 ust. 2 u.s.w.g.) zostało wszczęte na wniosek właścicieli gruntów, których łączny obszar przekracza połowę powierzchni projektowanego obszaru scalenia, Postanowieniem Naczelnika Gminy S. z dnia 26 czerwca 1989 r. znak [...]
Na zebraniu uczestników scalenia zwołanym w drugim terminie na dzień 27 sierpnia 1989 r. odczytano postanowienie w sprawie wszczęcia postępowania scaleniowego gruntów. Na zebraniu tym wybrano Radę Uczestników Scalenia, w liczbie 10 osób. Urząd Rejonowy w B. pismem z dnia 12 grudnia 1990 r. nr [...] upoważnił geodetę Wojewódzkiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych w T. mgr inż. J.M. do przeprowadzenia szacunku porównawczego gruntów oraz opracowania projektu scalenia we wsi W.
Na zebraniu ogólnym uczestników scalenia zwołanym w dniu 15 lutego 1991 r. przez Kierownika Urzędu Rejonowego w B. przedstawiono zasady szacunku porównawczego gruntów, określenie wartości dla poszczególnych klas bonitacyjnych, z uwzględnieniem ich położenia względem osiedla i innych czynników mających wpływ na wartość gruntów. Następnie uczestnicy scalenia podjęli uchwałę w sprawie ustalenia zasad szacunku gruntów (zgodnie z art. 13 ustawy). W dniach od 15 do 19 lutego 1991 r. geodeta projektant wspólnie z osobami przewidzianymi w art. 10 ustawy przeprowadził szacunek gruntów. Z przeprowadzonego szacunku sporządzono protokół.
W dniu 23 kwietnia 1991 r. zwołano zebranie uczestników scalenia, na którym ogłoszono wyniki szacunku gruntów zgodnie z zasadami przyjętymi na zebraniu w dniu 15 lutego 1991 r. Zainteresowanych poinformowano o wyłożeniu w dniach od 23 do 30 kwietnia 1991 r. szacunku gruntów i możliwości złożenia zastrzeżeń z wpisem do protokołu. W okresie tym nie wpłynęły żadne zastrzeżenia na dokonany szacunek.
Pismem z dnia 29 lipca 1993 r. Nr [...] Kierownik Urzędu Rejonowego poinformował członków komisji doradczej do spraw scalenia gruntów o spotkaniu z radą uczestników scalenia w dniu 6 sierpnia 1993 r. Tematem spotkania miało być zaznajomienie z trybem rozpatrzenia zastrzeżeń złożonych przez uczestników scalenia. Na zebraniu tym uczestnicy scalenia zostali zapoznani z treścią pisma Wojewody z dnia 2 sierpnia 1993 r. znak [...] skierowanego do rady uczestników scalenia o wstrzymaniu prac scaleniowych. Czasowe wstrzymanie prac scaleniowych nastąpiło na wniosek złożony przez mieszkańców wsi W. , spowodowane zostało brakiem środków finansowych na urządzenie dróg dojazdowych do pól oraz zakończenie prac melioracyjnych. Przychylając się do wniosku mieszkańców, Wojewoda zadecydował o zawieszeniu prac scaleniowych.
Po ustaniu przyczyn wstrzymania prac scaleniowych, kontynuację tych prac rozpoczęto w 2004 r.
W dniu 16 listopada 2004 r. odbyło się zebranie uczestników scalenia, którego tematem były sprawy związane z kontynuacją prac scaleniowych i wybór nowej rady uczestników scalenia. Wyboru nowej rady uczestników scalenia dokonano z uwagi na fakt, że z dziesięciu członków rady uczestników scalenia wybranych na zebraniu ogólnym w dniu 27 sierpnia 1989 r. pięciu członków nie żyło, a pozostałych pięciu przekazało swoje gospodarstwa rolne następcom, zatem nie byli już uczestnikami scalenia. Zaistniała konieczność wyboru nowej rady uczestników scalenia. Wybrano dwunastu członków rady uczestników scalenia, którzy powierzone im mandaty przyjęli i wybrali spośród siebie przewodniczącego rady. W dniu 17 lutego 2005 r. zwołano zebranie uczestników scalenia na którym podjęto uchwalę określającą zasady szacunku gruntów a geodeta projektant przedstawił projekt ogólny scalenia gruntów.
Zarządzeniem z dnia 27 lutego 2006 r. Nr [...] Starosta B. powołał geodetę - projektanta posiadającego uprawnienia do pełnienia samodzielnych funkcji w dziedzinie geodezji i kartografii w zakresie geodezyjnego urządzania terenów rolnych i leśnych oraz komisję pełniącą funkcje doradcze do przeprowadzenia szacunku porównawczego gruntów.
Na zebraniu uczestników scalenia w dniu 22 marca 2006 r. zaznajomiono uczestników scalenia z wynikami szacowania gruntów oraz poinformowano o udostępnieniu przez okres 7 dni operatu szacunku porównawczego gruntów do publicznego wglądu i możliwości wniesienia zastrzeżeń. Operat szacunku porównawczego gruntów wyłożono w dniach 23, 24, 27, 28, 29, 30 i 31 marca 2006 r. Tylko jeden uczestnik scalenia wniósł zastrzeżenie. Zastrzeżenie to rozpatrzyła komisja doradcza na posiedzeniu w dniu 21 kwietnia 2006 r. Po udzieleniu wyjaśnień co do sposobu i zasad szacunku zastrzeżenie zostało wycofane.
Na zebraniu w dniu 28 kwietnia 2006 r. uczestnicy scalenia podjęli uchwałę w sprawie wyrażenia zgody na dokonany szacunek porównawczy gruntów.
W dniach od 16 sierpnia 2006 r. do 13 października 2006 r. geodeta projektant zaznajomił indywidualnie poszczególnych zainteresowanych uczestników scalenia z porównawczą wartością szacunkową ich gruntów, oraz zebrał życzenia dotyczące przyszłej lokalizacji gruntów. Uczestnicy kwitowali zawiadomienia podpisem w odpowiedniej pozycji rejestru szacunku porównawczego gruntów przed scaleniem. Treść życzeń odnotowano w punkcie nr 2 karty uczestnika scalenia i autoryzowano datą i podpisem uczestnika składającego życzenia.
