II SA/Kr 1236/14

Kraków, dnia 24 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Niżnik-Dobosz po rozpoznaniu w dniu 24 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji organu I instancji w sprawie ze skargi M. B., K. B. i D. S. na postanowienie nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 12 czerwca 2014 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia wstrzymać wykonanie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z dnia 27 września 2010 r. znak [...]. M. B., K. B. i D. S. wnieśli skargę na postanowienie nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 12 czerwca 2014 r. znak [...], odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z dnia 27 września 2010 r. znak [...], którą wymieniony organ nakazał M. B., K. B. i D. S. wykonanie rozbiórki ogrodzenia na działkach nr [...], [...], [...] w T. od strony drogi gminnej na działkach nr [...], [...] w T., wybudowanego bez wymaganego pozwolenia. Skarżący wnieśli także o wstrzymanie wykonania decyzji organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w cytowanym przepisie należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. O takim potencjalnym niebezpieczeństwie jest mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. i z tą sytuacją należy wiązać możliwość wyrządzenia szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2008 r., sygn. akt II GZ 139/08). W pierwszej kolejności należało ocenić dopuszczalność wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy skargą objęte jest postanowienie organu II instancji o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. W ocenie Sądu, nie może budzić wątpliwości możliwość żądania wstrzymania wykonania decyzji organu I instancji, bowiem decyzja ta wydana jest w granicach tej samej sprawy co zaskarżone rozstrzygnięcie organu II instancji. Wprawdzie postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. dotyczy kwestii procesowej (odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania), niemniej zapadło ono w ramach sprawy administracyjnej rozstrzygniętej nieostatecznie decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z dnia 27 września 2010 r., której wstrzymania żądają skarżący. Pojęcie "granic danej sprawy" było analizowane w literaturze i orzecznictwie (por. np. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2000 r., sygn. akt FPS 12/99, J. P. Tarno: "Naczelny Sąd Administracyjny a wykładnia prawa administracyjnego", str. 83). Z rozważań tych wynika, że w wypadku tym chodzi o sprawę administracyjną w ujęciu materialnym. Na sprawę administracyjną składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalania tożsamości tej sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych - to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa - to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. Mając na uwadze powyższe, należało przyjąć dopuszczalność żądania wstrzymania wykonania decyzji organu pierwszej instancji w skardze na postanowienie organu drugiej instancji. Przechodząc do rozstrzygnięcia kwestii wstrzymania wykonania decyzji nakazującej rozbiórkę ogrodzenia, zasadnicze znaczenia ma ocena, czy może powstać znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki wywołane wykonaniem tej decyzji, jeżeli okazałoby się, że w wyniku uwzględnienia skargi może dojść do rozpatrzenia przez organ II instancji odwołania od niej, a w konsekwencji - jej ewentualnego wzruszenia. W orzecznictwie zauważa się, że "instytucja wstrzymania wykonania ma charakter wyjątkowy. Z reguły wiąże się z obawą wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, zaś jej zastosowanie nie może być poprzedzone merytoryczną oceną zasadności skargi lub obawą wystąpienia jakiejkolwiek straty. Podstawową przesłanką wstrzymania, jest wykazanie we wniosku, niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym ostatnim wypadku, chodzi o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), kiedy nie będzie możliwe przywrócenie stanu pierwotnego, w szczególności jeśli szkoda nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia" (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 54/13). Dokonując oceny złożonego wniosku w kontekście opisanych wyżej przesłanek, Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania decyzji organu I instancji. W razie bowiem jej wykonania doszłoby do rozbiórki wybudowanego ogrodzenia, co w kontekście trudnej sytuacji życiowej, na którą wskazują skarżący w piśmie z dnia 6 września 2014 r., należy uznać za przedwczesne. W sytuacji, gdyby doszło do uwzględnienia skargi i pozytywnego dla skarżących rozpatrzenia odwołania od decyzji organu I instancji, skutki nieuzasadnionej rozbiórki dotknęłyby finansowo właścicieli spornego ogrodzenia, a ewentualnie udzielona im ochrona okazałaby się iluzoryczna. Sąd podziela ugruntowane w orzecznictwie stanowisko, iż rozbiórka obiektu budowlanego przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny z reguły łączy się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub nieodwracalnych skutków, z tego powodu, że może okazać się, iż akt administracyjny nakazujący dokonanie rozbiórki był wadliwy (por. postanowienia NSA: z 17 maja 2011 r., II OSK 862/10, z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 476/11, z 17 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 331/08). W konsekwencji Sąd uznał, iż wykonanie decyzji organu I instancji nakazującej rozbiórkę byłoby równoznaczne z poniesieniem przez skarżących znacznej szkody, a to uzasadnia wstrzymanie wykonania tej decyzji do czasu rozpoznania skargi na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia od niej odwołania. Mając powyższe na względzie, na mocy art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji.