II SA/Kr 1273/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Dorota Dąbek NSA Piotr Lechowski (spr.) Protokolant Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2008 r. sprawy ze skargi I. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej daty początkowej przyznania świadczenia II SA/Kr 1273/07 Uzasadnienie Decyzją z dnia [.....] sprostowaną postanowieniem z dnia [.....] po rozpatrzeniu odwołania I.Ł., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia [.....] orzekającą o przyznaniu I.Ł. zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie [.....] zł miesięcznie na okres od dnia 1 sierpnia 2007 do 30 kwietnia 2010r., jako osobie niepełnosprawnej powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W podstawie prawnej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego powołano m.in. przepisy art. 138 §1 pkt. 1, 127§2i 17pkt.1 k.p.a. oraz art. 2 pkt. 2, art. 3pkt.11.art. 16, art. 20 ust. 2 i 3, art. 24 ust. 1,2-4 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 9925 z późn. zm.) a także § 6 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne ( Dz. U. Nr 105, poz.881 z późn. zm.) Uzasadniając decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne rozstrzygnięcia. Dnia [.....] I.Ł. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Decyzją z dnia [.....] Dyrektor MOPS w N. przyznał I.Ł. zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [.....] zł na okres od 1 sierpnia 2007r. do 30 kwietnia 2010r. Podstawę decyzji stanowiło przedłożone przez wnioskodawczynię przy wniosku orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia [.....] Orzeczeniem tym uchylono w całości orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [.....] wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w N. i orzeczono o zaliczeniu I.Ł. jako osoby niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia do znacznego stopnia niepełnosprawności na okres II SA/Kr 1273/07 do ...... kwietnia 2010r, stwierdzono niemożność ustalenia daty niepełnosprawności i ustalono od dnia ...... marca 2007r. datę znacznego stopnia niepełnosprawności. Organ l instancji z powołaniem m. in. na przepis art. 24 ust. 2 usta wy o świadczeniach rodzinnych wskazał, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami i za datę początkową przyznanego zasiłku przyjął dzień 1 sierpnia 2007r. W odwołaniu od tej decyzji I.Ł. podnosiła, że ustalony znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od ..... marca 2007r. i od tej daty winna mieć przyznany zasiłek pielęgnacyjny, a decyzja organu l instancji pozbawia ją prawa do tego świadczenia do 31 lipca 2007r oraz podniosła zarzut braku umocowania Dyrektora MOPS do wydania decyzji. Rozpatrując odwołanie Kolegium wskazało zarządzenie Nr.... Prezydenta Miasta N. z dnia [.....]. oparte na przepisie art. 20 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych uprawniające Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. do wydawania decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych. Wskazując na przepis art. 24 ust. 2 ustawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało za zgodne z prawem stanowisko organu odwoławczego ustalające prawo do zasiłku pielęgnacyjnego od dnia 1 sierpnia 2007r. wobec złożenia wniosku o ustalenie tego prawa w dniu 13 sierpnia 2007r. Wskazano też, że okres do jakiego przyznano zasiłek wynika z przepisu art. 24 ust. 3 wobec ustalenia stopnia znacznej niepełnosprawności na okres do ...... kwietnia 2010r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożyła I.Ł. . Nie wskazując naruszonego przepisu prawa w skardze i uzupełniającym ją piśmie z dnia [.....] . skarżąca zarzuciła, że zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca, gdyż pozbawia ją zasiłku za okres od daty ustalenia znacznego stopnia niepełnosprawności. Opisując stan swojego zdrowia, sytuacje rodzinną i majątkową skarżąca podnosiła, że już wcześniej występowała o ustalenie stopnia niepełnosprawności i odwołała się od orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia [.....] który zaliczył skarżącą do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności od dnia .... kwietnia 2007r. Wskazywała, że dnia .... marca 2007r. wystąpiła o ustalenie stopnia II SA/Kr 1273/07 niepełnosprawności i od tej daty ostatecznie ustalono znaczny stopień i w tym samym dniu złożyła w Zespole do Orzekania o Niepełnosprawności w N. wypełniony wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Odnosząc, że do zarzutów odwołania Kolegium wskazało, iż z orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności wynika, że wniosek o ustalenie tego stopnia do tego organu złożyła skarżąca istotnie dnia ...... marca 2007r., jednakże wniosek o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego wpłynął do MOPS .... sierpnia 2007r. Kolegium Odwoławcze odnotowało fakt, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 23 października 2007r. ogłoszonym w Dzienniku Ustaw Nr 200 poz. 1446 z dnia 30 października 2007r. orzekł o uznaniu art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych za niezgodny ze wskazanymi w wyroku przepisami Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej w zakresie w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Zdaniem Kolegium Odwoławczego wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie ma doniosłości dla zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, która wydana została dnia [.....] a skutki wyroku nastąpiły dopiero od wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego t.j. od dnia jego ogłoszenia w Dzienniku Ustaw R.P. Kolegium wskazało, iż zgodnie z przepisami art. 145 a § 1 k.p.a. możliwe jest na wniosek