Opracowany przez upoważnionego geodetę - projektanta, przy udziale komisji doradczej, projekt scalenia gruntów okazano uczestnikom scalenia w dniach od 26 maja 2008 r. do 19 czerwca 2008 r. oraz w dniach od 21 lipca 2008 r. do 22 lipca 2008 r. Okazania projektu na gruncie dokonano w dniach od 22 października 2007 r. do 22 lipca 2008 r. Każdego uczestnika zawiadamiano pisemnie, za potwierdzeniem odbioru zawiadomienia, o terminie terenowego okazania granic zaprojektowanych działek nowego stanu.
Z ogólnej liczby 641 jednostek rejestrowych, operatu ewidencyjnego prowadzonego dla obrębu W. , w których wykazano uczestników scalenia, z projektem scalenia zapoznało się 466 uczestników scalenia. Zastrzeżenia w wyniku okazania projektu scalenia zgłosiło w ustawowym terminie 14 dni od okazania projektu, 80 uczestników. Zastrzeżenia te zostały szczegółowo rozpatrzone i zaopiniowane przez komisję doradczą powołaną przez Starostę B. zarządzeniem z dnia 27 czerwca 2008 r. Nr [...]
Projekt scalenia gruntów wsi W. w Gminie S. o ogólnym obszarze 1017,0031 ha, zatwierdził Starosta B. decyzją z dnia 24 listopada 2008 r. znak [...]
Zawiadomienie Starosty B. o zebraniu, na którym odczytana została decyzja zatwierdzająca projekt scalenia, wywieszone było na tablicy ogłoszeń: (1) Starostwa Powiatowego w B. w dniach od 27 listopada 2008 r. do 16 grudnia 2008 r.; (2) Urzędu Gminy S. w dniach od 28 listopada 2008 r. do 12 grudnia 2008 r. i w miejscowości W. w okresie od 29 listopada 2008 r. do 16 grudnia 2008 r.; (3) w Biuletynie Informacji Publicznej umieszczono w dniu 27 listopada 2008 r.
Decyzję Starosty B. zatwierdzającą projekt scalenia odczytano na zebraniu uczestników scalenia w dniu 16 grudnia 2008 r. i wywieszono na tablicach ogłoszeń na okres 14 dni na terenie wsi W. w dniach od 16 grudnia 2008 r. do 31 grudnia 2008 r.; w Urzędzie Gminy S. w dniach od 16 grudnia 2008 r. do 30 grudnia 2008 r. oraz w Starostwie Powiatowym w B. w okresie od dnia 16 grudnia 2008 r. do dnia 31 grudnia 2008 r.
Celem podstawowym scalenia gruntów we wsi W. objętej decyzją Starosty B. była przebudowa niekorzystnego kształtu działek. Grunty były rozdrobnione, pozbawione dogodnego dojazdu drogami ogólnodostępnymi. W wyniku scalenia zaprojektowano sieć gminnych dróg dojazdowych do wszystkich gruntów. Działkom nadano racjonalne kształty, dostosowując ich układ do układu dróg i rowów oraz istniejących gruntów siedliskowych zatem cel scalenia został w pełni osiągnięty.
W uzasadnieniu decyzji organ odniósł się do zarzutów postawionych rozstrzygnięciu w odwołaniach uczestników.
J.B. i M.B. w złożonym odwołaniu nie zgodzili się na użytkowanie działki nr [...] , przyznanej w ramach scalenia gruntów, jednocześnie nie zgadzają się na przyłączenie części działki nr [...] (przed scaleniem) do działki siedliskowej nr [...] . Równocześnie zarzucają, iż przyznane działki są zachwaszczone i nie nadają się od użytkowania.
W wyniku złożonego odwołania od decyzji Starosty B. dokonano analizy dokumentacji scaleniowej i ustalono że w starym stanie M.B. posiadał 4 działki o łącznej powierzchni 3,20 ha i wartości 217,62 punktów szacunkowych (Karta uczestnika scalenia Nr [...]). W nowym stanie strona otrzymała 2 działki, o numerach [...] i [...] , o łącznej powierzchni 3,16 ha i wartości 211,56 punktów szacunkowych. Różnica wartości gospodarstwa przed i po scaleniu wynosi - 2,78 %, a więc jest zgodna z ustawą o scaleniu i wymianie gruntów (nie przekracza dopuszczalnej wartości 3 %).
W starym stanie J. i M.B. posiadali 1 działkę o powierzchni 0.24 ha i wartości 30,24 punktów szacunkowych (Karta uczestnika scalenia Nr [...] ). W nowym stanie strony otrzymały 1 działkę o powierzchni 0,2492 ha i wartości 29,40 punktów szacunkowych. Różnica wartości gospodarstwa przed i po scaleniu wynosi - 2,77 %, a więc jest zgodna z ustawą o scaleniu i wymianie gruntów (nie przekracza dopuszczalnej wartości 3 % ).
W starym stanie J. i M.B. posiadali 3 działki o powierzchni 1,27 ha i wartości 69,04 punktów szacunkowych (Karta uczestnika scalenia Nr [...] ). W nowym stanie strony otrzymały 2 działki o powierzchni 1,2787 ha i wartości 70.62 punktów szacunkowych. Różnica wartości gospodarstwa przed i po scaleniu wynosi + 2,29 %, a więc jest zgodna z ustawą o scaleniu i wymianie gruntów (nie przekracza dopuszczalnej wartości 3 % ). Zgodnie z życzeniami działka siedliskowa została powiększona, jako ekwiwalent za pozostałe działki.
W wyniku odwołania złożonego przez uczestników scalenia nastąpiła zmiana projektu, w wyniku której stronie skarżącej przydzielono działkę nr[...] . Po zmianie komisyjnej, pomimo prawidłowego zawiadomienia, strona nie stawiła się na gruncie na okazanie granic. Pozostałe przydzielone działki skarżący przyjęli bez zastrzeżeń.
W wyniku prac scaleniowych poprawiony został rozłóg gospodarstwa a działki zostały zaprojektowane w sposób racjonalny, posiadają bezpośredni dostęp do drogi.
Biorąc powyższe pod uwagę organ uznał zarzuty odwołania za bezzasadne, jednakże ze względu na to, iż zaprojektowana działka o numerze [...] oraz część działki nr [...] jest częściowo zachwaszczona nakazał dokonanie rekultywacji tej części gruntu. Na części działki nr [... zlokalizowana jest stara droga, która jest zagruzowana, w związku z tym należy przeprowadzić rekultywację tej części działki.
