II SA/Kr 1262/06

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 19 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], Nr: [...] w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości p o s t a n a w i a I) umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, II) ustanowić dla K. W. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. W dniu [...] września 2008 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek K. W. z dnia [...] września 2008 roku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2008 roku oddalił skargę K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr: [...] w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną Z. W. oraz z [...]-letnim synem T. W. Ich miesięczny dochód wynosi 148 zł i stanowi go zasiłek rodzinny w wysokości 48 zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 100 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi dom murowany o powierzchni 70 m² oraz nieruchomość rolna wielkości 4,20 ha. Skarżący nie dysponuje żadnymi oszczędnościami, jak również przedmiotami wartościowymi. Posiada zadłużenie w wysokości 4 tys. zł. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy K. W. podniósł, iż sporządzenie skargi kasacyjnej od orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego obarczone jest przymusem adwokackim. Skarżącego nie stać jednak na poniesienie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika. Rodzina wnioskodawcy utrzymuje się z pracy w gospodarstwie rolnym oraz z zasiłku rodzinnego. Skarżący nie jest w stanie podjąć żadnych prac dorywczych, gdyż w jego środowisku brak jest tego rodzaju ofert. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że wniosek z dnia [...] września 2008 roku nie jest pierwszym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym przez K. W. w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 21 maja 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przyznał K. W. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Orzeczenie to ma przymiot prawomocności, gdyż nie wniesiono od niego zażalenia. Jak wynika z akt sprawy, przyznane prawo pomocy to nie zostało skarżącemu cofnięte na podstawie art. 249 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższe oznacza, iż w toku całego postępowania sądowego, zatem aż do wyczerpania procedury odwoławczej, łącznie z postępowaniem egzekucyjnym, skarżący zwolniony jest od konieczności uiszczania kosztów sądowych. Zgodnie z art. 239 pkt 4 w/w ustawy nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznane zostało prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Zwolnienie od kosztów sądowych działa od chwili zgłoszenia przez stronę wniosku w tym przedmiocie i obejmuje swoim zakresem wszystkie przyszłe i potencjalne koszty sądowe. Biorąc pod uwagę powyższe - ponowny wniosek skarżącego w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sytuacji, gdy korzysta on z takiego zwolnienia na mocy prawomocnego postanowienia Sądu należy uznać za bezprzedmiotowy. Z tych względów, działając na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, umorzono postępowanie w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, uznając je za bezprzedmiotowe. Podkreślić należy, iż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie osobie wnioskującej szeroko rozumianego prawa do sądu, a wiec możliwości skorzystania ze wszystkich przysługujących stronie uprawnień, jeżeli znajduje się ona w położeniu uniemożliwiającym poniesienie we własnym zakresie związanych z tym kosztów. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy - zgodnie z art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. K. W., jak wskazano wyżej, korzysta z przyznanego uprzednio prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Obecnie domaga się także ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika w ramach prawa pomocy. Zauważyć należy, że skoro wnioskodawcy zostało uprzednio przyznane prawo pomocy obejmujące zwolnienie w całości od kosztów sądowych, tym samym zadośćuczynienie obecnemu wnioskowi o ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika z urzędu oznaczałoby w praktyce, przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym, na które, w myśl art. 245 § 2 wspomnianej ustawy składają się obie analizowane instytucje procesowe, tj. zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. To zaś skutkuje ocenę wniosku z zastosowaniem surowszych kryteriów, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Analizując sytuację majątkową skarżącego orzekający doszedł do przekonania, iż w wystarczającym stopniu wykazał on, iż spełnia powyższe przesłanki. Rodzina skarżącego utrzymuje się z dochodów z prowadzonego gospodarstwa rolnego wielkości 4,20 ha (wysokość tych dochodów określono na 100 zł) oraz zasiłku rodzinnego w wysokości 48 zł. Na utrzymaniu skarżącego i jego żony pozostaje [...]-letni syn. Rodzina ponosi wydatki związane z koniecznym utrzymaniem, leczeniem, a także zakupem nawozów i środków ochrony roślin oraz wynajęciem maszyn do pracy w polu. Skarżący nie dysponuje oszczędnościami, jak również przedmiotami wartościowymi, które mógłby spieniężyć na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Posiada zadłużenie w wysokości 4.000 zł. Okoliczności te wskazują jednoznacznie, że skarżący nie należy do osób majętnych i nie jest on w stanie pokryć kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku we koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. W tym miejscu należy jednak podkreślić, iż rozpoznając kwestię przyznania stronie kwalifikowanego pełnomocnika w ramach prawa pomocy kierowano się jedynie przesłankami ekonomicznymi (tj. badano czy stronę stać na poniesienie określonego wydatku), nie zaś charakterem sprawy. Jedynym kryterium, od którego przepis art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzależnia przyznanie prawa pomocy jest bowiem brak możliwości poniesienia przez stronę jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie odmowa przyznania prawa pomocy obejmującego ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika mogłaby doprowadzić do pozbawienia strony konstytucyjnego prawa do sądu, zważywszy na fakt, iż na etapie sporządzenia skargi kasacyjnej (na którym znajduje się obecnie niniejsza sprawa) zachodzi tzw. przymus adwokacki. Z tych względów orzeczono jak w pkt. II sentencji na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).