strony zgłoszony w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie wyroku, wznowienie postępowania. Skarżąca nie złożyła takiego wniosku lecz skargę do sądu administracyjnego. II SA/Kr 1273/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył; Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z poz. zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z poz. zm.) - dalej ustawa p.p.s.a. -przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. W sprawowaniu tej kontroli, stosownie do przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd związany jest granicami sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem skargi jest w istocie ta część decyzji, która określa datę początkową z jaką skarżącej organ ustalił prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. Dokonana w tym zakresie i na powyższych zasadach kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do wyżej wyrażonego wniosku o zasadności skargi, aczkolwiek z przyczyn innych niż podniesione na jej poparcie. Rację ma organ odwoławczy gdy podnosi, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji t.j. w dniu [.....] .. przepis art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U z 2006r. Nr 139 poz. 992 z poz. zm.) stanowiący że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego, obowiązywał w całej rozciągłości. Zarazem Przepis art. 145 § 1 pkt.1 Lit. b powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że Sąd uchyla w całości lub w części decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Taka sytuacja ma miejsce w sprawie. Zasadą jest kontrola zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem wedle przepisów obowiązujących w dacie jej wydania. Wyjątek od tej zasady stanowi przyjęta w art. 145 § 1 pkt.1 Lit. b p.p.s.a. regulacja w związku z art. 145 a § 1 kpa. W myśl przepisu art. 145 a § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, można żądać wznowienia postępowania również (t.j. obok podstaw określonych art. II SA/Kr 1273/07 145 § 1 pkt. 1-8 kpa) w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą na podstawie, którego została wydana decyzja. Mimo zatem, że w chwili wydania decyzji przepis art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązywał w pełnym brzmieniu, to Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę, przy ocenie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie może nie wziąć pod uwagę okoliczności, iż co do przyjęcia początkowej daty wskazanej tym przepisem, od której skarżącej służyło prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy złożenie wniosku o przyznanie tego prawa poprzedzone było postępowaniem o ustalenie stopnia niepełnosprawności, przepis art. 24 ust. 2 został uznany za sprzeczny z Konstytucji R.P. Zgodnie z przepisem art. 190 ust. 3 Konstytucji RP wyrok Trybunału Konstytucyjnego wszedł w życie w dniu ogłoszenia go w Dzienniku Ustaw w dniu 30 października 2007r. i w tym dniu przepis art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych utracił moc w tym zakresie, jaki wyznaczyło orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego. Istota tego rozstrzygnięcia sprowadza się do tego, iż przewidziana art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasada, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (do końca okresu zasiłkowego) jest sprzeczna z Konstytucją RP w sytuacji, gdy wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego składa osoba niepełnosprawna w wieku powyżej 16 lat , legitymująca się orzeczeniem o niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności. W takiej sytuacji zgodnie z ustawą i uzasadnione jest żądanie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na ustaloną orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Ustalenia Stopnia Niepełnosprawności datę powstania znacznego stopnia niepełnosprawności (t.j. ...... marca 2007r), która (co wynika z orzeczenia Powiatowego Zespołu d/s Niepełnosprawności) pokrywa się z datą złożenia wniosku o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, a w każdym razie nie wyprzedza daty złożenia wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Mimo zatem, iż organy administracji publicznej nie mają kompetencji do oceny, czy stosowane przez nie akty są zgodne z Konstytucją, to oparcie decyzji w II SA/Kr 1273/07 części dotyczącej ustalenia daty początkowej przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, na przepisie sprzecznym z Konstytucją RP, który w chwili oceny decyzji przez Sąd utracił moc, stanowi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 a § 1 kpa. Sąd dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji obowiązany jest uwzględnić skutki prawne orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dla treści przepisu prawnego będącego podstawą rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu administracyjnym. Takie stanowisko zostało utrwalone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. np Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 10.05.2007r. II OSK 725/06 - niepubl., czy WSA w Gdańsku w wyroku z 21.06.2006r. III SA/ Gd 2822006- Lex. Nr 203309). Z tych względów zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu pierwszej instancji, należało uchylić w części dotyczącej daty początkowej przyznanego prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Orzekając w sprawie organy będą miały na uwadze wymienioną wyżej wiążącą ocenę prawną, co do daty początkowej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w konkretnej sprawie. Orzeczenie oparto na przepisach art. 145 § 1 pkt.1 Lit b w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 zpóźn. zm.) wzw. żart. 145 a § 1 kpa