S.P. zarzucił, że w trakcie scalenia działka siedliskowa nie została powiększona oraz że przydzielona działka [...] jest zarośnięta krzakami. Oświadczył ponadto, że otrzymał o 24 ary mniejszą powierzchnię gospodarstwa.
W wyniku złożonego odwołania od decyzji Starosty B. dokonano analizy dokumentacji scaleniowej i ustalono że w starym stanie w karcie uczestnika scalenia nr [...] , pozycji rejestrowej nr [...] S.P. , J.P., M.P. , i Pani A.M. posiadali 8 działek o łącznej powierzchni 2.89 ha i wartości 172.96 punktów szacunkowych. W nowym stanie ekwiwalent należny S.P. , J.P. , M.P. i A.M. wydzielono w 4 działkach o łącznej powierzchni 2.7957 ha i wartości 173.02 punktów szacunkowych. Różnica między wartością szacunkową gruntów, wydzielonych w wyniku scalenia dla S.P. , J.P. , M.P. i A.M. a wartością szacunkową gruntów przyjętych do scalenia nie przekracza ± 3% dopuszczalnej wartości i wynosi -0,01 % wartości szacunkowej gospodarstwa przed scaleniem.
Różnica powierzchni gospodarstwa wydzielonego w trakcie scalenia mieści się w dopuszczalnej granicy ± 20% i wynosi - 0.0957 ha.
Stwierdzono, że zarzut dotyczący działki siedliskowej nie jest zasadny, gdyż w trakcie szczegółowego uzgodnienia rozmieszczenia działek podane były dwie wersje dotyczące działki siedliskowej, powiększenie działki lub pozostawienie jej bez zmian. Projektant, z powodu braku możliwości powiększenia działki siedliskowej, pozostawił ją bez zmian. Ponadto S.P. , J.P. i M.P. , posiadają pozycję rejestrową nr [...] (Karta uczestnika scalenia nr [...] ).
W starym stanie posiadali 5 działek o łącznej powierzchni 1.40 ha i wartości 90.00 punktów szacunkowych. W nowym stanie ekwiwalent należny S.P. , J.P. i M.P. wydzielono w 3 działkach o łącznej powierzchni 1.2516 ha i wartości 91.03 punktów szacunkowych. Różnica między wartością szacunkową gruntów, wydzielonych w wyniku scalenia dla S.P. , J.P. , M.P. a wartością szacunkową gruntów przyjętych do scalenia nie przekracza ± 3% dopuszczalnej wartości i wynosi + 1.14 % wartości szacunkowej gospodarstwa przed scaleniem. Różnica powierzchni gospodarstwa wydzielonego w trakcie scalenia mieści się w dopuszczalnej granicy ± 20% i wynosi - 0.1484 ha.
Zarzut odnośnie wydzielenia w wyniku scalenia mniejszej powierzchni nie jest zasadny ponieważ powierzchnia została wydzielona zgodnie z ustawą, która mówi że bez zgody uczestnika scalenia różnica powierzchni wydzielonych mu gruntów w stosunku do powierzchni gruntów objętych scaleniem nie może przekraczać 20% powierzchni gruntów objętych scaleniem. Zasada ta została zachowana.
Biorąc powyższe pod uwagę Wojewoda uznał zarzuty za bezzasadne, jednakże ze względu na to, iż na części zaprojektowanej działki o numerze [...] oraz na działce nr [...[ (przy rowie) występują zakrzaczenia, nakazał dokonanie rekultywacji tej części gruntu (załącznik do niniejszej decyzji).
Reasumując Wojewoda podał, że w 13 przypadkach, zarzuty dotyczące otrzymania działek zakrzaczonych i odłogowanych uznano za zasadne. Po przeanalizowaniu dokumentacji scaleniowej oraz zbadaniu sprawy w terenie stwierdzono że, w 13 przypadkach istnieje możliwość uwzględnienia odwołań, poprzez umieszczenie w odrębnym wykazie stanowiącym załącznik do niniejszej decyzji, działek wymagających rekultywacji, osób odwołujących się od decyzji Starosty B .
Treść załącznika w nowym brzmieniu jest po myśli osób skarżących, w zakresie ich odwołań i nie narusza praw osób trzecich.
Projekt scalenia gruntów we wsi W. został opracowany racjonalnie pod względem gospodarczym i zgodnie z obowiązującymi przepisami. Uczestnicy scalenia otrzymali za grunty posiadane przed scaleniem należne im ekwiwalenty zgodnie z postanowieniami art. 8 i art. 14 u.s.w.g. Zachowana została proporcja pomiędzy interesem społecznym a uzasadnionym interesem poszczególnych uczestników postępowania scaleniowego. Opracowujący projekt scalania gruntów - geodeta projektant, przy udziale rady uczestników scalenia, wybrał najlepsze w danych warunkach rozwiązania projektowe uwzględniając życzenia wszystkich uczestników tego postępowania.
Z powyższą decyzją nie zgodzili się J.B. i M.B. zaskarżając ją w ustawowym terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżący wnieśli o uchylenie decyzji w zakresie zatwierdzenia podziału w ich przypadku oraz o zobowiązanie do skorygowania podziału w ten sposób, aby wartość gospodarcza otrzymanych działek odpowiadała wartości działek utraconych.
W ocenie skarżących cel scalenia nie został osiągnięty w ich przypadku, a wręcz odwrotnie - struktura gospodarstwa pogorszyła się i obecnie gospodarstwo jako całość posiada mniejszą wartość użytkową, a co za tym idzie, mniejszą ogólną wartość materialną.
Przed rozpoczęciem scalenia skarżący byli właścicielami gospodarstwa składającego się z ośmiu działek, przy czym jedna z nich jest przedzielona kanałem i uznana jako dwie działki (czyli stanowiła de facto jedną działkę) i tak też wpisano ją do ksiąg wieczystych, jednak struktura posiadanego gospodarstwa nie była dla skarżących uciążliwa. Działki nie były zbyt małe i nadawały się do prawidłowego gospodarczego wykorzystania zgodnie z naszymi możliwościami i potrzebami. Działki były w odpowiedniej kulturze rolnej i nadawały się do gospodarczego wykorzystania dla celów rolniczych. Posiadały też odpowiednią klasę bonitacyjną. Po zakończeniu scalenia okazało się, że w jego wyniku jesteśmy właścicielami w sumie pięciu działek. Nie można więc powiedzieć że nastąpiła znacząca poprawa struktury gospodarstwa. Pod tym względem osiągnięty efekt scalenia jest wręcz symboliczny i zupełnie nie uzasadnia przeprowadzania operacji na taką skalę.
