II SA/Kr 1265/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] Nr: [...] w przedmiocie odmowy odroczenia wykonania obowiązku uiszczenia grzywny oraz odmowy rozłożenia grzywny na raty p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J. W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] Nr: [...] w przedmiocie odmowy odroczenia wykonania obowiązku uiszczenia grzywny w celu przymuszenia oraz odmowy rozłożenia grzywny na raty. Z oświadczenia zawartego w formularzu wniosku wynika, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną M. W., synem K. W., synem D. W., synową A. W. oraz wnukami J. i B. Miesięczny dochód rodziny stanowi świadczenie rentowe skarżącego w wysokości 677,88 zł (netto) oraz wynagrodzenie za pracę jego żony w wysokości 936 zł (brutto). W skład majątku skarżącego wchodzi stary dom wybudowany w roku 1976 o powierzchni ok. 100 m-. Nie posiada on natomiast żadnych oszczędności, jak również cennych ruchomości o wartości powyżej 3000 euro. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy J. W. podniósł, iż jego sytuacja rodzinna jest tragiczna. Brakuje mu pieniędzy na zakup lekarstw i jedzenia. Wykonując wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący oświadczył, że jego synowie nie są osobami bezrobotnymi, lecz pracują w gospodarstwie rolnym, należącym do ich dziadków. Posiadają z tego tytułu ubezpieczenie w KRUS. Synowa jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Uzyskuje ona zasiłek rodzinny w wysokości 96 zł miesięcznie. Osoby pozostające ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym nie uzyskują dochodów z innych źródeł, niż skarżący wykazał. Skarżący oświadczył ponadto, iż nie posiada gospodarstwa rolnego i nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Obciążenia gospodarstwa domowego przedstawiają się następująco: zakup opału na zimę 1.120 zł (kwartalnie) oraz energia elektryczna 79,53 zł, telefon 85 zł, gaz 40 zł, wyżywienie 800 zł, odzież i obuwie 200 zł. Do pisma skarżący załączył odcinek emerytury za miesiąc styczeń 2008 roku, fakturę z dnia [...] stycznia 2008 roku za zakup węgla oraz zaświadczenie z dnia [...] stycznia 2008 roku o zarobkach żony. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Zatem instytucja prawa pomocy winna być stosowana jedynie w przypadkach wyjątkowych, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Zgodnie z art. 246 § 1 przedmiotowej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 w/w ustawy). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów sądowych - co do zasady - powinno dotyczyć przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie, które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów sądowych i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. W ocenie orzekającego skarżący uwiarygodnił w sposób wystarczający i skuteczny, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie kosztów zainicjowanego postępowania sądowego. Zarówno skarżący, jak i jego żona otrzymują wprawdzie stały dochód miesięczny w postaci świadczenia rentowego w wysokości 678,88 zł i wynagrodzenia za pracę w wysokości 936 zł brutto, jednakże ponoszone przez rodzinę wydatki są bardzo wysokie w stosunku do wysokości otrzymywanego świadczenia (m. in. zakup opału 1.120 zł kwartalnie, prąd 79,53 zł, gaz 40 zł, telefon 85 zł, wyżywienie 800 zł, zakup odzieży i obuwia 200 zł miesięcznie). Ponadto z akt sprawy wynika, że skarżący jest człowiekiem schorowanym, wykazuje on znaczny stopień inwalidztwa. Jest niewidomy i przeszedł częściową amputację stóp z powodu powikłań cukrzycowych. Nie jest w stanie wykonywać codziennych czynności bez pomocy innych osób. Stan jego zdrowia wymaga stosowania specjalistycznych leków, diety i nadzoru specjalisty nefrologa, diabetologa i chirurga (zaświadczenie lekarskie z dnia [...] września 2006 roku). Znaczna część dochodów skarżącego przeznaczana jest zatem na zakup leków i stosowne leczenie. Biorąc pod uwagę wskazane okoliczności należy stwierdzić, iż skarżący nie posiada możliwości poczynienia oszczędności na pokrycie kosztów postępowania bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).