II SA/Kr 1209/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec /spr./ Sędziowie WSA Halina Jakubiec Bożenna Blitek Protokolant Agnieszka Słaboń po rozpoznaniu w dniu 27 września 2004 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia 9 kwietnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie wypłaty odsetek uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji w części dotyczącej nieuwzględnienia roszczenia o wypłatę odsetek. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...] decyzją personalną z dnia 9 kwietnia 2002 r. nr [...] na podstawie przepisu art. 138 § l kpa oraz art. 31 ust. 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 roku o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 61, poz. 283 ze zm.) - po rozpatrzeniu odwołania A. M. - wychowawcę działu penitencjarnego Aresztu Śledczego w [...] - od decyzji personalnej nr [...] z dnia [...] 2002 roku dyrektora AS w [...] w części dot. nie uwzględnienia roszczenia o wypłatę odsetek z tytułu nieterminowej realizacji świadczenia w postaci nagród rocznych za okres pozostawania w służbie przygotowawczej - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że decyzją personalną organu I instancji przyznana została A. M. nagroda roczna za czas pozostawania w służbie przygotowawczej w latach 1997-1999, w której jednocześnie nie uwzględniono żądania strony w przedmiocie naliczenia i wypłaty ustawowych odsetek od wypłaconych z opóźnieniem świadczeń z tytułu nagród rocznych. Od decyzji tej w części dotyczącej nieuwzględnienia roszczenia o wypłatę odsetek odwołał się zainteresowany wnosząc o ich przyznanie. Organ II instancji po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym stwierdził, że nie istnieje jakiś ogólny obowiązek płacenia odsetek w każdym wypadku istnienia zobowiązania pieniężnego. Źródłem tego typu powinności musi być szczególny tytuł prawny. Dochodzone przez skarżącego roszczenie pozostaje w bezpośrednim związku ze stosunkiem służbowym funkcjonariuszy Służby Więziennej, który to stosunek ma charakter administracyjno - prawny. W stosunkach administracyjno - prawnych, stwierdza dalej organ, należą się odsetki, jeżeli konkretny przepis prawa tak stanowi lub odsyła w kwestiach nie uregulowanych w ustawie do stosowania w tym przedmiocie np. przepisów prawa cywilnego. Tymczasem skarżący nie jest pracownikiem w rozumieniu art. 2 kodeksu pracy, lecz funkcjonariuszem Służby Więziennej wykonującym służbę na podstawie stosunku administracyjno-prawnego unormowanego kompleksowo przepisami ustawy z dnia 26.04.1996 r. o Służbie Więziennej. Analiza treści tej ustawy, podnosi organ, a także wydanych na jej podstawie aktów wykonawczych, pozwala stwierdzić, że brak jest przepisów prawa materialnego i procesowego, które by przewidywały wypłatę odsetek funkcjonariuszowi Służby Więziennej, bądź odsyłały do stosowania kodeksu cywilnego. Za nie uprawniony, zdaniem organu, należy uznać podniesiony przez odwołującego się zarzut dyskryminacji z powodu nieuwzględnienia podnoszonych roszczeń i tym samym naruszenia konstytucyjnych uprawnień. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł A. M. w części dotyczącej nieuwzględnienia roszczenia o wypłatę odsetek z tytułu nieterminowej realizacji świadczenia w postaci nagród rocznych za okres pozostawania w służbie przygotowawczej. Skarżący podniósł, że wprawdzie doktryna i orzecznictwo tak Sądu Najwyższego, jak i Naczelnego Sądu Najwyższego w tej materii stwierdza, iż droga sądowa do dochodzenia tego typu roszczeń dla funkcjonariuszy SW jest niedopuszczalna, ale sądzi, że jest to rozwiązanie niezgodne z przepisami konstytucji, a konkretnie z art.2 - Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej; art. 32 pkt. L - Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.; art.32 pkt. 2 nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny; art.45 pkt.5 -Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd; art. 77 pkt. l -Każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej, art. 77 pkt.2 -Ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw. Skarżący zarzucił, że stanowisko organu I, jak i II instancji poparte nawet stanowiskiem Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego jest przejawem dyskryminacji funkcjonariuszy SW, bowiem prawo do odsetek od nieterminowo realizowanych świadczeń finansowych ma zdecydowana większość obywateli RP. Przytoczone powyżej przepisy Konstytucji RP, a także stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich potwierdzają, zdaniem skarżącego, słuszność przyjętej drogi prawnej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w motywach zaskarżonej decyzji. W związku z wejściem w życie z dniem l stycznia 2004 r. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), z mocy z art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) do rozpoznania skargi wniesionej przed 1 stycznia 2004 r. właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd Administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego, nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi (art. 3 § l i art. 134 § l ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W sprawie niniejszej występują dwa podstawowe problemy, a mianowicie czy funkcjonariuszom służby więziennej przysługuje roszczenie o wypłatę odsetek za nieterminową wypłatę nagrody rocznej za okres pozostawania w służbie przygotowawczej oraz czy rozpoznanie takiego żądania należy do właściwości organów publicznych. Odnośnie pierwszego problemu to podnieść należy, iż Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 25 października 1995 r. sygn. W 14/94 (OTK 1995/1/19) stwierdził, iż "Niewypłacenie uposażenia: funkcjonariuszowi Policji zgodnie z art. 105 w związku z art. 78 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. Nr 30, poz. 179 ze zmianami), funkcjonariuszowi Urzędu Ochrony Państwa zgodnie z art. 92 w związku z art. 65 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Urzędzie Ochrony Państwa (Dz. U. Nr 30, poz. 180 ze zmianami) oraz funkcjonariuszowi Straży Granicznej zgodnie z art. 109 w związku z art. 82 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. Nr 78, poz. 462 ze zmianami), stanowi opóźnienie się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, uzasadniające na podstawie art. 481 § 1 kodeksu cywilnego żądanie odsetek przed sądem powszechnym". Wykładnia Trybunału Konstytucyjnego dokonana była przed wejściem w życie Konstytucji z 1997 r. jednakże zawarte w niej stanowisko należy przyjąć w obecnie obowiązującym stanie prawnym, co potwierdził w swojej uchwale z dnia 5 marca 2001 r. sygn. OPS 17/00 (ONSA 2001/3/100) Naczelny Sąd Administracyjny. Uchwała Trybunału Konstytucyjnego nie dotyczy, co prawda, funkcjonariuszy Służby Więziennej, lecz brzmienie przepisów w niej powołanych w pełni koresponduje z art. 104 ust. l pkt 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 61, poz. 283 z późn. zm.). Z powyżej powołanych uchwał, z którym to stanowiskiem w całości zgadza się skład orzekający w sprawie niniejszej, wynika, iż skarżącemu przysługuje roszczenie o wypłatę odsetek za nieterminową wypłatę nagród rocznych. Drugim problemem w sprawie jest właściwość sądu do rozpoznania tego roszczenia. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego właściwym sądem jest sąd powszechny. Skarżący wniósł pozew o zapłatę odsetek za nieterminowe wypłacenie nagród rocznych do sądu powszechnego, jednakże Sąd Rejonowy dla [...] w [...] Wydział [...][...] postanowieniem z dnia [...] 2002 r. sygn. akt [...] stwierdził swą niewłaściwość i sprawę przekazał do rozpoznania i rozstrzygnięcia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w [...]. Zażalenia skarżącego na to postanowienie zostało oddalone przez Sąd Okręgowy w [...] postanowieniem z dnia [...] 2002 r. sygn. [...], a sprawa przekazana Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu i połączona ze sprawą ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia [...] 2002 r. W takim stanie faktycznym Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] uznał, iż odrzucenie skargi, mając na uwadze, że sąd powszechny uznał się niewłaściwym do rozpoznania sprawy odsetek byłoby niedopuszczalne w świetle art. 58 § 4 ppsa. Podnieść też należy, iż odmowa rozpoznania sprawy naruszałaby konstytucyjną zasadę prawa do sądu. Mając na uwadze, iż sąd administracyjny sprawuje kontrolę o charakterze zasadniczo kasacyjnym i nie może orzec o roszczeniu, należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji w części dotyczącej roszczenia o odsetki. O roszczeniu tym orzec będzie musiał organ I instancji. Dlatego też, na podstawie art. 145 § l pkt l ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § l ustawy przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.