Ważnym elementem scalenia jest to, aby obok zmniejszenia ilości działek na terenie objętym scaleniem, wartość gospodarcza działek otrzymanych przez każdego z uczestników scalenia była taka sama jak przed rozpoczęciem procesu scalenia.
Działki ,które w wyniku przeprowadzonego scalenia skarżący musieli oddać, były w dobrej kulturze rolnej i mogły być gospodarczo (rolniczo) użytkowane. Było to ok. 1,70 ha dobrej, jak na warunki lokalne, ziemi. W zamian otrzymali działki, które zdecydowanie nie spełniają takich warunków. Są to praktycznie całkowite nieużytki, zachwaszczone i zakrzaczone. Za działki rolnicze (orne) nie otrzymali skarżący w zamian ani jednej działki, która spełniałaby warunki do rolniczego użytkowania bez wcześniejszego przeprowadzenia kosztownej rekultywacji. Działka przy domu jest nie tylko zarośnięta, ale jest również podmokła i nie posiada żadnej wartości gospodarczej. Aby mogła być w jakikolwiek sposób użytkowana, należałoby ją znacznie podnieść przez nawiezienie bardzo dużej ilości ziemi. W przeciwnym wypadku, żadne prace związane z wycięciem narosłych krzaków i szuwarów nie mają najmniejszego znaczenia, ponieważ i tak nie zwiększą użyteczności działki. Każdy deszcz, powoduje, podmakania i nie można wjechać na nią żadnym pojazdem mechanicznym, nie można tam też niczego uprawiać, posadzić drzew owocowych, ani wykorzystać działki w żaden inny użyteczny gospodarczo sposób. W związku z tym fakt, że łączna powierzchnia gospodarstwa po przeprowadzeniu scalenia jest nawet większa niż przed scaleniem, nie ma w tym przypadku żadnego pozytywnego znaczenia, ponieważ tej powierzchni nie można w pełni wykorzystać, a jednej działki nie można wykorzystać w żaden sposób i praktycznie należy ją uznać za bezwartościowy nieużytek.
Skargę na decyzję Wojewody znak [...] z dnia 12 czerwca 2014 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie S.P. , zaskarżając powyższą decyzję w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił mające istotny wpływ na wynik postępowania naruszenie przez niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa procesowego, to jest:
1) zaniechanie wykonania zaleceń wynikających z prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 sierpnia 2011 r. w zakresie zobowiązania do prawidłowego określenia kręgu uczestników postępowania;
2) naruszenie przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 11, art. 15 w związku z art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81, art. 84 § 1 i art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. - poprzez:
a) niezasadne ograniczenie zakresu swego rozpoznania wyłącznie do zarzutów podniesionych w odwołaniach, z zaniechaniem ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie;
b) zaniechanie ze strony organu podjęcia działań mających na celu wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy przed aktem stosowania prawa;
c) błędne i nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego stanowiącego podstawę wydanego rozstrzygnięcia, a polegające w szczególności na przyjęciu, że (c1) cel scalenia został osiągnięty, (c2) w odniesieniu do osoby skarżącego, który nie wyraża zgody na scalenie, różnica powierzchni wydzielonych gruntów w stosunku do powierzchni gruntów objętych scaleniem nie przekracza 20% powierzchni gruntów objętych scaleniem, (c3) uczestnicy scalenia otrzymali za grunty posiadane przed scaleniem należne im ekwiwalenty, zgodnie z postanowieniami art. 8 i art. 14 u.s.w.g.;
d) zaniechanie wskazania w uzasadnieniu wydanej decyzji konkretnych faktów prawotwórczych, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym ostatecznie dał wiarę, jak również jasnych i szczegółowych przyczyn, dla których twierdzeniom strony odmówił wiarygodności, a nadto uzasadnienia dla przedstawionego stanowiska, że "projekt scalenia gruntów (...) został opracowany racjonalnie pod względem gospodarczym i zgodnie z obowiązującymi przepisami",
e) zaniechanie ze strony organu realizacji obowiązku zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu i umożliwienia jej złożenia wypowiedzi w sprawie zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji;
f) uznanie określonych w decyzji okoliczności faktycznych za udowodnione w sytuacji, gdy strona nie miała możności wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów i tym samym prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z dyspozycją przepisu 8 K.p.a. nakazującą organom podejmowanie działań mających na celu pogłębianie zaufania strony do organów państwa, jak również rażące naruszenie wyrażonej w art. 11 K.p.a. zasady przekonywania, nakazującej wyjaśnienie strome zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu jej indywidualnej sprawy;
g) naruszenie art. 89 § 2 K.p.a. - przez zaniechanie przeprowadzenia rozprawy administracyjnej pomimo tego, iż zachodziły stosowne po temu przesłanki, tj. istniała potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz było to potrzebne do wyjaśnienia sprawy w drodze oględzin;
h) naruszenie przepisów art. 7 i art. 8 K.p.a. w związku z art. 140 K.p.a. - poprzez całkowite pominięcie w trakcie postępowania słusznego interesu stron postępowania i w konsekwencji powyższego także naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 3 ust. 1 u.s.w.g. - poprzez jego błędne zastosowanie polegające na wydaniu decyzji uchylającej zaskarżoną decyzję Starosty B. znak [...] z dnia 24 listopada 2008 r. jedynie w części określonej punktem VI i orzeczeniem o nowym brzmieniu tego punktu mimo istnienia podstaw prawnych i faktycznych do innego postąpienia, w szczególności do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości.
Zarzucając powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości zarówno zaskarżonej decyzji ostatecznej, jak i poprzedzającej ją decyzji Starosty B. znak [...] z dnia 24 listopada 2008 r., orzeczenie, że decyzje wskazane w pkt 1 powyżej nie mogą być wykonywane, o zasądzenie od Wojewody na rzecz Skarżącego zwrotu - według norm prawem przepisanych - kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swych praw.
