II SA/Kr 1215/15

WyrokWSA w Krakowie2015-12-09

Skład orzekający: Aldona Gąsecka-Duda, Krystyna Daniel, Paweł Darmoń

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., prawidłowo ocenił, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, czy też powinien był rozpoznać sprawę merytorycznie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy nieprawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. W sytuacji, gdy zgromadzono obszerny materiał dowodowy, w tym dwie wzajemnie wykluczające się ekspertyzy dotyczące wykonanych robót budowlanych, organ odwoławczy powinien był sam rozstrzygnąć sprawę merytorycznie, ewentualnie uzupełniając postępowanie dowodowe w trybie art. 136 k.p.a., zamiast przerzucać ten obowiązek na organ pierwszej instancji. Zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. jest uzasadnione tylko wtedy, gdy naruszenie przepisów postępowania jest tak istotne, że wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części przez organ pierwszej instancji.
Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) orzekł o odstąpieniu od nałożenia na inwestora obowiązku wykonania dodatkowych robót budowlanych w związku z przebudową budynku mieszkalnego, uznając, że roboty zostały doprowadzone do stanu zgodnego z prawem, opierając się na ekspertyzie S. S. Odwołanie wniosła K. Ć., zarzucając naruszenie przepisów i brak dowodów na zgodność robót z prawem. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) uchylił decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na rozbieżności między ekspertyzą S. S. a opinią L. S. oraz na nieprawidłowości w wykonaniu obróbek blacharskich. Inwestor T. S. zaskarżył decyzję WINB do WSA, zarzucając naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. i inne przepisy postępowania.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie i zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda Sędziowie: WSA Krystyna Daniel (spr.) WSA Paweł Darmoń Protokolant: sekr. sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 15 lipca 2015 r., znak: [...] w przedmiocie odstąpienia od nałożenia obowiązku wykonania czynności lub robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego T. S. kwotę 500,00 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., powiat grodzki decyzją z 27 października 2014 r., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z 7 lipca1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. Z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) orzekł o odstąpieniu od nałożenia na inwestora T. S. obowiązku wykonania dodatkowych robót budowlanych bądź czynności, w związku z wykonaniem bez zgody właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej robót budowlanych związanych z przebudową budynku mieszkalnego przy ul. S. w K. ze względu na doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. W uzasadnieniu organ podał, że postępowanie w sprawie jw. zostało wszczęte z urzędu. W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych w dniach 25 lutego 2013 r. i 4 marca 2013r. ustalono, że w budynku mieszkalnym położonym przy ul. S. w K. zostały wykonane roboty budowlane, polegające na: wymianie konstrukcji dachu wraz z jego pokryciem, wykonaniu okna połaciowego 70 x 60 cm, wykonaniu stropu w konstrukcji drewnianej z podwieszonym sufitem, wymianie instalacji wodno- kanalizacyjnej w przebiegu dotychczasowym, przebudowie instalacji elektrycznej z przebiegiem częściowo w nowej trasie, przebudowie instalacji kanalizacji deszczowej z nieprawidłowym odprowadzeniem wody z budynku przy ul. S. na działkę sąsiednią poprzez rynnę ze spadkiem w kierunku tej działki. Roboty budowlane będące przedmiotem postępowania zostały wykonane, wg oświadczenia inwestora, w miesiącach wrzesień, październik 2012 r. bez wymaganej zgody właściwego organu administracji architektoniczno - budowlanej. Wykonane roboty budowlane odpowiadają definicji przebudowy określonej w art.3 pkt 7a ustawy Prawo budowlane. Przebudowa obiektu budowlanego nie została ujęta w zamkniętym katalogu robót budowlanych wskazanych w art. 29 i 30 ustawy Prawo