II SA/Kr 1260/00

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 listopada 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Andrzej Niecikowski Sędziowie : NSA Joanna Tuszyńska WSA Małgorzata Brachel - Ziaja / spr. / Protokolant : Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2004r. sprawy ze skargi M. P., Z. P. i A. P. na decyzję Wojewody z dnia 28 kwietnia 2000r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu wymiany gruntów - skargę oddala - II SA/Kr 1260/00 UZASADNIENIE Decyzją Nr: [...] z dnia [...].10.1977 r. Wojewoda po przeprowadzeniu postępowania wymiany niezabudowanych gruntów położonych na terenie miasta Z. woj. [...], na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów /Dz. U. Nr: 3, poz. 13 z 1968 r/ w zw. z par 2, pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.05.1975 r. w sprawie określenia zadań i uprawnień należących do powiatowych rad narodowych i naczelników powiatów, które przejmują wojewódzkie rady narodowe i wojewodowie / Dz. U Nr 17 poz. 94 i z 1975 r., Nr 31 poz. 165/ - orzekło zatwierdzeniu projektu wymiany gruntów położonych na terenie miasta Z. o ogólnym obszarze 378.3075 ha w stosunku do 167 uczestników wymiany gruntów, sporządzonego i wykazanego na mapie i w rejestrze szacunku porównawczego, którym została objęta działka nr 1, za którą uczestnicy postępowania A. P. i K. P. otrzymali ekwiwalent równowartościowy - działkę 2 o pow. 0.9785 ha i stali się jej współwłaścicielami po połowie. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...].03.2000 r. - po rozpatrzeniu wniosku M. P. oraz Z. P. o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji ostatecznej Wojewody z dnia [...].10.1977 r. zatwierdzającej projekt wymiany niezabudowanych gruntów położonych na terenie miasta Z., w części dotyczącej działki nr 2, o pow. 09785 ha wydzielonej dla K. P. w ½ części oraz dla A. P. w 2/1 części - stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji w wymienionej części. Z uzasadnienia decyzji wynika, że po 20-tu latach od zakończenia postępowania decyzją Wojewody zatwierdzającą projekt wymiany niezabudowanych gruntów położonych na terenie miasta Z., M. P. oraz Z. P. wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wymienionej decyzji gdyż w wyniku przedmiotowej wymiany gruntów pozbawiono każdego z nich prawa własności do 1/6 części niezabudowanej nieruchomości oznaczonej przed wymianą nr 1, o pow. 1.4412 ha. Właścicielem nieruchomości przed wymianą była K. P., która aktem notarialnym - umową darowizny darowała połowę tej nieruchomości swoim nieletnim wówczas wnukom, a to: Z., A. i M. P. Jeszcze przed wymianą w ewidencji gruntów działka ta była oznaczona nr 1 i wykazana, jako współwłasność po 1/6 Z., M. i A. P. Na skutek błędu zaistniałego w rejestrze gruntów wykazano do szacunku, jako współwłaścicieli tej K. P. w 1/2 cz. i A. P. ½ cz. Błąd ten dalej był powielany i w ten sposób doszło do rażącego naruszenia art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 24.01.1968 r o scalaniu i wymianie gruntów, który stanowi; że każdy uczestnik scalenia lub wymiany gruntów otrzymuje, w zamian za grunty posiadane przed scaleniem i wymianą, grunty w zasadzie o równej wartości szacunkowej. W wyniku zamiany gruntów bez wiedzy i zgody M. i Z. P. należny im ekwiwalent gruntowy bezpodstawnie został wydzielony dla ich brata A. P. w działce nr 2 o pow. 0.9785 ha wykazanej, jako współwłasność po połowie K. P. i A. P. Wojewoda decyzją [...] z dnia 28.04.2000 r. na podstawie art. 12 ust. 1 i 16 ust. 1 ustawy z dnia 24.01.1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów /Dz. U. Nr 3 poz. 13/ oraz art. 104 k.p.a. postanowił zatwierdzić projekt wymiany niezabudowanych nieruchomości w m. Z w ten sposób, że: działka nr 2 o pow. 0.9785 ha i o wartości 26.91 jednostek szacunkowych stanowi własność; A. P. s. M. i Z. w 1/6 części M. P. s. M. i Z. w 1/6 części Z. P. s. M. i Z. w 1/6 części K. P. c. S. i H. w 1/2 części W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził, iż na skutek błędu doszło do pominięcia współwłaścicieli nieruchomości tj. M. i Z. P. w rejestrze gruntów przed wymianą. Na skutek czego w przyznanym ekwiwalencie za działkę nr 3 pominięto tych współwłaścicieli i działkę przyznano tylko K. P. w ½ cz. i jej wnukowi A. P. w ½ cz.. Ponieważ decyzja zatwierdzająca projekt wymiany gruntów nie może zmienić posiadanych tytułów własności, dlatego też Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził nieważność decyzji Wojewody nr [...] zatwierdzającej projekt wymiany niezabudowanych gruntów położonych na terenie m. Z. w części dotyczącej działki 2 o pow. 0.9785 ha wydzielonej dla K. P. w ½ cz. i A. P. w ½ cz. za względu na to że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na uwadze należało zatwierdzić projekt wymiany gruntów w sposób uwzględniający stan własności, jaki istniał przed wymianą gruntów. W czasie podjęcia postępowania wymiennego na terenie miasta Z. tj. w 1977 r. prawo własności do nieruchomości oznaczonej jako działka 1 o pow. 1,4412 ha i wartości 25,94 jednostek szacunkowych położonej w Z. przysługiwało A. P. W 1/6 cz. M. P. w 1/6 cz. Z. P. w 1/6 cz. i K. w ½ cz. W postępowaniu wymiennym uczestnicy otrzymali równowartościowy ekwiwalent w postaci działki nr 2, o pow. 0,9785 ha w związku z tym należało zatwierdzić projekt, jak w osnowie decyzji. W skardze wniesionej od tej decyzji do Naczelnego Sądu Administracyjnego -Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, skarżący: M. P., A. P. i Z. P. wnieśli o jej uchylenie i przywrócenie własności działki nr 1 z przed wymiany. Podnieśli na uzasadnienie skargi, zew dacie wymiany byli już pełnoletni, a nikt ich nie pytał o zgodę na taką wymianę Skoro babka ich K. P. dokonała darowizny na ich rzecz połowy działki, to domagają się tego co mieli zapisane przed wymianą. Działka ta jest nadal niezabudowana dlatego też żądają zwrotu przynajmniej swojej ½ cz. z działki nr 1. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podnosząc zarazem, że Minister Rolnictwa i Wsi decyzją ostateczną stwierdził nieważność decyzji Wojewody nr [...] z dnia [...].10.1977 r. tylko w stosunku do działki zamiennej nr 2 i ta działka jest przedmiotem postępowania. Wobec czego można było tylko dokonać odzwierciedlenia stanu własności na niej, zgodnego ze stanem prawnym w Z. przed wymianą gruntów w 1977r., tj. ujawniając, że stanowi ona własność; K. P. w 1/2 cz. a pozostałych współwłaścicieli - braci P.; M., Z., i A. po 1/6 cz. każdego z nich. Dawna działka nr 1 weszła w skład większego kompleksu gruntów Ośrodka Hodowli Zarodowej, który był uczestnikiem wymiany i zniosła się do nowej działki 1 o pow. 2.0366 ha. O.H.Z. w [...] wybudował na działce powymiennej 1 blok mieszkalny wielorodzinny o trzech kondygnacjach, a działka w cz. niezabudowanej jest do obsługi budynku, zajmuje część dawnej (przedwymiennej) działki nr 1. Obecnie grunt ten (dz. 4) stał się własnością Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, która przejęła nieruchomości o uregulowanym stanie prawnym po rozwiązaniu O. H. Z. . Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę , zważył co następuje: Stosownie do przepisu art. 97 par 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. -Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271/ - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 .01.2002 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracje na podstawie przepisów ustawy z dnia 30.08.2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Właściwym zatem do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Skarga jest bezzasadna Postępowanie w sprawie wymiany gruntów niezabudowanych położonych w mieście Z. zostało przeprowadzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r., o scalaniu i wymianie gruntów /Dz. U. Nr 3, poz. 13/. Postępowaniem tym zostały objęte grunty o obszarze 378.3075 ha należące do 167 uczestników w tym; - Ośrodka Hodowli Zarodowej w [...] - Urzędu Miasta i Gminy w Z. (wspólnota) - Państwowego Funduszu Ziemi w Z. - indywidualnych rolników, których grunty znajdowały się w szachownicy z gruntami OHZ w [...]. W postępowaniu tym brali udział K. P. i jej wnuk A. P., jako współwłaściciele działki nr 1 o pow. 1,4412 ha, którzy przyjęli grunt zamienny bez żadnych zastrzeżeń, a w toku postępowania nie zwrócili uwagi, iż prócz nich są jeszcze inni jeszcze współwłaściciel nieruchomości objętej wymianą. Jak niejednokrotnie podkreślał Sąd Najwyższy w swych orzeczeniach i Naczelny Sąd Administracyjny, scalania i wymiana gruntów należą do jednych z najtrudniejszych i najbardziej skomplikowanych spraw administracyjnych. Organy administracji publicznej opracowujące projekt wymiany korzystają ze swobody w jego ukształtowaniu i wyborze, jak najlepszego ich zdaniem rozwiązania w danych warunkach, tak aby w miarę możliwości uwzględnić wszystkie interesy i życzenia wszystkich uczestników postępowania. Jednakże projekty w zakresie rozstrzygnięcia organów zawierają elementy uznania administracyjnego. Z akt wynika, że grunt stanowiący własność K. P., A., M. i Z. P. tj. przedwymienna działka nr 1 i działka nr 2 (ekwiwalent powymienny ) były o równej wartości pod względem szacunkowym. Działka 1 o pow. 1,4412 ha miała wartość 25,94 jednostek szacunkowych, a działka nr 2 o pow. 0.9785 ha - 26.91 jednostek szacunkowych. K. P. wraz ze swym wnukiem A .P. została wprowadzona w posiadanie nowo wydzielonego im gruntu, a stan własności został wprowadzony do księgi wieczystej założonej dla nieruchomości obejmującej działkę 2. Bezsporną jest okoliczność, że pozostali wnukowie K. P., a to bracia A.; Z. i M. P. współwłaściciele po 1/6 cz. każdy działki nr 1 nie byli uczestnikami wymiany i nie byli objęci decyzją o zatwierdzeniu projektu wymiany. Tym samym ich prawo własności nie zostało ujawnione w księdze wieczystej prowadzonej dla działki powymiennej nr 2 Bezsporną jest też okoliczność, że działka przedwymienna nr 1 weszła w skład większego kompleksu gruntów i zniosła się do nowej działki nr 4 o pow. 2.0366 ha, na której O. H. Z. w [...] wybudował blok wielo mieszkaniowy. Na tle powyższych okoliczności bezspornych trzeba stwierdzić, że w zaskarżonej decyzji Wojewoda prawidłowo wskazał, jako współwłaścicieli działki nr 2, obok K. P. i A. P.; M. i Z. P., czyli wszystkich właścicieli działki przedwymiennej nr 1, których prawo własności zostało określone w takich częściach, w jakich przysługiwało im do nieruchomości przed wymianą. Decyzja o zatwierdzeniu wymiany gruntów stwarza nowy stan własności i stanowi jednocześnie tytuł do ujawnienia tego stanu w księdze wieczystej (art. 3 ust. 1 i 16 ust. 1 ww. ustawy) Właściciele (współwłaściciele) gruntów przedwymiennych stają się właścicielami gruntów powymiennych w stosunku odpowiadającym ich udziałom. Skoro bowiem nieruchomość powyminna jest ekwiwalentem gruntu przedwymiennego, to decyzja o zatwierdzeniu projektu wymiany może stwarzać nowy stan własności tylko w takim zakresie, w jakim odpowiada on istniejącemu przed wymianą. Słusznie więc w zaskarżonej decyzji o zatwierdzeniu projektu wymiany Wojewoda skorygował stan własności działki powymiennej nr 2, w sposób odpowiadający jej strukturze w stosunku do działki nr 1. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na mocy art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę, jako bezzasadną oddalił.