W uzasadnieniu skargi skarżący szczegółowo uargumentował swoje stanowisko w sprawie.
W odpowiedzi na skargi Wojewoda wniósł o ich oddalenie w całości podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji.
Wojewoda nadmienił, że kwestie podnoszone przez skarżących w ich skargach od poprzednio wydanej decyzji Wojewody z dnia 30 czerwca 2009 r. znak [...] nie były przedmiotem zmian w zaskarżonej decyzji, a co warte podkreślenia, zarzuty te były już poprzednio podnoszone i nie zostały uwzględnione w toku poprzedniego postępowania odwoławczego, jak i przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym.
Zarządzeniem z dnia 21 listopada 2014 r. na podstawie art. 111 § 1 P.p.s.a. Sąd połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawę II SA/Kr 1206/14 ze sprawą II SA/Kr 1223/14 pod wspólną sygnaturą II SA/Kr 1206/14.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Sąd administracyjny ocenia jedynie legalność działania administracji co oznacza, że zobowiązany jest zbadać, czy w czasie podejmowania danego aktu administracyjnego, organ administracji nie naruszył prawa.
Nie każde naruszenie prawa powoduje uchylenie zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje tylko wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Co dodatkowo ma istotne znaczenie w tej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny prawomocnym wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 295/10 uchylił poprzednio wydaną decyzję organu odwoławczego - Wojewody z dnia 30 czerwca 2009 r. znak [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia. Uzasadniając rozstrzygniecie zapadłe wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2011 r., Sąd uznał, że tylko zarzut podniesiony przez skarżącą A.N. zasługuje na uwzględnienie, a wszystkie inne zarzuty podniesione przez innych skarżących nie są zasadne i nie uzasadniały uchylenia poprzednio wydanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zamieszczając, zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. wskazówki dla dalszego postępowania w sprawie wyraźnie stwierdził, że pkt VI decyzji organu I instancji (Starosty B. z dnia 24 listopada 2008 r. znak [...] ) wyraźnie odnosił się do załącznika nr 3. Ten załącznik został sprostowany postanowieniem tego samego organu z dnia 30 stycznia 2009 r., znak [...] Sprostowanie to polegało na uznaniu oczywistej omyłki w załączniku nr 3. Ta omyłka to brak dodania punktu 29 w brzmieniu: "Nawiezienie ziemią ubytków i wyrównanie terenu na działce[...] ([...] – numer roboczy), wydzielonej dla A.N. , Dowód: Karta uczestnika scalenia – [...] ". Tym samym sprostowanie tej omyłki polegało na dodaniu pkt 29 o treści jak wyżej. To dodanie obejmowało zgłoszenie przez uczestnika scalenia rekultywacji gruntu na działce o numerze roboczym [...] która w części opisowej i kartograficznej dokumentacji została oznaczona jako działka nr [...]
Błędem organu II instancji było nie zauważanie w swojej decyzji reformatoryjnej owego dodatkowego pkt 29 załącznika nr 3 do pkt VI decyzji organu I instancji. W konsekwencji Wojewoda do wykazu prac planowanych w ramach zagospodarowania poscaleniowego obejmującego 28 punktów (osób – uczestników scalenia) w pierwotnym brzmieniu załącznika nr 3 do decyzji Starosty B. dopisał 13 dodatkowych punktów (osób – uczestników scalenia) w załączniku do swojej decyzji. Jednak w załączniku do swojej decyzji z 30 czerwca 2009 r. zawierającym między innymi wykaz prac planowanych w ramach zagospodarowania poscaleniowego (łącznie obejmującym 41 punktów) Wojewoda nie uwzględnił A.N. i nakazania nawiezienia ziemią ubytków i wyrównanie terenu na działce [...] ,[...] – numer roboczy) – zgodnie z treścią sprostowanego postanowieniem Starosty B. z dnia 30 stycznia 2009 r., załącznika nr 3 do decyzji organu I instancji z dnia 24 listopada 2008 r. znak: [...] .
Sąd wskazał dalej, że nie sposób stwierdzić czym kierował się organ odwoławczy nie uwzględniając w treści swojego załącznika zgłoszonej przez A.N. (i uwzględnionej przez organ I instancji) rekultywacji gruntów. Dodatkowo Sąd podniósł, że ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy powinien również odnieść się do wskazanych wyżej uchybień z uwzględnieniem aktualnego kręgu stron postępowania.
Wskazówki te są, zgodnie z art. 153 P.p.s.a., wiążące i dla organu administracyjnego ponownie rozpoznającego sprawę i dla Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego rozpoznającego tą sprawę.
Tym samym ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przede wszystkim zobowiązany jest do oceny, czy wiążące organ odwoławczy wskazania zawarte w poprzednio wydanym wyroku zostały zastosowane. Ocena ta jest pozytywna, to znaczy Sąd ponownie rozpoznając sprawę uznaje, że wszystkie wskazania zawarte w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z dnia 4 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 295/10 zostały przez organ odwoławczy uwzględnione. W szczególności w załączniku nr 3 do pkt VI decyzji organu I instancji (zmienionym przez organ odwoławczy) objęto także zobowiązanie nawiezienia ziemią ubytków i wyrównania terenu na działce nr [...] wydzielonej dla A.N. . Dodatkowo, co wynika z notatki służbowej sporządzonej na dzień 20 maja 2014 r. dokonano analizy katalogu stron postępowania wskazując na tych uczestników, którzy zmarli w toku postępowania i ustalając ich następców prawnych. Ta weryfikacja aktualnych stron postępowania nie budzi zastrzeżeń. Nie została ona wprawdzie w pełni powtórzona w zaskarżonej decyzji, tym niemniej udokumentowanie ustalania aktualnego kręgu stron w toku postępowania administracyjnego notatką służbową nie stanowi naruszenia przepisów postępowania administracyjnego i – poprzez wgląd do akt sprawy – było dla stron dostępne. W ocenie Sądu podnoszone przez skarżącego S.P. wątpliwości co do np. uznania jako strony Parafii [...] nie są zasadne, ponieważ Parafia ta posiada nieruchomości w obszarze scalenia. Okoliczność, że decyzję skierowano do 44 osób, a rozpoznawano odwołania 42 osób także nie stanowią uchybienia. Wojewoda swoją decyzję skierował także np. do Urzędu Gminy w S. i Sołtysa wsi W. , a w istocie ci adresaci otrzymali decyzję do wiadomości, a nie jako strony postępowania.
