II SA/Kr 1262/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Darmoń SWSA Agnieszka Nawara – Dubiel (spr.) SWSA Małgorzata Łoboz po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym przy udziale Prokuratora Rejonowego K. – P. B. sprawy ze skargi S. T. na postanowienie z dnia [...] września 2021 r. Nadleśniczego Nadleśnictwa G. znak [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Nadleśniczego Nadleśnictwa G. na rzecz skarżącego S. T. kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia 30 września 2021 r., znak [...] Nadleśniczy Nadleśnictwa G. - po rozpoznaniu odwołania S. T. od protokołu szacowania ostatecznego szkód w uprawach na działce nr [...] w P. W., na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2021 poz. 735 t.j.) w związku z art. 46c, 46d ust. 1 oraz 49a ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz.U. 2020 poz. 1683 t.j.) stwierdził niedopuszczalność tego odwołania. W uzasadnieniu postanowienia w pierwszej kolejności opisano stan faktyczny sprawy. W dniu 09.09.2021 roku doszło do zgłoszenia szkody wyrządzonej przez dziki na działce nr [...] w P. W.. Działka zlokalizowana jest na terenie obwodu nr [...] dzierżawionego przez Koło Łowieckie [...] w T.. Zgłaszającym był rolnik - właściciel uprawy S. T.. Termin szacowania ostatecznego wyznaczony został na dzień 11.09.2021 r. O terminie powiadomiona była Izba Rolnicza. Na termin szacowania stawił się przedstawiciel Koła Łowieckiego J. O.. Do ostatecznego szacowania nie doszło bowiem zgłaszający szkodę zażądał obecności przedstawicieli nadleśnictwa i izby rolniczej oraz oświadczył, że nie wyraża zgody na oględziny wyłącznie przez przedstawiciela koła łowieckiego, a nadto odmówił podpisania protokołu szacowania i nakazał opuszczenie nieruchomości. S. T. został pouczony, że możliwe są oględziny w innym terminie z udziałem przedstawiciela Izby Rolniczej po stosownym uzgodnieniu rolnika z Izbą Rolniczą, zaś komisja z udziałem nadleśnictwa działa wyłącznie w trybie odwoławczym. Ostatecznie wobec postawy rolnika nie doszło do podpisania protokołu szacowania. Nie doszło również do wskazania nowego terminu oględzin. Koło Łowieckie poinformowane zostało przez Nadleśnictwo G. o złożeniu przez S. T. odwołania i wyznaczeniu oględzin z udziałem Nadleśnictwa. Dalej wskazano, że procedura szacowania szkód łowieckich została szczegółowo opisana w przepisach Rozdziału 9 ustawy prawo łowieckie oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 kwietnia 2019 r. w sprawie szczegółowych warunków szacowania szkód w uprawach i płodach rolnych. Stosownie do przepisu art. 46d ust. 1 ustawy Prawo łowieckie właścicielowi albo posiadaczowi gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda, oraz dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego przysługuje odwołanie do nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu, o którym mowa w art 46a ust. 4 albo art. 46c ust. 5. Powołane przepisy art.46a ust 4 oraz 46c ust 5 opisują przebieg oględzin oraz szacowania ostatecznego w tym w szczególności sposób sporządzenia Protokołu. Z powyższych przepisów wyraźnie wynika, że aby możliwe było złożenie odwołania muszą zostać spełnione następujące przesłanki: 1. Dokonanie oględzin - lub szacowania ostatecznego 2. Podpisanie protokołu przez strony 3. Brak zgody jednej ze stron na ustalenia protokołu. W świetle powyższych okoliczności należy przyjąć iż nie doszło do formalnego sporządzenia protokołu ostatecznego szacowania szkód w uprawach, w rozumieniu powołanych wyżej przepisów prawa. Tym samym odwołanie S. T. z dn. 13.09.2021 r. dotyczy protokołu, który nie zaistniał w obrocie prawnym. Przepis artykułu 134 kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, iż organ odwoławczy - w niniejszej sprawie Nadleśniczy Nadleśnictwa G. - stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania. Odwołanie może być niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych, takich jak brak przedmiotu zaskarżenia. Przesłanką uznania odwołania za niedopuszczalne jest także wniesienie tego środka zaskarżenia przed wejściem do obrotu prawnego zaskarżonego rozstrzygnięcia - w niniejszej sprawie protokołu ostatecznego szacowania szkód w uprawach. Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, iż przedmiotowe odwołanie Pana S. T. jest niedopuszczalne, jako odnoszące się do nieistniejącego w chwili odwołania protokołu. Opisane wyżej postanowienie zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie S. T.. Podniósł, że na jego pisemną prośbę Prezes Koła został powiadomiony o spotkaniu komisji, która brała udział w szacowaniu pierwszym z dnia 23.06.2021 r., jednakże nie ustalił terminu oględzin i szacowania szkody, nie wziął udział w szacowaniu szkody z udziałem przedstawiciela Nadleśnictwa G. ani nie ustalił drugiego terminu szacowania. Poinformował SMSem o kwocie [...]zł w dniu 7.09.2021 i zjawił się na działce bez powiadomienia w dniu 11.09.2021 r. z zamiarem szacowania szkody - cztery dni po wpłacie kwoty. W odpowiedzi na skargę Nadleśniczy Nadleśnictwa G. wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że formalnie nigdy nie doszło do sporządzenia protokołu szacowania ostatecznego szkód w przedmiotowej sprawie - tym samym nie zaistniało w obrocie prawnym rozstrzygnięcie, od którego stronie służyłoby odwołanie na podstawie przepisu art. 46d ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie. Skutkiem takiej sytuacji jest niedopuszczalność odwołania z przyczyn natury przedmiotowej (vide: m.in. wyrok WSA w Białymstoku z dn. 15.04.2021 sygn. II SA/Bk 190/21, LEX nr 3172387, wyrok WSA w Poznaniu z dn. dnia 19.05.2021 r sygn. III SA/Po 937/20, LEK nr 3195005). Na podstawie art. 49a ust. 1 prawa łowieckiego do postępowania prowadzonego przez nadleśniczego w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy Nadleśniczy Nadleśnictwa G. działając na podstawie powołanych wyżej przepisów, na zasadzie art 134 kpa zmuszony był wydać postanowienie o niedopuszczalności odwołania S. T.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.) oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329.); dalej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Skarga jest uzasadniona. W rozdziale 9 ustawy z dnia 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1683 z późn. zm.) uregulowane zostały zagadnienia dotyczące szkód łowieckich. Wynika z nich, że szacowania szkód wyrządzonych w uprawach i płodach rolnych przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny oraz przy wykonywaniu polowania, a także ustalania wysokości odszkodowania dokonuje zespół składający się z przedstawiciela wojewódzkiego ośrodka doradztwa rolniczego, przedstawiciela dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego, właściciela albo posiadacza gruntów rolnych na terenie których wystąpiła szkoda (art. 46 ust. 1 i 2). Właściciel albo posiadacz gruntów rolnych wniosek o szacowanie szkód, o których mowa w ust. 1, w tym ustalenie wysokości odszkodowania, składa do dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego (art. 46 ust. 3). Zgodnie z art. 46 ust. 6 ustawy, szacowanie szkody składa się z oględzin i szacowania ostatecznego, przy czym oględzin dokonuje się niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni od dnia otrzymania wniosku, o którym mowa w art. 46 ust. 3 (art. 46a ust. 2 ustawy). Niezwłocznie po zakończeniu szacowania ostatecznego dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego sporządza protokół, który zawiera czytelne podpisy osób biorących udział w szacowaniu ostatecznym (art. 46c ust. 4 pkt 5). Protokół sporządza się w trzech jednobrzmiących egzemplarzach po jednym dla każdego członka zespołu szacującego szkodę, w tym dla właściciela albo posiadacza gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda. (art. 46c ust. 7). Z mocy art. 46d ust. 1 ustawy, właścicielowi albo posiadaczowi gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda, oraz dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego przysługuje odwołanie do nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 (protokół oględzin) albo art. 46c ust. 5 (protokół szacowania ostatecznego). W myśl art. 49a ust. 1 Prawa łowieckiego, w zakresie nieuregulowanym w ustawie lub przepisach wydanych na jej podstawie, do postępowania prowadzonego przez nadleśniczego lub dyrektora regionalnej dyrekcji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Z omawianych powyżej przepisów wynika, że ustalenie i wypłata odszkodowania za szkody łowieckie poprzedzona jest określoną w ustawie - Prawo łowieckie, specyficzną dla tego rodzaju spraw procedurą. Wskazać należy w pierwszej kolejności, że treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie pokrywa się z materiałem dowodowym znajdującym się w aktach sprawy. W uzasadnieniu wskazano, że: "W dniu 09.09.2021 roku doszło do zgłoszenia szkody wyrządzonej przez dziki na działce nr [...] w P. W.." Tymczasem na k. 3 akt przedłożonych sądowi znajduje się protokół oględzin szkody w uprawach, w którym odnotowano, że szkoda zgłoszona została w dniu 23 czerwca 2021 r. Protokół został sporządzony w tym samym dniu i podpisany przez B. C. oraz S. T.. Z akt nie wynika czy powiadomiony został przedstawiciel wojewódzkiego ośrodka doradztwa rolniczego, przy czym zgodnie z art. 46 ust. 8 ustawy prawo łowieckie niestawiennictwo przedstawiciela wojewódzkiego ośrodka doradztwa rolniczego nie wstrzymuje dokonania szacowania szkód, powinien być jednak o tej czynności zawiadomiony. Protokół ten jest zatem protokołem oględzin o którym mowa w art. 46 ust. 6 pkt. 1 ustawy i pierwszym etapem szacowania szkody. Kolejnym jest szacowanie ostateczne (art. 46 ust. 6 pkt. 2 w związku z art. 46c ustawy prawo łowieckie). Protokół szacowania ostatecznego znajduje się na k. 8 akt adm., sporządzony został w dniu 11 września 2021 r. jednak w tym protokole odnotowano, że szkoda zgłoszona została w dniu 9 września 2021r. Tym samym z akt wynikają dwie daty zgłoszenia szkody - 23 czerwca 2021 r. oraz 9 września 2021 r. Wydaje się, że jest to ta sama szkoda, jednak nie ma takiej pewności – organ będzie obowiązany ustalić te kwestię jednoznacznie. Nadto w protokole szacowania ostatecznego z dnia 11 września 2021 r. znajduje się stwierdzenie, że "Rolnik został poinformowany, że komisja działa tylko w trybie odwoławczym, a przedstawiciela izby rolniczej może zaprosić sam rolnik i uzgodnić nowy termin szacowania". Informacja przekazana rolnikowi jest nieprawdziwa. Zgodnie z art. 46c ust. 4 ustawy prawo łowieckie: "O terminie dokonania szacowania ostatecznego szkody dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego zawiadamia właściciela albo posiadacza gruntów rolnych oraz wojewódzki ośrodek doradztwa rolniczego właściwy ze względu na miejsce wystąpienia szkody, nie później niż przed upływem 3 dni od dnia otrzymania powiadomienia, o którym mowa w ust. 3, a w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 7 - w terminie 3 dni od dnia otrzymania wniosku, o którym mowa w art. 46 ust. 3." Zatem to nie rolnik "zaprasza" do czynności szacowania kogokolwiek, tylko zarządca lub dzierżawca obwodu łowieckiego zawiadamia o nich właściwe podmioty. Z akt nie wynika, żeby obwód łowiecki obowiązku tego dotrzymał, co stanowi naruszenie przepisów postępowania. Dodatkowo, "komisja" nie "działa w trybie odwoławczym". Zgodnie bowiem z art. 46 ust. 2 ustawy, szacowania szkód, a także ustalania wysokości odszkodowania dokonuje zespół składający się z: przedstawiciela wojewódzkiego ośrodka doradztwa rolniczego; przedstawiciela dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego; właściciela albo posiadacza gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda. Przyjmując dalej hipotetycznie, że protokół z dnia 11 września 2021 r. jest protokołem szacowania ostatecznego szkody, która miała miejsce w czerwcu 2021 r., wskazać należy, że protokół ten został podpisany – przez J. O., natomiast S. T. jego podpisania odmówił. W dniu 13 września S. T. złożył odwołanie do Nadleśnictwa G. (k. 5 akt adm.). W wyniku jego złożenia zapadło zaskarżone postanowienie, u podstaw którego znalazło się stwierdzenie, że skoro rolnik (skarżący S. T.) nie podpisał protokołu szacowania ostatecznego, to nie ma "aktu" od którego odwołanie może zostać złożone. Zgodnie z art. 46d ust. 1 ustawy prawo łowieckie, właścicielowi albo posiadaczowi gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda, oraz dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego przysługuje odwołanie do nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 (protokół oględzin) albo art. 46c ust. 5 (protokół szacowania ostatecznego). Początek biegu siedmiodniowego terminu do złożenia odwołania został ustalony w tym przepisie zdaniem Sądu jako dzień podpisania protokołu (a nie np. dzień oględzin lub szacowania ostatecznego) z tego względu, że nie zawsze możliwe jest sporządzenie protokołu "na gruncie", a fizycznie sporządzony może zostać już po zakończeniu oględzin lub szacowania ostatecznego. Aby zatem każdy z uczestników postępowania miał taki sam czas na zapoznanie się z ustaleniami protokołu oraz na złożenie odwołania, data początkowa biegu terminu do złożenia odwołania, to data podpisania protokołu, a nie data czynności. Zdaniem Sądu, ze sfomułowania zawartego w tym przepisie: "od dnia podpisania protokołu" nie wynika, że w każdej sytuacji protokół musi być zostać podpisany przez wszystkich uczestników szacowania ostatecznego. W szczególności należy mieć na względzie, że w niniejszej sprawie z protokołu jasno wynika że S. T. był obecny podczas czynności szacowania ostatecznego, że został błędnie poinformowany przez J. O. o zasadach zawiadamiania wojewódzkiego ośrodka doradztwa rolniczego, a nadto, że zawiadomienie to nie zostało przez organ dokonane. Innymi słowy, zdaniem Sądu w niniejszej sprawie odwołanie zostało złożone w terminie siedmiodniowym od podpisania protokołu, a wystarczającym jest, że został on podpisany przez przedstawiciela koła łowieckiego, zatem jest ono dopuszczalne. W tej sytuacji ponownie rozpoznając sprawę organ będzie obowiązany uwzględnić powyższe wskazania Sądu i rozpoznać odwołanie S. T.. Zaskarżone postanowienie zostało uchylone z powodu naruszenia przepisów postępowania na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a.