II SA/Kr 121/01

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 grudnia 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie NSA: Izabela Dobosz ( spr.) Stanisław Biernat Protokolant: Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2004r. sprawy ze skargi K.K. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 5 grudnia 2000r., Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającej ą decyzję tegoż organu z dnia [...].1999r., II. zasądza od Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego K.K. kwotę 10 zł. ( dziesięć złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sygn. akt II SA/ Kr 121 / 01 UZASADNIENIE Decyzją Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...].1999r. Nr [...] , wydaną na podstawie art. l ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997r., Nr 142, poz. 950 ze zm.) odmówiono K.K. przyznania uprawnień kombatanckich. Przyjęto, iż nie spełnia on warunków, o których mowa we wspomnianej ustawie. K.K. wystąpił o przyznanie mu uprawnień z tytułu działalności w Batalionach Chłopskich w okresie okupacji. Jako dowody przedstawił oświadczenia świadków: S.W. (z [...].1997r.), K.W. ( z [...]..1997r.) i W.O. ( z [...]..1997r. ) oraz własną relację zawartą w życiorysie (z [...]..1997r.). W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na art. 80 kpa i prawo do swobodnej oceny dowodów i uznał, że wnioskodawca nie przedstawił dokumentów, które potwierdzałyby jego działalność w ramach organizacji konspiracyjnej. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy K.K. twierdzi, że nie rozumie uzasadnienia decyzji, gdyż Urząd powinien ponownie zapoznać się z trzema oświadczeniami wiarygodnych i jeszcze żyjących świadków. W decyzji Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...].12.2000r. Nr [...], wydanej na podstawie art. 127§3 i art. 138§1 pkt l kpa oraz art. 22 ust.1 w zw. z art. l ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( t.j. Dz. z 1997r. Nr 142, poz. 950 ze zm. ) utrzymano w mocy decyzję własną z [...].1999r. Urząd przyznał, że K.K. wystąpił 9.09.1997r. z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu służby w Batalionach Chłopskich od maja 1944r. do stycznia 1945r. Zdaniem Urzędu brak jest dowodów świadczących o tym, że strona istotnie należała do B.Ch. Świadkowie nie potrafili podać podstawowych faktów dotyczących służby strony w tej organizacji. Oświadczenia świadków koncentrują się przede wszystkim na rodzinie wnioskodawcy, a nie na nim samym. Przynależność matki i braci strony do B.Ch. nie jest dowodem, że on sam należał do B.Ch. Świadek W.O. nic nie wspomniał o zaprzysiężeniu strony i nie podał żadnych szczegółów związanych z przydziałem służbowym wnioskodawcy, nie wymienia też jego konkretnych działań ( nie podaje z kim - jako łącznik kontaktował się wnioskodawca), a przecież jako bezpośredni zwierzchnik strony powinien to wiedzieć. Okoliczności podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy potwierdzają jedynie ustalony wcześniej stan faktyczny. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego K.K, pisze, że po zamordowaniu jego ojca i brata członków - ruchu oporu B.Ch. on sam za zgodą swej matki wstąpił do B.Ch. w dniu [...].1944r. Został zaprzysiężony przez W.O. ps. "[...]". Pełnił funkcję łącznika na terenie powiatu i. i k. Jego bezpośrednim przełożonym był J.Z.. ps. "[...]", o którego przesłuchanie wnosi. Twierdzi, że przenosił broń krótką, amunicje, meldunki, rozkazy, prasę podziemną, leki, materiały opatrunkowe, żywność do placówek: K, C, , S. , L. , I. , Z. Od 1997r. skarżący stara się o przyznanie uprawnień kombatanckich, przedstawił zeznania trzech świadków na okoliczność przynależności do B.Ch. Jeżeli Urząd nie dał wiary oświadczeniom tych osób, to powinien je przesłuchać w Urzędzie i wyjaśnić wszystkie wątpliwości. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosi o jej oddalenie podtrzymując argumenty, o których mowa w zaskarżonej decyzji. Organ jest zdania, że opisywana przez skarżącego działalność nie była służbą konspiracyjną w rozumieniu art. l ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach (...). Wnioskodawca wykazuje nieznajomość konspiracji, gdyż zaprzysiężenie 12-letniego dziecka wydaje się nieprawdopodobne. Organ wziął pod uwagę ogólne i lakoniczne zeznania świadków, które świadczą o tym, że skarżący był jedynie w środowisku konspiracyjnym, ale sam nie był żołnierzem B.Ch. Powołano się ponadto na instrukcję gen. K. Sosnkowowski z 4.12.1939r. dotyczącą ZWZ i na to, że podobne zasady stosowały inne organizacje konspiracyjne, w tym również B.Ch., które uczestniczyły w akcji scaleniowej z A.K. Powołano się na wyrok NSA w Szczecinie z 22.03.2000r. ( sygn. akt SA/ Sz 675/ 99 ). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, o następuje: Zgodnie z art. 3§ l ustawy z 30.08.2002r. ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( p.o.p.p.s.a ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sprawy, w których skargi zostały wniesione do NSA przed dniem 1.01.2004r. i postępowanie nie zostało zakończone ( co ma miejsce w niniejszym przypadku ) podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie powyższej ustawy ( art. 97§ l ustawy z 30.08.2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Sądowa kontrola wykazała naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wbrew bowiem treści art. 7 kpa Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając m.in. na względzie słuszny interes obywatela oraz wbrew treści art. 77 kpa nie zebrał w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego. Postępowanie w niniejszej sprawie skarżący wszczął w 1997r., a zaskarżona decyzja została wydana w 2000r. Pomimo zatem znacznego upływu czasu organ nie przeprowadził żadnego dodatkowego postępowania, nie przesłuchał świadków ani samego skarżącego, a jedynie oparł się na materiale dostarczonym przez K.K. . Art. 80 kpa, jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, nie oznacza dowolności w ocenie przedłożonych dowodów. W decyzji z [...].1999r. organ wbrew treści art. 107§3 kpa nie wskazał żadnych przyczyn, z powodu których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej zeznaniom trzech świadków, a także oświadczeniom wnioskodawcy. W zaskarżonej decyzji organ nieco poszerzył argumentację, a dopiero w odpowiedzi na skargę powołał się na orzecznictwo NSA i inne przesłanki. Z tych względów nie można uznać, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, ani też, że zgromadzony materiał dowodowy był poddany wnikliwej analizie. Świadkowie występujący w sprawie są zweryfikowanymi uczestnikami Batalionów Chłopskich. Ich zeznania jednoznacznie wskazują na to, że K.K. mimo młodego wieku był członkiem B.Ch. Zgrupowanie Partyzanckie "O." na k. w okresie od maja 1944 do stycznia 1945r. Podają, że pełnił funkcję łącznika, przenosząc meldunki, rozkazy, prasę podziemną ,broń i amunicję. Cała rodzina skarżącego była w konspiracji, w domu pp.K. odbywały się zebrania i odprawy. Świadek K.W. podaje nazwiska komendantów, z którymi się kontaktował skarżący, a nadto wyjaśnia "w okresie 1944r. kiedy to prawie w każdej wsi stacjonowały wojska niemieckie zachodziła konieczność używania młodych chłopców i starszych kobiet do łączności" ( zeznanie k. [...] akt administracyjnych ). Podobnie twierdzi świadek W.O. : "ostrożność zmuszała do posługiwania się dziećmi w wyjątkowych sytuacjach, z czego i ja korzystałem, bo K. na swój młody wiek był rozgarnięty i rezolutny". Wszyscy świadkowie podają, że K.K. i miał pseudonim "[...]". Świadek ten dodaje, że skarżący "do tych zadań został przyjęty za zgodą jego matki, wdowy po zamordowanym mężu". Tym samym świadek zwraca uwagę na "przyjęcie" K. K. do określonych zadań, a zatem na formalne włączenie go w pracę konspiracyjną. Być może tego rodzaju formalny akt miał na myśli skarżący pisząc w życiorysie z [...].1997r. ( k. [...]akt administracyjnych ) o swoim zaprzysiężeniu, jak również świadek S.W. wspominając o tym ( k. [...] akt administracyjnych). Świadek W.O. podnosi, że mimo zamordowania ojca i brata skarżącego cała rodzina do końca okupacji działała nadal w konspiracji. W życiorysie skarżącego z [...].1997r. wyraźnie oddzielona jest sprawa jego uczestniczenia w rodzinnym dramacie związanym z zamordowaniem ojca i brata i ukrywanie się rodziny w okolicznych wsiach, od kwestii "przyjęcia i zaprzysiężenia" do B.Ch., a zatem podjęcia świadomej działalności konspiracyjnej, za zgodą matki, która również w konspiracji działała. Zwrócić uwagę należy, że Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych pominął w swoich decyzjach istnienie pozytywnej rekomendacji Ogólnopolskiego Związku Żołnierzy Batalionów Chłopskich z [...]1997r., uznającej oświadczenia świadków za wiarygodne. Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych dopiero w odpowiedzi na skargę podniósł jako argument przeciwko przyznaniu skarżącemu uprawnień kombatanckich kwestię jego wieku. Ponieważ nie wspomniano o tym w decyzji, należy rozumieć, że problem nie był istotny i nie zaważył na rozstrzygnięciu organu. Należy zatem jedynie wspomnieć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podziela argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę, czemu wielokrotnie dawał wyraz w orzeczeniach ( por. wyroki IISA/ Kr 1283/ 99; IISA/ Kr 1520/00, IISA/ Kr 2891/ 94; IISA/ Kr 1557/ 95; IISA/ Kr 1129/ 01, IISA/ Kr 422/ 03; IISA/ Kr 545/ 01). Ustawa o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego z 24.01.1991r. ( Dz. U. Nr 142 poz. 950 ze zm. ) w żadnym przepisie nie określa granicy wieku, od którego ktoś mógłby zostać uznany za kombatanta. Znane są też przypadki pełnienia służby łącznikowskiej w organizacjach podziemnych przez osoby małoletnie. W toku dalszego postępowania organ powinien zatem ponownie przeanalizować dostarczone dotychczas dowody, a nadto przesłuchać bezpośredniego przełożonego, o którym mowa w skardze, tj. świadka J Z. . W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145§ l pkt. l lit"c" ustawy z 30.08.2002r. p.o.p.p.s.a. ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 w zw. z art. 97§1 ustawy z 30.08.2002r. - przepisy wprowadzające ustawę - p.o.u.s.a. oraz ustawę p.o.p.p.s.a. ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271). O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 74 poz. 368 ze zm. ) w zw. z art. 97§2 cytowanych wyżej przepisów wprowadzających.