Należy wskazać, że skoro poprzednio rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny wyraził jednoznaczną ocenę co do wad prowadzonego wcześniej postępowania administracyjnego i wskazał, jakie okoliczności należy ustalić przy prawidłowo prowadzonym postępowaniu – to wystarczającym jest dla oceny legalności działania organu odwoławczego samo stwierdzenie, czy te wskazówki zostały uwzględnione.
Co istotne, wydając wyrok w dniu 4 sierpnia 2011 r. wyrok Sąd uznał, że dla prawidłowego rozpoznania sprawy wystarczającym jest jedynie uchylenie decyzji organu II instancji, a więc wskazane wady mogły być usunięte przez sam organ odwoławczy.
Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że zarzut skargi S.P. jakoby wadą postępowania odwoławczego był brak ponownego dokonania całościowej oceny sprawy przez organ odwoławczy nie jest zasadny. Organ odwoławczy już raz dokonał oceny sprawy i wydał decyzję w dniu 30 czerwca 2009 r. znak [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia. Sąd kontrolując legalność tej decyzji uznał, że zawiera ona wady, które zostały zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 sierpnia 2011 r. Wady te stanowiły jednocześnie wiążące dla organu na podstawie art. 153 P.p.s.a. wskazówki, które organ odwoławczy uwzględnił w ponownie prowadzonych (powtórzonym) postępowaniu odwoławczym. W przypadku, gdy sąd administracyjny uchyla decyzję organu odwoławczego wskazując, jakie okoliczności należy uwzględnić przy ponownym załatwianiu sprawy lub też wiąże ten organ dokonując wykładni przepisów – wówczas organ administracyjny ponownie rozpoznając sprawę przede wszystkim stosuje się do wskazówek zawartych w uzasadnieniu wyroku. Wskazówki te mogą dotyczyć obowiązku przeprowadzenia ponownego postępowania w całym zakresie, w części tego zakresu lub dokonania określonych czynności. Skoro w tej sprawie Sąd zobowiązał Wojewodę tylko do przeprowadzenia określonych czynności, to nie stanowi naruszenia prawa przez organ odwoławczy okoliczność, że organ ten dostosował się do wiążących wskazań Sądu. Jest to sytuacja, w której organ postępuje zgodnie z prawem. Oczywiście sytuacja mogłaby zmieni się, gdyby np. nastąpiła zmiana obowiązujących przepisów, która skutkowałaby dezaktualizacją wskazówek Sądu. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w tej sprawie.
Nie ma racji skarżący podnosząc, że zaniechano wszechstronnego wyjaśnienia całokształtu sprawy, a w tym zakresie nie jest zasadny zarzut jakoby cel scalenia nie został osiągnięty, albo też wobec skarżącego S.P. błędnie przyjęto, że różnica powierzchni wydzielonych gruntów w stosunku do powierzchni gruntów objętych scaleniem nie przekracza 20% powierzchni gruntów objętych scaleniem. Nie jest zasadny zarzut, jakoby uczestnicy scalenia nie otrzymali za grunty posiadane przed scaleniem należnych im ekwiwalentów zgodnie z postanowieniami art. 8 i art. 14 u.s.w.g. Ustosunkowując się do tych zarzutów należy podnieść, że cel scalenia został osiągnięty. Dokonano scalenia i wymiany gruntów w ten sposób, że poprawiono i to znacząco rozmieszczenie nieruchomości dla uczestników scalenia. Co więcej, oczywistym jest, że procedura scalania i wymiany gruntów dokonuje radykalnej zmiany konfiguracji działek. Taka zmiana, w przypadku objęcia nią kilkuset uczestników, nie zadowoli każdego i zawsze będzie istniała pewna grupa osób (uczestników), która nie będzie zadowolona czy też nie będzie wyrażała zgody na zaproponowane nieruchomości. Teoretycznie jest to możliwe, ale w praktyce w najwyższym stopniu mało prawdopodobne, ale dla ponad 600 uczestników scalenia każdy uczestnik zaakceptował przedzielane mu grunty. Taka sytuacja ma też miejsce w tej sprawie, przy czym ilość osób niezadowolonych z dokonanego scalenia i wymiany gruntów stanowi niewielki odsetek uczestników scalenia. Już to pokazuje, że cel scalenia został osiągnięty i zasadniczo nastąpiła poprawa w ukształtowaniu gospodarstw rolnych.
Podnoszona przez skarżącego różnica powierzchni wydzielonych gruntów w stosunku do powierzchni gruntów objętych scaleniem nie przekracza 20% powierzchni gruntów objętych scaleniem. Wynika to z materiału dowodowego sprawy, jak i z uzasadnienia wydanych decyzji. Co do każdego z uczestników scalenia organ odwoławczy szczegółowo wyjaśnił, jakie były wartości gruntu sprzed scalenia i jakie są po scaleniu. W żadnym z tych przypadków nie doszło do naruszenia art. 14 ust. 2 pkt 1 u.s.w.g.
Zarzut skarżącego S.P. co do braku wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji konkretnych faktów prawotwórczych, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym ostatecznie dał wiarę, jak również jasnych i szczegółowych przyczyn, dla których twierdzeniom strony odmówił wiarygodności, a nadto uzasadnienia dla przedstawionego stanowiska, że "projekt scalenia gruntów (...) został opracowany racjonalnie pod względem gospodarczym i zgodnie z obowiązującymi przepisami" – nie stanowi wystarczającej podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji nie ma podstaw do kwestionowania braków czy to w opisie stanu faktycznego, czy też w zastosowaniu obowiązujących przepisów przez organ odwoławczy. Zaskarżona decyzja w sposób akceptowalny zawiera uzasadnienie wymagane w art. 107 § 3 K.p.a. Oczywiście zawsze może organ dodatkowo "wzbogacać" treść uzasadnienia o dodatkowe twierdzenia czy też przedstawiania np. różnych poglądów w orzecznictwie sądowym lub doktrynie prawa. Nie to jednak jest istotą prawidłowego załatwiania spraw administracyjnych. Decyzja załatwiająca sprawę powinna jednoznacznie rozstrzygać sprawę przedstawiając – i to zwięźle bez pomijania istotnych okoliczności faktycznych – stan faktyczny i dokonać właściwej subsumcji tego stanu pod odpowiedni przepis prawa. Zaskarżona decyzja dodatkowo szczegółowo omawia argumenty zawarte w każdym z odwołań i zawiera stanowisko organu co do treści takich odwołań.
