II SA/Kr 1274/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie WSA Małgorzata Brachel -Ziaja (spr) WSA Ewa Rynczak Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2010 r. sprawy ze skargi Z.J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 3 czerwca 2009r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji , II. określa , że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana , III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adw. M.C. kwotę 292,80 zł w tym 22 % VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w niniejszym postępowaniu. Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. nakazał Z.J. rozbiórkę ganku o wymiarach 3,50 m na 2,75 m wraz ze schodami wejściowymi oraz kominem usytuowanym bezpośrednio przy północnej stronie ganku, powstałych w wyniku rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, usytuowanego na działce 1 w miejscowości J. Gm. P. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano przepisy art. 80 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 83 ust. 1, art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) oraz art. 104 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w latach 2000 – 2006 Z.J. wybudował bez wymaganego pozwolenia na budowę dwukondygnacyjny ganek wraz ze schodami oraz komin. Na podstawie art. 3 pkt 6 prawa budowlanego organ nadzoru budowlanego roboty te zakwalifikował jako rozbudowę budynku mieszkalnego, bowiem doszło do powiększenia jego powierzchni zabudowy i kubatury, a zatem sprawa winna być rozpoznawana w trybie określonym w art. 48 prawa budowlanego. Ustalono ponadto, że przed dniem wszczęcia postępowania, tj. w dniu 7 maja 2007 r. inwestor nie posiadał decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji oraz, że gmina nie posiada także miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co uniemożliwia legalizację wykonanych robót. Po rozpoznaniu odwołania Z.J. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...] maja 2008 r. znak: [...] uchylił decyzję organu l instancji na podstawie art. 138 § 2 i 104 k.p.a. oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i 83 ust. 2 prawa budowlanego. Organ odwoławczy powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r. (sygn. P 37/06) stwierdzając, iż po orzeczeniu o częściowej niezgodności z Konstytucją art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. "b" prawa budowlanego konieczne jest ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem skutków prawnych, jakie powyższy wyrok niesie dla niniejszej sprawy. W ponownym postępowaniu organ l instancji ustalił, że 6 marca 2008 r. Rada Gminy P. uchwaliła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (uchwała nr [...]). Postanowieniem z dnia [...] września 2008 r. znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 w zw. z art. 80 ust. 2 pkt. 1, art. 83 ust. 1 prawa budowlanego oraz art. 123 k.p.a. wstrzymał prowadzone przez inwestora roboty budowlane przy rozbudowie budynku mieszkalnego położonego na działce 1 w J. , gmina P. Postanowieniem tym organ nałożył na Z.J. obowiązek przedstawienia następujących dokumentów: -zaświadczenia Wójta Gminy P. o zgodności rozbudowy budynku z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy P. - czterech egzemplarzy projektu budowlanego wzniesionego obiektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem o wpisie projektanta na listę właściwej izby samorządu zawodowego, aktualnym na dzień opracowania projektu, - oświadczenia o prawie do dysponowania na cele budowlane nieruchomością, stanowiącą działkę nr 1 w J. , Gm. P. Jednocześnie organ l instancji zakreślił termin wykonania powyższego obowiązku do dnia 30 listopada 2008 r. Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r., znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. , działając na podstawie art. 80 ust. 2 pkt. 1 w zw. z art. 83 ust. 1, art. 48 ust. 1 prawa budowlanego oraz art. 104 k.p.a. nakazał Z.J. rozbiórkę wyżej opisanego ganku wraz ze schodami wejściowymi oraz kominem usytuowanym -bezpośrednio przy północnej stronie ganku. Organ l instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na stwierdzeniu, iż Z.J. nie wykonał obowiązku przedłożenia wymaganych dokumentów, nałożonego na niego postanowieniem z [...] września 2008 r., a zatem zgodnie z art. 48 ust. 4 prawa budowlanego należało nakazać rozbiórkę samowolnie wykonanej części obiektu na podstawie art. 48 ust. 1 prawa budowlanego. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł Z.J. podnosząc, że nie stać go na opłatę legalizacyjną oraz że budowa ta spełnia wymogi prawa budowlanego. Ponadto wszystkie niezbędne media mieszczą się w podpiwniczeniu tego ganku, a jego siostra, M.K. , która jest współwłaścicielem działki nr 1 , "nie podpisze (...) wymaganego pozwolenia na budowę". Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 k.p.a. oraz art. 80 ust. 2 i art. 83 ust 2 prawa budowlanego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że postępowanie legalizacyjne wszczęto ze względu na zgodność wykonanych robót z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W trakcie postępowania organ l instancji dochował staranności wymaganej przepisami k.p.a. i w prawidłowy sposób nałożył na inwestora obowiązki postanowieniem z dnia [...] września 2008 r. Inwestor nie wykonał tych obowiązków, co w myśl art. 48 ust. 4 prawa budowlanego skutkuje zastosowaniem ust. 1 art. 48, czyli wydaniem nakazu rozbiórki. Powyższe rozstrzygnięcie zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Z.J. podnosząc, że inwestycja nie narusza ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i spełnia wszystkie wymogi do legalizacji. Niedopełnienie przez niego obowiązku złożenia wymaganych dokumentów wynikło z braku możliwości uiszczenia opłaty legalizacyjnej, w kwocie 50.000 zł, o której został poinformowany w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego T. Skarżący wskazał, że budowa jest niezbędna dla funkcjonowania jego siedmioosobowej rodziny. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wskazując, że stosownie do art. 48 ust. 4 prawa budowlanego prawidłowe było wydanie decyzji o nakazie rozbiórki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu l instancji podlegały uchyleniu, jednakże z innych przyczyn niż podniesione w skardze. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że nakazem rozbiórki objęte są następujące elementy jego inwestycji, wykonane bez pozwolenia na budowę: - ganek o wymiarach 3,50 m na 2,75 m, - schody wejściowe, - komin, usytuowany bezpośrednio przy północnej ścianie ganku. Zgodnie z art. 48 ust. 1 prawa budowlanego właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Do zastosowania powołanego przepisu konieczne jest ustalenie, że mamy do czynienia z obiektem budowlanym (lub jego częścią) rozumianym w sposób określony w art. 3 pkt 1 prawa budowlanego. Zgodnie z tym przepisem obiektem budowlanym jest: a) budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, b) budowla stanowiąca całość techniczno - użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, c) obiekt małej architektury. Podjęte przez skarżącego prace w zakresie, w jakim obejmowały wzniesienie komina usytuowanego bezpośrednio przy północnej ścianie ganku nie polegały na budowie obiektu budowlanego ani jego części. Komin jest częścią instalacji centralnego ogrzewania, będącej niezbędnym elementem umożliwiającym prawidłowe korzystanie z nieruchomości, a więc odpowiada definicji urządzenia budowlanego, zawartej w art. 3 pkt 9 prawa budowlanego ("urządzenie techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietnik"). Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Krakowie z 8 maja 2008 r., sygn. II SA/Kr 295/08 (LexPolonica nr 196762), iż "wzniesiony (...) komin należy potraktować jako część instalacji centralnego ogrzewania, czyli jako część urządzenia technicznego związanego z obiektem budowlanym. Jest to zatem urządzenie budowlane". Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 15 maja 2000 r. sygn. OPS 20/99 (ONSA 2000/4 póz. 133) wskazał: "Jeżeli zatem w myśl art. 3 pkt 9 prawa budowlanego przyłącze wodociągowe jest urządzeniem budowlanym, to przy uwzględnieniu pojęcia robót budowlanych (art. 3 pkt 7 prawa budowlanego), przez które rozumieć należy budowę, ale także prace polegające na montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu, należy przyjąć, że połączone z istniejącym już budynkiem mieszkalnym przyłącze wodociągowe niebędące obiektem budowlanym i jako dające się rozłączyć z budynkiem już istniejącym bez istotnego dla niego uszkodzenia, nie jest również częścią obiektu budowlanego w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego. Można więc prezentować pogląd, że podjęte przez inwestora w sposób samowolny roboty budowlane - stanowią inny przypadek robót budowlanych, o których mowa w art. 50 ust. 1 prawa budowlanego". Podzielając powyższy pogląd należy dojść do wniosku, że wykonane przez skarżącego roboty budowlane w części, w której obejmowały wzniesienie komina nie mieszczą się w zakresie art. 48 prawa budowlanego, lecz podlegają trybowi określonemu w art. 50 i art. 51 prawa budowlanego. W tej części zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego tj. art. 48 prawa budowlanego. Ponadto zaskarżona decyzja naruszała art. 48 ust. 3 omawianej ustawy, bowiem w postanowieniu z [...] września 2008 r. inwestorowi wyznaczono zbyt krótki termin na wykonanie obowiązku przedłożenia dokumentów wymienionych w tym postanowieniu. Zgodnie z art. 8 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Wyznaczając niespełna dwumiesięczny termin na wykonanie obowiązków, o których mowa w postanowieniu, organy orzekające w niniejszej sprawie naruszyły ten przepis. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy termin ten winien wynosić co najmniej 3 miesiące. Wśród dokumentów, do przedłożenia których skarżący został zobowiązany postanowieniem z [...] września 2008 r., było również oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W odwołaniu od decyzji l instancji skarżący podnosił, że jego siostra - współwłaścicielka nieruchomości, na której przeprowadził inwestycję - "nie podpisze wymaganego pozwolenia na budowę". Należy zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się protokół rozprawy w sprawie [...] przed Sądem Rejonowym w T. , w którym znajduje się ugoda sądowa pomiędzy skarżącym i -jego siostrą - współwłaścicielami nieruchomości położonej w J. gmina P. , której częścią składową jest przedmiotowy budynek mieszkalny. W pkt [...] tejże ugody strony zobowiązały się w terminie do dnia 31 grudnia 2000 r., do dokonania prac budowlanych zapewniających samodzielność mieszkania przyznanego skarżącemu, położonego na pierwszym piętrze w ten sposób, że skarżący miał obowiązek na własny koszt zrobić schody zewnętrzne ze spocznikiem i wybić otwór drzwiowy w ścianie szczytowej. Ugoda ta jest jednocześnie prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane przez skarżącego, a nie była analizowana przez organy nadzoru budowlanego w aspekcie zgodności wykonanych prac budowlanych z ustalonymi w tejże ugodzie, zaopatrzonej klauzulą prawomocności. Należy jednocześnie podkreślić, że warunkiem legalizacji przedmiotowej samowoli jest zgodność z przepisami, w tym techniczno - budowlanymi, która powinna być stwierdzona stosownymi dokumentami. Na dalszym etapie postępowania legalizacyjnego konieczne będzie uiszczenie tzw. opłaty legalizacyjnej, której wysokość została uregulowana w art. 49 ust. 2 w zw. z art. 59f ust. 1 prawa budowlanego. Przepisy te mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie jest możliwe wymierzenie opłaty w niższej wysokości, niezależnie od uznania organu nadzoru budowlanego. Nieuiszczenie opłaty zgodnie z art. 49 ust. 3 prawa budowlanego. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a. Stosownie do art. 152 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Na podstawie tego przepisu orzeczono jak w pkt II wyroku. Wysokość wynagrodzenia adw. M.C. ustalono zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zmianami) na kwotę 240 zł, dodając do wskazanej kwoty 22% podatku VAT tj. 52,80 zł.