II SA/Kr 1222/09

Kraków, dnia 28 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator po rozpoznaniu w dniu 28 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.F. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A.F. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 24 kwietnia 2009 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A.F. został wezwany w dniu 12 października 2012 r. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 24 kwietnia 2009 r. w przedmiocie umorzenia postępowania. W piśmie z dnia 7 listopada 2012 r. skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy. W związku z powyższym w dniu 14 listopada 2012 r. został mu przesłany formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy celem jego wypełnienia. W dniu 11 grudnia 2012 r. skarżący nadesłał wypełniony formularz PPF. Zarządzeniem z dnia 20 grudnia 2012 r. A.F. został wezwany do uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie między innymi zaświadczenia z Urzędu Miasta L. - Wydział Finansowy oraz Wydział Geodezji i Katastru Starostwa Powiatowego w L. o składnikach majątku nieruchomego skarżącego i żony, udokumentowania miesięcznych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem, przedłożenia zaświadczenia pracodawcy o wysokości zarobków żony skarżącego. W piśmie z dnia 4 lutego 2013 r. skarżący zawarł prośbę o przedłużenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, dołączając kartę leczenia szpitalnego. Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 27 lutego 2013 r. przedłużył termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o 7 dni licząc od dnia doręczenia niniejszego zarządzenia. Przedmiotowe zarządzenie zostało doręczone skarżącemu w dniu 2 kwietnia 2013 r. Pismem z dnia 9 kwietnia 2013 r. skarżący złożył sprzeciw od zarządzenia z dnia 27 lutego 2013 r., prosząc o wyjaśnienie "o co Sądowi chodziło z przedłużeniem terminu o 7 dni, nie precyzując o co ma być uzupełniony wniosek". Zarządzeniem z dnia 25 kwietnia 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie pozostawił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Sprzeciw od powyższego zarządzenia złożył w terminie A.F. Podniósł, że nie był w stanie zrozumieć lakonicznego zarządzenia referendarza sądowego, który przedłużył termin o 7 dni "do niewiadomo czego". Wskazał również, że jest osobą schorowaną, inwalidą z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Postanowieniem z dnia 7 czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie pozostawił wniosek skarżącego bez rozpoznania. Skarżący pismem z dnia 5 lipca 2013 r. złożył zażalenie na wskazane postanowienie domagając się jego uchylenia bądź też ponownego rozpoznania sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OZ 666/13 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. W uzasadnieniu wskazano, że pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania może mieć miejsce jedynie w sytuacji, gdy wniosek nie został złożony na urzędowym formularzu lub gdy zawiera braki formalne. Natomiast art. 257 P.p.s.a. nie ma zastosowania w sytuacji, gdy strona nie wykonała wezwania sądu do przedstawienia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów źródłowych, stosownie do art. 255 P.p.s.a. Zarządzeniem z dnia 12 września 2013 r. skarżący został wezwany do przedłożenia dokumentów, o które był wcześniej wzywany zarządzeniem z dnia 20 grudnia 2012 r., w terminie 7 dni licząc od dnia doręczenia niniejszego wezwania pod rygorem oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W dniu 10 października 2013 r. skarżący nadesłał pismo w którym przedstawił swoją sytuację materialną i finansową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Po pierwsze zaznaczyć należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę ponownie kierował się wytycznymi zawartymi w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OZ 666/13. Wskazać również należy, że złożony przez skarżącego wniosek jest kolejnym w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 25 maja 2012 r. oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W następstwie wniesionego zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 11 września 2012 r., sygn. akt II OZ 727/12 oddalił zażalenie skarżącego na wyżej wskazane postanowienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym może nastąpić, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Okoliczności przytoczone we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również przedstawione dokumenty na ich poparcie, powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Zaznaczyć należy, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i powinno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Z treści art. 246 § 1 P.p.s.a. jednoznacznie wynika, że warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, że spełnia ustawowe przesłanki. W interesie strony leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. o sygn. akt GZ 71/04). Tymczasem oświadczenie skarżącego, zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, uznać należało za niewystarczające, jako że zawierało jedynie wskazanie niewielkich dochodów i bardzo lakoniczne uzasadnienie. Nadto skarżący nie przedstawił żadnych dodatkowych dokumentów (o które był wzywany), które miałyby urzeczywistnić fakt jego bardzo trudnej sytuacji materialnej. Brak realizacji obowiązków nałożonych zarządzeniem referendarza sądowego uniemożliwia faktyczną ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego i ustalenia, czy rzeczywiście nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek, czy choćby pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W rozpoznawanej sprawie skarżący, nie przedstawiając części informacji pozwalających na rzetelną i obiektywną ocenę jego możliwości płatniczych, nie uczynił zadość tym wymaganiom. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.