O racjonalności opracowania projektu scalania gruntów świadczą dwie podstawowe przesłanki: po pierwsze zachowanie obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa, po drugie ilość zgłoszonych zastrzeżeń przez uczestników scalenia. Pierwsza przesłanka ma charakter obiektywny, pozwalający na sprawdzenie zachowania prawidłowości procedury. Druga przesłanka ma charakter subiektywny, każdy bowiem uczestnik scalenia może wyrazić swoje stanowisko w tym zakresie co wniesienia zastrzeżenia wobec proponowanej nieruchomości wynikającej z wymiany gruntów. Oceniając obie te przesłanki Sąd doszedł do przekonania, że potwierdzają one racjonalne sporządzenie projekty scalania gruntów.
Rację ma skarżący podnosząc zarzut braku zapewnienia stronie czynnego udziału w toku postępowania odwoławczego. Zarzut ten jednak także nie może doprowadzić do uchylenia wydanej w sprawie decyzji, ponieważ w okolicznościach tej sprawy naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. nie stanowi naruszenia postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy lub prawidłowość samego postępowania administracyjnego. Ani z akt sprawy, ani też ze skargi skarżącego S.P. nie wynika, że poprzez brak zawiadomienia o zebraniu materiału dowodowego i możliwości wypowiedzenia się co do tego materiału nastąpiło nieprawidłowe ustalenie faktów lub dokonanie błędnej wykładni prawa. Sąd nie podziela zarzutu skarżącego S.P. , że brak zawiadomienia stron o zebranym materiale dowodowym i możliwości wypowiedzenia się co do tego materiału stanowi w tej sprawie dodatkowo naruszenie art. 8 K.p.a. i art. 11 K.p.a. Działania mające na celu pogłębianie zaufania do organów państwa sprowadzają się między innymi do prowadzenia postępowania zgodnie z przepisami prawa, w sposób maksymalnie obiektywny, w sposób zapewniający rozsądne terminowo załatwienie sprawy i z wyważaniem interesu publicznego i interesu stron. W ocenie Sądu postępowanie w tej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami, w sposób obiektywny, po otrzymaniu akt przez organ odwoławczy podjął czynności zmierzające do załatwienia sprawy i wydane rozstrzygnięcie zawiera wyważenie interesów publicznego (ogółu uczestników scalenia - mieszkańców miejscowości W. ) z interesami indywidualnymi poszczególnych mieszkańców. Sąd nie stwierdza także naruszenia art. 11 K.p.a., skoro organ odwoławczy wyjaśnił przesłanki, jakimi kierował się odmawiając racji argumentacjom zawartych w każdym z wniesionych odwołań. Takie indywidualne odniesienie się do argumentacji każdego z odwołujących się stanowiło jeden z aspektów realizacji zasady przekonywania.
Sąd nie stwierdza także, aby brak przeprowadzenia rozprawy administracyjnej (mającej w takich sprawach charakter fakultatywny) stanowił istotne naruszenie procedury i był podstawą do ustalenia błędnego stanu faktycznego sprawy. Niewątpliwie należy jeszcze raz podkreślić, że specyfika postępowań scaleniowych zasadniczo zawsze prowadzi do co najmniej pewnego niezadowolenia lub chociażby dezaprobaty niektórych uczestników. Pula nieruchomości objęta scaleniem jest ograniczona i zawsze będzie miała miejsca taka sytuacja, w której dany uczestnik otrzyma inne grunty niż wcześniej posiadane uznając, że nowo przydzielane grunty nie odpowiadają tym wcześniejszym. Postępowanie scaleniowe jest wprawdzie jednym postępowaniem administracyjnym, ale w istocie jest to postępowanie niezmiernie złożone. W przypadku sporządzonego projektu scalenia i wymiany gruntów dokonywanie nawet pojedynczych zmian w już sporządzonym projekcie pociąga za sobą daleko idące dalsze zmiany. Przykładowo, jeżeli działka x w projekcie scalenia i wymiany gruntów została zaproponowana uczestnikowi A, to późniejsze przeprojektowanie działki x na rzecz innego uczestnika (uczestnika B) wymaga zaproponowania innej działki y na rzecz uczestnika A, co uruchamia całą pulę zmian i działek i ich konfiguracji. Jest to oczywiście możliwe, ale także można uznać za zasadne i takie podejście organów administracji, które w przypadku jednostkowych zastrzeżeń lub odmowy akceptacji zaproponowanych działek, nie chcą uruchamiać procedury ich kolejnej wymiany. Może bowiem okazać się, że po ponownym przydzieleniu projektowanych działek, inni uczestnicy wyrażą swój sprzeciw. To zaś może doprowadzić do przeciągania procedury scaleniowej latami.
Ma to znaczenie w tej sprawie. Przykładowo uczestnik Z.N. w toku postępowania scaleniowego nabył nieruchomości, które zostały objęte procedurą scaleniową i zbywcy tych nieruchomości zaakceptowali proponowane im ekwiwalenty za te nieruchomości. Uczestnik ten nie wyraził zgody na zaproponowane mu ekwiwalenty za nabyte nieruchomości. W ocenie Sądu nabywanie nieruchomości objętych trwającym postępowaniem scaleniowym zawsze wiąże się z niebezpieczeństwem wymiany takich nieruchomości na inne i to nawet bez zgody nowego nabywcy. Sama ustawa o scalaniu i wymianie gruntów w żadnym przepisie nie stanowi, że tylko taki projekt scalenia i wymiany może zostać zaakceptowany, gdy wszyscy uczestnicy wyrażą zgodę na proponowany przydział nieruchomości. Może okazać się i tak, że projekt scalenia zostanie zaakceptowany mimo braku zgody pojedynczych uczestników.