budowlane, na wykonywanie których nie jest konieczne uzyskanie pozwolenia na budowę, bądź wymagane jest tylko dokonanie zgłoszenia zamiaru ich wykonania właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. PINB ustalił, iż w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy art. 50 i art. 51 ustawy Prawo budowlane. Z uwagi na stwierdzone zakończenie robót budowlanych w sprawie, zgodnie z dyspozycją art. 51 ust. 7 nie ma zastosowania przepis art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Postanowieniem z 10 kwietnia 2013 r. organ nałożył na inwestora, na podstawie art. 81 c ust. 2 ustawy Prawo budowlane obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej dotyczącej sposobu i prawidłowości robót budowlanych. Wskazano w nim, że ekspertyza - w przypadku stwierdzenia jakichkolwiek nieprawidłowości wykonania ww. robót - winna wskazywać zakres i sposób przeprowadzenia niezbędnych prac, mających na celu doprowadzenie obiektu do stanu bezpiecznego i zgodnego z prawem. W dniu 15 maja 2013 r. została złożona ""Ekspertyza techniczna dotycząca sposobu i prawidłowości robót budowlanych wykonanych podczas przebudowy więźby dachu i stropu pomiędzy poddaszem a kondygnacją mieszkalną w budynku mieszkalnym ul. S. w K.", autorstwa p. mgr inż. S. S., rzeczoznawcy budowlanego wraz z pozytywnymi: protokołem z pomiarów elektrycznych, protokołem badania kominiarskiego, oświadczeniem o wymianie instalacji wodno- kanalizacyjnej. Na podstawie przedłożonej ekspertyzy, uzupełnionej oświadczeniem jej autora z 7 sierpnia 2014 r., wraz z dodatkowymi dokumentami związanymi z oceną robót instalacyjnych oraz oględzin, organ ustalił, że przedmiotowe roboty budowlane zostały doprowadzone do stanu zgodnego z prawem i w myśl art. 51 ust. 1 pkt 2 nie zachodzi konieczność wykonania dodatkowych robót budowlanych bądź określonych czynności. Stwierdził jednocześnie, że złożona przez stronę postępowania opinia autorstwa L. S., rozbieżna z opinią S. S. dotyczy tylko wybranego, wąskiego zakresu wykonanych robót i w związku z tym nie może być uwzględniona w postępowaniu. Organ zauważył, że część zacieków w budynku przy ul. S. powstała w trakcie realizacji przedmiotowych robót, co potwierdza inwestor, natomiast inne stwierdzone w trakcie czynności kontrolnych mogą mieć swe źródło w prawdopodobnym braku izolacji pionowej budynku i złym stanie technicznym pokrycia dachu. Przed rozpoczęciem robót budowlanych prowadzonych w budynku przy ul. S., całość wody opadowej z dachów obydwu budynków była odprowadzona bezpośrednio na działkę nr [...] obr. [...] w rejonie narożnika budynku nr [...] w części ogrodowej, co mogło skutkować przy braku izolacji pionowej ścian fundamentowych zaciekami. Załączone zdjęcia mające dokumentować późniejsze zacieki, mogą dotyczyć różnych okresów. W ocenie organu, wybrany problem obróbek blacharskich, nie może decydować o ocenie wszystkich wykonanych robót budowlanych, w szczególności przy dwóch rozbieżnych opiniach. Ponadto jest to sprawa o charakterze cywilnoprawnym, która może być przedmiotem rozstrzygnięć sądów powszechnych. Odwołanie od ww. decyzji wniosła K. Ć.. Skarżonej decyzji zarzuciła wydanie z naruszeniem art. 51 ust. 1 pkt. 2 Prawa budowlanego, to jest odstąpienie od obowiązku wykonania dodatkowych robót budowlanych, z uwagi na doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, pomimo tego, że: brak jest dowodu na to, że samowolnie wykonane roboty budowlane zostały doprowadzone do stanu zgodnego z prawem, organ nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego na podstawie którego możliwe byłoby ustalenie, jakie roboty zostały wykonane, w jaki sposób roboty te zostały wykonane, organ nie nałożył obowiązku doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, nie jest więc możliwe stwierdzenie, że roboty te doprowadzone zostały do stanu zgodnego z prawem. Ponadto wydana na podstawie art. 51 Prawa budowlanego decyzja, jest sprzeczna z dyspozycjami tego przepisu, ponieważ przepis ten odnosi się do sytuacji, w której ustawa nakłada obligatoryjny obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Nie jest zatem możliwe, aby na podstawie przepisu nakładającego obowiązek wykonania robót budowlanych, od tego obowiązku odstąpić. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją z 15 lipca 2015 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że co do zasady podziela przyjęty przez PINB tryb postępowania oparty o przepisy art. 50-51 ustawy Prawo budowlane. Zasadniczym celem tego postępowania jest zbadanie przez organ nadzoru budowlanego czy wykonane, w warunkach określonych w art. 50 ust. 1 w/w ustawy, roboty budowlane spełniają wymogi sformułowane w przepisach prawa oraz czy są zgodne z zasadami wiedzy technicznej oraz w sytuacji stwierdzenia uchybień w w/w zakresie zobligowanie inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego do doprowadzenia w/w robót do stanu zgodnego z w/w wymogami. Art. 51 ust. 1 przewiduje trzy wykluczające się warianty prowadzenia postępowania naprawczego. Wydanie decyzji opartej na jednej z w/w przesłanek winno być poprzedzone postępowaniem wyjaśniającym, w ramach którego organ nadzoru budowlanego zgromadzi materiał dowodowy pozwalający na jednoznaczne przyjęcie, czy wykonane roboty naruszają przepisy prawa. Gdy organ prowadzący postępowanie uzna, że wykonane roboty nie odpowiadają standardom prawa, w tym przepisom techniczno-budowlanym, wówczas na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane nakłada na inwestora obowiązek wykonania określonych czynności i robót, tak aby doprowadzić je do zgodności ze standardami. Natomiast, gdy ustalenia faktyczne prowadzą do wniosku, że roboty takiego dostosowania nie wymagają, gdyż odpowiadają prawu, wówczas organ (również na podst. art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy) stwierdza brak podstaw do nałożenia obowiązku wykonania jakichkolwiek robót. Decyzja ta legalizuje wykonane roboty. Warunkiem jej wydania jest stwierdzenie, że wykonane roboty nie naruszają prawa. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska organu I instancji, że roboty budowlane zostały wykonane prawidłowo. Wskazał, że z treści przedłożonej przez K. Ć. oceny technicznej robót budowlanych określających wpływ prac prowadzonych na części dachu budynku bliźniaka na pokrycie dachu budynku opisywanego z zaleceniami naprawczymi autorstwa mgr inż. L. S. wynika, że, nie wszystkie prace zostały wykonane prawidłowo, gdyż autor stwierdził, że "Podczas przeprowadzonej wizji lokalnej, stwierdzono na dachu, nieprawidłowo wykonane obróbki blacharskie: (ofasowanie dachu) na styku z dachem Inwestora, co może powodować zalewanie ścian budynku i klatki schodowej. Potwierdzeniem błędów wykonywanych przy fasowaniu jest dokumentacja fotograficzna inwestora, na której widoczne są zacieki na ścianie od strony remontowanego bliźniaka, oraz na ścianie klatki schodowej również na styku budynkiem sąsiednim." Natomiast ekspertyza techniczna autorstwa S. S. wskazuje, że roboty budowlane są wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną i obowiązującymi normami. Organ I instancji będąc w posiadaniu dwóch wzajemnie się wykluczających opracowań nie podjął czynności wyjaśniających, poprzez kolejne oględziny lub wezwanie obu autorów opracowań celem konfrontacji przedstawionych stanowisk, aby uzyskać jednoznaczne wyjaśnienie stanu faktycznego. Brak podjęcia takich czynności przez organ I instancji jest niezrozumiałe ze względu na treść protokołu kontroli m.in. w dniu 19 sierpnia 2013 r., w którym odnotowano na połączeniu ze stropem -poziom II na klatce schodowej liniowe pionowe zacieki na ścianie wspólnej budynkiem nr [...] przy ul. S. oraz na ścianie (po) elewacyjnej. Ponadto z dokumentacji zdjęciowej wynika, że na dachu spornego obiektu budowlanego istnieją nieszczelności przy wykończeniu obróbek blacharskich, które mogą powodować dostawanie się deszczu do obiektu budowlanego powodując zacieki na ścianach. Organ odwoławczy podniósł, że pozyskane w sprawie opracowania winny stanowić materiał dowodowy, który podlega ocenie organu nadzoru budowlanego zgodnie z art. 80 k.p.a. Organ nadzoru budowlanego winien ustalić, czy wykonanie prace budowlane w budynku mieszkalnym przy ul. S. zostały wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną. Mając powyższe na uwadze, w ocenie MWINB, materiał dowodowy w niniejszej sprawie nie został przez organ I instancji zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący w świetle art. 7 i 77 k.p.. Ponadto organ I instancji skarżoną decyzję przesłał bezpośrednio do K. T. i K.Ć. bezpośrednio pomijając fakt, że w imieniu tych osób działa R. Ć. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł T. S., zarzucając naruszenie: - art. 138 § 2 kpa poprzez uchylenie decyzji I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, w sytuacji gdy nie zachodziły ku temu przesłanki obejmujące łącznie naruszenie przepisów postępowania oraz konieczność wyjaśnienia zakresu sprawy mającego istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie; - art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 7 i art.77 § 1 oraz art. 140 i art. 136 k.p.a. poprzez wybiórczą i pobieżną analizę zgromadzonego materiału dowodowego nieprzeprowadzenie przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania, w tym niewyjaśnienie ewentualnie brakujących elementów stanu faktycznego niezbędnych do jej ostatecznego załatwienia przez organ II instancji; - art. 15 w związku z art. 127 § 1 k.p.a. poprzez uchybienie zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego i zredukowanie kompetencji orzeczniczych do weryfikacji prawidłowości wydanej przez organ I instancji decyzji; - art. 80 w związku z art. 104 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i wydanie decyzji z pominięciem faktów wynikających ze zgromadzonego materiału dowodowego; - art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia wykazujące, że w sprawie nie było możliwe przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przez organ II instancji; - art. 6, 7, 8 i art. 12 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę szybkości i wnikliwości (organ nie podjął jakiejkolwiek próby zgromadzenia dodatkowego materiału dowodowego, a wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o materiał już zgromadzony zajęło mu 8 miesięcy),a tym samym nieuwzględnienie słusznego interesu strony do rozpatrzenia sprawy bez uzasadnionej zwłoki. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie przez organ I instancji był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia i nie wymagał uzupełnienia. W aktach znajdowała się ekspertyza techniczna wraz z szeregiem protokołów sprawdzeń i kontroli. Z dokumentów tych wynika, iż roboty budowlane wykonane w ramach przebudowy zostały doprowadzone do stanu zgodnego z prawem, w tym z przepisami techniczno-budowlanymi i sztuką budowlaną. Przedstawiona przez stronę opinia budowlana wykonana została pobieżnie i wybiórczo. Pomija ona fakt, iż zacieki na budynku powstały znacznie wcześniej, występują na różnych ścianach budynku (nie tylko na styku z moim) i wynikały ze złego stanu technicznego całego dachu nieruchomości sąsiedniej. Autor opracowania nie odniósł się w żaden sposób do złożonego przez rzeczoznawcę budowlanego oświadczenia, mimo iż jego dodatkowe wyjaśnienia znajdowały w aktach kilka miesięcy przed wydaniem decyzji, a druga strona wnosiła inne uwagi i miała możliwość przedstawienia opracowania uzupełniającego wyraźnie wskazującego, kiedy powstały poszczególne zacieki i jakie są ich przyczyny. Zdaniem skarżącego, wykonana przebudowa stała się pretekstem do obciążenia go odpowiedzialnością za występujące uprzednio nieprawidłowości i ma niewiele wspólnego z aktualnym stanem technicznym budynku, który uległ znacznej poprawie z uwagi na wykonane roboty. Skoro organ II instancji stwierdził braki w materiale dowodowym, zobowiązany był w pierwszej kolejności do podjęcia czynności, które usunęłyby te wady. Powinien dążyć do wyjaśnienia, czy zacieki na nieruchomości sąsiedniej spowodowane są wadliwym wykończeniem dachu i uniemożliwiają orzeczenie o doprowadzeniu robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Okoliczność ta, co istotne, dotyczy niewielkiego fragmentu robót budowlanych, które podlegały ocenie. W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 p.p.s.a). W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Skarga zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej w niniejszym postepowaniu sprawie Małopolski WINB w Krakowie decyzją z 15. 07. 2015 r. uchylił decyzję PINB w K. powiat [...] z 27 października 2014 r., i przekazał ją do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, który w wyżej wskazanej decyzji orzekł o odstąpieniu od nałożenia na inwestora T. S. obowiązku wykonania dodatkowych robót budowlanych bądź czynności, w związku z wykonaniem bez zgody właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej robót budowlanych związanych z przebudową budynku mieszkalnego przy ul. S[...] w K. ze względu na doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Istota niniejszej sprawy sprowadza się zatem do rozstrzygnięcia, czy organ II instancji wydając decyzję kasacyjną nie naruszył przepisu art.138 § 2 kpa. W związku z powyższym rzeczą Sądu była ocena prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy przepisu art. 138 § 2 kpa. Zgodnie z jego treścią, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Konstrukcja prawna decyzji kasacyjnej, określona w cyt. art. 138 § 2 kpa, opiera się na dwóch kumulatywnych przesłankach, a mianowicie: wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej z naruszeniem przepisów postępowania, czyli przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego lub przepisów o postępowaniu zawartych w ustawach szczególnych, oraz uznaniu przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Chodzi więc o sytuacje, gdy zasada dwuinstancyjności postępowania wyłącza przeprowadzenie w tym zakresie uzupełniającego postępowania dowodowego, gdyż jego zakres wskazuje, że w swej istocie organ odwoławczy musiałby sam przeprowadzić postępowanie wyjaśniające odnośnie kwestii mogących mieć istotny wpływ na treść decyzji. W konsekwencji sprawa byłaby rozstrzygana de facto w jednej instancji, a więc strona nie mogłaby kwestionować wyników postępowania wyjaśniającego w drodze odwołania. A zatem, w ocenie Sądu zastosowanie dyspozycji z cyt. art. 138 § 2 kpa jest zasadne jedynie w sytuacji gdy organ odwoławczy wykaże i uzasadni konieczność przeprowadzenia w sprawie postępowania wyjaśniającego co najmniej w znacznej części, jedynie bowiem w takiej sytuacji można stwierdzić, że konieczny do wyjaśnienia przez organ pierwszej instancji zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W przeciwnym razie sprawę może wyjaśnić organ odwoławczy, który nie tylko kontroluje decyzję organu pierwszej instancji, lecz również ponownie rozpoznaje sprawę administracyjną. Zgodnie bowiem z treścią art. 15 kpa obowiązkiem organu odwoławczego – zgodnie z zasada dwuinstacyjności jest przede wszystkim ponowne wyjaśnienie i rozpatrzenie sprawy. Zasada ta oznacza, że w sytuacji gdy od decyzji pierwszoinstancyjnej zostanie wniesione odwołanie obowiązkiem organu odwoławczego jest ponowne rozpoznanie sprawy, przy czym, przedmiotem postępowania drugoinstancyjnego nie jest jedynie weryfikacja decyzji organu I instancji, lecz przede wszystkim ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej. NSA w wyroku z 12 listopada 1992 r. (sygn. akt V SA 721/92, ONSA z 1992 r., nr 3-4, poz. 95) stwierdził, że: do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania (art. 15 kpa) została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. Istota zasady dwuinstancyjności sprowadza się zatem do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia tożsamej pod względem przedmiotowym i podmiotowym sprawy administracyjnej. Co prawda cyt. wyrok został wydany, gdy art. 138 § 2 kpa miał nieco inne brzmienie niż obowiązujące, jednak jest nadal aktualny. Zmieniając treść art. 138 § 2 kpa z dniem 11 kwietnia 2011 r. (ustawą z 3 grudnia 2010 r. zmieniającą m.in. kpa - Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18). Nadto trzeba wskazać, że stosownie do treści obowiązującego przepisu art. 136 kpa organ odwoławczy jest uprawniony do przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, jak również uprawniony do zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi pierwszej instancji. Należy także mieć na uwadze sformułowaną w art. 12 kpa zasadę szybkości i prostoty postępowania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. W poddanej sądowej kontroli legalności sprawie obowiązujący, wyżej wskazany sposób postępowania odwoławczego uzasadniał dokonanie przez Małopolskiego WINB w Krakowie – prowadzącego postępowanie w trybie art. 50 i 51 ustawy z 7. 07. 1994 Prawo budowlane (Dz. U. z 2013, poz. 1409 ze zm.) - ustaleń dotyczących oceny wykonanych przez skarżącego robót budowlanych związanych z dokonaną przez niego przebudową budynku mieszkalnego nr [...] przy ul. S. w K.. Zgodnie z treścią art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane (.....) właściwy organ w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Jak wskazano wyżej w rozpoznawanej sprawie organ I instancji orzekł o odstąpieniu od nałożenia na inwestora T. S. obowiązku wykonania dodatkowych robót budowlanych bądź czynności, w związku z wykonaniem bez zgody właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej robót budowlanych związanych z przebudową budynku mieszkalnego przy ul. S. w K. ze względu na doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. W ocenie organu I instancji stanowisko to uzasadniają ustalenia poczynione w oparciu m. in. o w ekspertyzę wykonanych nielegalnie robót budowlanych autorstwa mgr. inż. S. S. Organ I instancji wskazał, iż nie uwzględnił rozbieżnej opinii wykonanej przez mgr inż. L. S. ponieważ dotyczyła ona tylko części przedmiotowych robót tj.: wykonanych obróbek blacharskich, rynien i rur spustowych. Natomiast organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, że nie podzielił stanowiska, że przedmiotowe roboty budowlane zostały prawidłowo wykonane, wskazując że uzasadnia to przedłożona przez K. Ć. ocena techniczna ww. robót budowlanych wykonanych na części dachu bliźniaka przy ul S.i [...] autorstwa mgr. inż S., który wskazał, iż: "podczas przeprowadzonej wizji lokalnej, stwierdzono na dachu, nieprawidłowo wykonane obróbki blacharskie: (ofasowanie dachu) na styku z dachem Inwestora, co może powodować zalewanie ścian budynku i klatki schodowe" oraz wskazał, że błędy wykonywane przy ofasowaniu potwierdza dokumentacja fotograficzna inwestora, na której widoczne są zacieki na ścianie od strony remontowanego bliźniaka, oraz na ścianie klatki schodowej również na styku budynkiem sąsiednim, a także nieszczelności przy wykończeniu obróbek blacharskich, które mogą powodować dostawanie się deszczu do obiektu budowlanego powodując zacieki na ścianach. Organ odwoławczy wskazał także, iż odmienne są ustalenia zawarte w ekspertyzie technicznej sporządzonej przez mgr inż. S. S., który wykonane roboty budowlane ocenił jako wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną i obowiązującymi normami. W konsekwencji WINB w Krakowie - wobec przedstawienia dwóch wzajemnie wykluczających się opracowań oraz wobec ustaleń wizji przeprowadzonej 19 sierpnia 2013 r., w protokole której również wskazano na nieprawidłowości ofasowania dachu - uznał, że zachodzi konieczność ponownego ustalenia przez organ I instancji czy legalizowane roboty budowlane zostały wykonane prawidłowo, w szczególności w związku z odmiennymi ustaleniami obu przedłożonych opracowań (ekspertyzy S. S. i opinii L. S. Oceniając skarżoną decyzję w kontekście zastosowanego przepisu art. 138 kpa trzeba przede wszystkim wskazać, że w sprawie został zgromadzony obszerny materiał dowodowy, w tym dwa ww. opracowania: mgr inż. S. S. z maja 2013 r. i mgr inż. L. S. z grudnia 2013 r., a nadto organ dokonał kilkukrotnie oględzin przedmiotowego bliźniaka nr [...] i [...] przy ul. S., w tym w dniu 19 sierpnia 2013 r. Należy podkreślić, że w sprawie sporną kwestią jest wykonanie przedmiotowych robót związanych z "odprowadzaniem wód opadowych z budynku przy ul. S., a co za tym idzie wykonanych rynien i rur spustowych oraz pozostałych obróbek blacharskich. Prawidłowe wykonanie pozostałych robót budowlanych nie jest kwestionowane przez strony, w tym uczestniczkę. Ocena wykonanych obróbek blacharskich, rur spustowych i rynien została dokonana w obu opracowaniach, z tym, że w ekspertyzie mgr inż. S. S. ocenie poddano wszystkie wykonane nielegalnie roboty budowlane, a w odniesieniu do obróbek blacharskich , rynien i rur spustowych i oceniono je jako wykonane: "szczelne i bez widocznych zacieków", natomiast w opinii L. S. z grudnia 2013 r., - której zakres został ograniczony do wykonanych prac prowadzonych na części dachu budynku bliźniaka (nr [...]) w zakresie obróbek blacharskich, rur spustowych i rynien (przedstawionych również na [...] kolorowych fotografiach) - roboty te oceniono jako wymagające dokonania prac naprawczych. W związku z powyższym należy uznać, że w sytuacji gdy w sprawie zgromadzono wyżej wskazane opracowania wykonanych robót budowlanych w których odmiennie oceniono prawidłowość wykonanych robót związanych z ofasowaniem przebudowanego dachu - organ odwoławczy zobowiązany był poddać wnikliwej ocenie całość zebranego materiału dowodowego, a tego nie uczynił. Zdaniem Sądu, nie zachodziły również żadne przeszkody aby przy zastosowaniu trybu z art. 136 kpa uzyskać zarówno od mgr inż. L.S. jak mgr inż. S. S .dodatkowe wyjaśnienia ( w sytuacji gdyby zaszła taka potrzeba). Organ odwoławczy stosując art. 138 § 2 kpa nie wyjaśnił przy tym jakie inne dodatkowe dowody chciałby przeprowadzić poza skonfrontowaniem dwóch odmiennych opinii dotyczących ofasowania przedmiotowego dachu. Co więcej organ odwoławczy dysponował protokołem wizji przeprowadzonej w dniu 19.08. 2013 r. i jak sam wskazał w uzasadnieniu skarżonej decyzji uznał za niezrozumiały brak konfrontacji stanowisk obu ekspertów w kontekście ustaleń protokołu z 19.08. 2013 r. Należy podkreślić, że w ocenie Sądu uchybienie polegające na stwierdzeniu, że organ I instancji nie skonfrontował obu opracowań i ewentualnie nie uzyskał dodatkowych wyjaśnień od ich autorów nie uzasadniał wydania przez MWINB w Krakowie decyzji kasacyjnej, ale obligował do wydania decyzji w trybie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, a więc decyzji o uchyleniu rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji w całości albo w części i w tym zakresie orzeczenia co do istoty sprawy. Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy powinien we własnym zakresie skorygować rozstrzygnięcie organu I instancji dotyczące robót budowlanych wykonanych przez skarżącego, ewentualnie przy zastosowaniu trybu z art. 136 kpa. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego została wydana z naruszeniem art. 138 § 2 w związku z art. 136 kpa, a nadto z naruszeniem art. 107 § 3 kpa. Organ odwoławczy nie wykazał bowiem, że w niniejszej sprawie decyzja organu pierwszej instancji została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które uzasadniłoby ponowne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przez organ pierwszej instancji w takim zakresie, który miałby istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, a nadto sporządził uzasadnienie decyzji, które nie zawiera czytelnego i jasnego przedstawienia jego stanowiska w sprawie. Wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia wątpliwości co do zgodności wykonanych nielegalnie robót budowlanych w szczególności w zakresie ofasowania budynku nr [...] przy ul. S. z przepisami budowlanymi i sztuką budowlaną powinny zostać rozstrzygnięte przez organ odwoławczy we własnym zakresie, ewentualnie w drodze przeprowadzenia dodatkowego postępowania uzupełniającego w trybie art. 136 kpa., co winno doprowadzić do wydania decyzji merytorycznej w sprawie. Nie dokonując tych ustaleń, organ naruszył także art. 7 kpa., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a nadto zasadę szybkości postępowania (art. 12 kpa). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, i z tej przyczyny - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaskarżoną decyzję uchylił. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ustawy p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło