II SA/Kr 1221/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Głowacki Sędziowie NSA Joanna Tuszyńska WSA Ewa Rynczak (spr.) Protokolant Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2007 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego; uchyla zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Decyzją z dnia [...] 2004 r. nr [...] na podstawie art.104,107 kpa i art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2003r Nr 228 poz. 2255 ze zm.) oraz § 8 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2004r Nr 45 poz. 433) oraz Zarządzenia Burmistrza Miasta i Gminy O. z dnia [...] 2004 r. w sprawie udzielenia upoważnienia dla Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w O. do wydania decyzji, Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w O. odmówił Z. W. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ I instancji w uzasadnieniu podał, że strona nie spełnia przesłanek określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W dniu [...] 2004 r. odwołanie od powyższej decyzji wniosła Z. W., wnosząc o ponowne rozpatrzenie jej sprawy. Decyzją z dnia [...] 2004 r. znak: [...] na podstawie art. 17 i art. 24 ust 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2003 r. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt. 1 kpa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podał, że rozstrzygnięcie Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w O. jest prawidłowe. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, póz. 776, z późn. zm.), albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast zgodnie z ustawową definicją wskazaną w art. 3 pkt. 9 cyt. ustawy za dziecko niepełnosprawne należy uważać dziecko w wieku do ukończenia 16 roku życia legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności określonym w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Biorąc pod uwagę powołane przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uznało, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje wyłącznie osobie sprawującej opiekę nad dzieckiem w wieku do 16 lat, legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności. Ponadto osoba ta nie może pozostawać w stosunku pracy lub wykonywać innego zarobkowego zajęcia. Jak natomiast wynika z akt sprawy Z. W. złożyła w dniu [...] 2004 r. wniosek o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego, z tytułu opieki nad córką K. W. Córka wnioskodawczyni posiada orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w O. z dnia [...] 2003 r., który postanowił zaliczyć ją do osób niepełnosprawnych, określając stopień niepełnosprawności na umiarkowany. W zaleceniach znajdujących się w orzeczeniu ujęto wskazania, o którym mowa w art. 6b ust. 3 pkt. 7 i pkt 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Powiatowy Zespół uznał mianowicie, że K. W. wymaga częściowo konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczona możliwością samodzielnej egzystencji oraz częściowo konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Organ odwoławczy podkreślił, że w rozpatrywanym przypadku nie została spełniona podstawowa przesłanka tzn. warunek sprawowania opieki nad dzieckiem w wieku do 16 lat. W świetle przedstawionych dokumentów K. W. urodziła się w dniu [...] 1984 r., a zatem w chwili orzekania przez organ I instancji, miała 19 lat. Tak więc należy stwierdzić, córka Wnioskodawczyni nie jest w świetle art. 3 pkt 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych dzieckiem niepełnosprawnym, lecz pełnoletnią osobą niepełnosprawną. Oznacza to osobę pełnoletnią, legitymującą się orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności, a także osobę, która ukończyła 75 lat - art. 3 pkt 15 cyt. ustawy. W świetle przedstawionego stanu faktycznego sprawy oraz powołanej regulacji prawnej Kolegium stwierdziło, że Z. W. nie może skutecznie wnosić, na podstawie art. 17 ustawy, o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Poinformowano jednocześnie stronę, że może się ubiegać imieniem córki K. o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego na podstawie art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w dniu [...] 2004 r. wniosła Z. W. Skarżąca podał, że jej córka jest opóźniona w rozwoju od dnia urodzenia a nie od 19 roku życia. Skarżąca musiała zrezygnować z pracy zawodowej, aby zająć się dzieckiem. Wobec powyższego skarżąca wniosła o ponowne rozpoznanie jej sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ustawą o p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Orzekanie, w myśl art.135 p.p.s.a., następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Przepisy ustawy przewidując jedynie uprawnienia kontrolne sądów administracyjnych nie dają im kompetencji do zastępowania organów administracji publicznej w wykonywaniu ich zadań orzeczniczych. Wady postępowania administracyjnego, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzeniem jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi, sąd , w myśl art.151 p.p.s.a. , skargę oddala. Skarga jest uzasadniona . Dokonywana przez Sąd kontrola legalności wydanych przez organy administracji publicznej aktów polega na zbadaniu czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, obowiązujących w dacie ich wydawania. W rozpatrywanej sprawie materialnoprawną podstawą do wydania zaskarżonej decyzji był przepis art.17 ustawy z dnia 28.11.2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2006r.. Nr 139, poz.992 ze zm.). W myśl tego przepisu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie podejmie lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami, o których mowa w art.6 "b" ust.3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27.08.1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776 ze zm.), albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ustęp 2 art. 17 stanowi , że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art.5 ust.2. Przepisy art.5 ust. 3 -10 stosuje się odpowiednio. Ustęp 3 – świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w wysokości 420.00 zł. miesięcznie. W ustępie 5 – określone są przesłanki, w których świadczenie to nie przysługuje. Organy administracji odmówiły prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ córka skarżącej K. W. urodzona [...] 1984r. była osobą pełnoletnią w chwili orzekania przez organy administracji i nie była też "dzieckiem niepełnosprawnym" w rozumieniu art. 3 pkt 9 cyt. ustawy , a więc dzieckiem w wieku do 16-tu lat życia, legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności. W związku z tym skarżąca nie ma prawa do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na córkę . Dokonując takiej interpretacji tego przepisu przez organy administracji , należy stwierdzić , że stanowisko to jest nietrafne , ponieważ w przepisie tym nie ma mowy, o tym że : "świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej między innymi matce lub ojcu w związku z koniecznością opieki nad " dzieckiem niepełnosprawnym". Jest tylko mowa o "dziecku", a więc nie o "dziecku niepełnosprawnym". W myśl art. 3 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych , ilekroć w ustawie jest mowa o "dziecku" – oznacza to dziecko własne, małżonka, przysposobione oraz dziecko, w sprawie którego toczy się postępowanie o przysposobienie, lub dziecko znajdujące się pod opieką prawną. Natomiast w świetle art. 3 pkt 9 cytowanej wyżej ustawy określenie : "dziecko niepełnosprawne" – oznacza dziecko w wieku do ukończenia 16 roku życia legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności określonym w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. W związku z tym organ dokonał błędnej interpretacji przyjmując, że świadczenie to przysługuje dziecku niepełnosprawnemu . Ponadto świadczenie pielęgnacyjne przysługuje między innymi matce lub ojcu , a więc jest to świadczenie przyznane rodzicom , a nie dziecku . Koniecznym jednak warunkiem do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest spełnienie łącznie wszystkich przesłanek z tego przepisu. Natomiast zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem dla dziecka i stosownie do art. 16 ust. 1, ust. 2 przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje: 1) niepełnosprawnemu dziecku , 2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia , jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności , 3) ) osobie, która ukończyła 75 lat. Ustęp 3 – zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności , jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Tak więc przepis ten stanowi , że świadczenie to przysługuje między innymi " dziecku niepełnosprawnemu" , a nie jego rodzicom . Córka skarżącej K. W. jest dzieckiem pełnoletnim i posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności , ze wskazaniami o których jest mowa w art. 6 b pkt.7 i 8 o rehabilitacji zawodowe i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, tj. konieczności częściowo stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz też częściowo konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia , rehabilitacji i edukacji . Skarżąca jednak żądała przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko , a nie zasiłku pielęgnacyjnego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrujący sprawę w niniejszym składzie, uznał, że organy administracji publicznej obu instancji naruszyły przepis prawa materialnego określony w art. 17 cytowanej ustawy z dnia 28.11.2003r. o świadczeniach rodzinnych, przez błędną jego interpretację, sprowadzająca się do przyjęcia, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje w związku z koniecznością opieki nad "niepełnosprawnym dzieckiem" w rozumieniu art. 3 pkt. 9 ustawy, a nie nad "dzieckiem", o którym mowa w art. 3 pkt. 4 tej ustawy przy spełnieniu pozostałych przesłanek. W związku z tym organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy powinien ustalić czy spełnione zostały łącznie wszystkie pozostałe warunki do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku koniecznością opieki nad dzieckiem , w świetle art.17 cytowanej ustawy z dnia 28.11.2003 o świadczeniach rodzinnych. Stosownie do art.145 § 1 pkt " a ‘’ p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję, uchylił obie wydane w sprawie decyzje, stwierdzając naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.