Sąd ustosunkowując się do dalszych zarzutów skargi S.P. nie stwierdza także zasadności zarzutu naruszenia art. 7 i art. 8 K.p.a. w związku z art. 140 K.p.a. poprzez, jak podnosi to skarżący, całkowite pominięcie w trakcie postępowania słusznego interesu stron postępowania i w konsekwencji powyższego także naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 3 ust. 1 u.s.w.g. - poprzez jego błędne zastosowanie polegające na wydaniu decyzji uchylającej zaskarżoną decyzję Starosty B. z dnia 24 listopada 2008 r. jedynie w części określonej punktem VI i orzeczeniem o nowym brzmieniu tego punktu mimo istnienia podstaw prawnych i faktycznych do innego postąpienia, w szczególności do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. Sąd oceniając legalność zaskarżonej decyzji uznał, że eliminując wady wskazane w poprzednio wydanym w tej sprawie wyroku sądu administracyjnego – zaskarżona decyzja nie narusza art. 7 i art. 8 K.p.a. a także nie pomija interesu skarżącego. Działki wydzielone skarżącemu S.P. (a także J.P. , M.P., i A.M. ) charakteryzują się większą wartością punktów szacunkowych niż poprzednio posiadane przez nich działki. Wprawdzie powierzchnia działek nowo wydzielanych w stosunku do działek poprzednio wydzielanych jest minimalnie mniejsza, ale mieszcząca się w wyznaczonych kryteriach. Nałożony obowiązek rekultywacji części działki nr [...] i [...] nie może być uznany za pomijający interes strony.
Ustosunkowując się do skargi J.B. i M.B. należy podnieść, że zarzuty zawarte w tej skardze tajże nie są zasadne. Skarżący ci podnoszą, że w wyniku scalenia i wymiany gruntów struktura ich gospodarstwa rolnego pogorszyła się i obecnie gospodarstwo to jako całość posiada mniejszą wartość użytkową, a co za tym idzie, mniejszą ogólną wartość materialną.
Przed rozpoczęciem scalenia skarżący byli właścicielami gospodarstwa składającego się z ośmiu działek i taka struktura posiadanego gospodarstwa nie była dla skarżących uciążliwa. Działki te nadawały się do prawidłowego gospodarczego wykorzystania zgodnie z możliwościami i potrzebami skarżących. Działki były w odpowiedniej kulturze rolnej, o odpowiedniej klasie bonitacyjnej i nadawały się do gospodarczego wykorzystania dla celów rolniczych. Po zakończeniu scalenia skarżący stali się właścicielami pięciu działek i to nie stanowi znaczącej poprawy struktury gospodarstwa. Otrzymane 5 działek to działki o mniejszej wartości gospodarczej, bo są to działki praktycznie całkowicie nieużyteczne, zachwaszczone i zakrzaczone. Działka przy domu jest nie tylko zarośnięta, ale jest również podmokła i nie posiada żadnej wartości gospodarczej. Wprawdzie łączna powierzchnia gospodarstwa po przeprowadzeniu scalenia jest większa niż przed scaleniem, ale nie ma to w tym przypadku żadnego pozytywnego znaczenia, ponieważ tej powierzchni nie można w pełni wykorzystać, a jednej działki nie można wykorzystać w żaden sposób i praktycznie należy ją uznać za bezwartościowy nieużytek.
W ocenie Sądu stanowisko skarżących stanowi przede wszystkich ich subiektywną ocenę wartości nieruchomości otrzymanych w wyniku scalenia i wymiany gruntów. Niewątpliwie skarżący J. i M.B. rzeczywiście otrzymali nieruchomości odpowiadające częściowo mniejszej wartości niż posiadane przed scaleniem (otrzymane działki nr [...] i [...] mają wartość 211,56 punktów szacunkowych, a otrzymane za te działki poprzednie nieruchomości miały wartość 217,62 punktu procentowego), ale ta różnica zachowuje margines zmian wynikający z art. 8 ust. 2 u.s.w.g. Analogicznie wymiana za działkę nr [...] o powierzchni 0,24 ha i wartości 30,24 punktów szacunkowych na działkę nr [...] o powierzchni 0,2492 ha i wartości 29,40 punktów szacunkowych. Różnica wartości gospodarstwa przed i po scaleniu wynosi - 2,77 %, a więc jest zgodna z art. 8 ust. 2 ustawą o scaleniu i wymianie gruntów (nie przekracza dopuszczalnej wartości 3 % ). Na taka zamianę zgodzili się ci skarżący (akta administracyjne, [...].
Wymiana trzech działek o numerach ([...] ,[...] ,[...] ) o powierzchni 1,27 ha i wartości 69,04 punktów szacunkowych została dokonana na korzyść skarżących ponieważ w wyniku scalenia i wymiany otrzymały oni dwie działki ([...] i [...] ) o powierzchni 1,2787 ha i wartości 70,62 (lub 70,59) punktów szacunkowych. Różnica wartości gospodarstwa przed i po scaleniu wynosi + 2,29 % (lub +2,26 %), a więc jest zgodna z ustawą o scaleniu i wymianie gruntów (nie przekracza dopuszczalnej wartości 3 % ). Na taka zamianę także zgodzili się ci skarżący (akta administracyjne, tom [...]).
Zgodnie z życzeniami skarżących ich działka siedliskowa została powiększona, jako ekwiwalent za pozostałe działki. Poza działką nr [...] skarżący ci przyjęli pozostałe działki bez zastrzeżeń. Co ważne, działka nr [...] została przydzielona skarżącym po złożeniu przez nich odwołania i zmianie projektu scalenia, a mimo to i tak ta działka nie została zaakceptowana przez skarżących. To tylko potwierdza, że procedura scalania i wymiany gruntów ma niezwykle wręcz złożony charakter i zaprojektowanie takiej wymiany, z której zadowoleni byliby wszyscy uczestnicy jest praktycznie niemożliwe.
Sąd nie stwierdza, aby przy scalaniu i wymianie gruntów także dla skarżących J. i M.B. nastąpiło naruszenie prawa.
Reasumując powyższe należy stwierdzić, że pomimo nieistotnych uchybień w zakresie procedury administracyjnej dotyczącej w szczególności braku zawiadomienia stron o zgromadzonym materiale dowodowym w postępowaniu przed Wojewodą , zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja nie zawierają ani naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ani też naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Tym samym skargi skarżących podlegają, stosownie do art. 151 P.p.s.a. – oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło