II SA/Kr 1278/24
WyrokWSA w Krakowie2024-12-05
Skład orzekający: Sebastian Pietrzyk, Małgorzata Łoboz, Monika Niedźwiedź
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o nakazie rozbiórki samowolnie wybudowanej części budynku mieszkalnego, wydana na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, jest prawidłowa, jeśli skarżący kwestionuje ustalenie jego statusu jako inwestora i domaga się przesłuchania dodatkowych świadków?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawny sprawy, a decyzja o nakazie rozbiórki samowolnie wybudowanej części budynku mieszkalnego jest zgodna z prawem. Skarżący nie wykazał, że był jedynie współwłaścicielem, a nie inwestorem, a zgromadzony materiał dowodowy, w tym protokoły kontroli, pisma urzędowe, faktury i oświadczenia, jednoznacznie wskazywał na jego status jako inwestora. Pominięcie wniosków dowodowych o przesłuchanie dodatkowych świadków było uzasadnione, gdyż nie miały one wpływu na ustalenie inwestora, a skarżący miał możliwość wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Nowym Sączu nakazującą P. S. rozbiórkę samowolnie rozbudowanej części budynku mieszkalnego. Rozbudowa została zrealizowana w latach 2011-2012 bez wymaganego pozwolenia na budowę. Skarżący P. S. kwestionował ustalenie go jako jedynego inwestora, domagając się uwzględnienia w tym zakresie również M. W. oraz wnioskował o przesłuchanie dodatkowych świadków. Organy administracji uznały P. S. za inwestora na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym oświadczeń, faktur i braku dokumentów legalizacyjnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędzia WSA Monika Niedźwiedź (spr.) Protokolant: starszy referent sądowy Paulina Filipek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 26 lipca 2024 r. znak WOB.7721.41.2023.JKLI w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę.
Decyzją Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie nr 322/2024 r. z dnia 26 lipca 2024 r. znak WOB.7721.41.2023.JKLI orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Nowym Sączu nr 724/2022 z dnia 21 grudnia 2022 r. znak OAE-530-47/20 nakazującej P. S. wykonanie rozbiórki rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości S., gm. G. o część murowaną, dwukondygnacyjną z podpiwniczeniem, o nieregularnym kształcie i wymiarach głównych 3, 07 m x 4, 32 m.
Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Dnia 25 lutego 2020 r. upoważnieni pracownicy PINB przeprowadzili kontrolę na działce ewid. nr. [...] w miejscowości S., w przedmiocie "rozbudowa budynku mieszkalnego". Ustalono wówczas, że na kontrolowanej nieruchomości znajduje się budynek mieszkalny dwukondygnacyjny, podpiwniczony, o konstrukcji murowanej z dachem wielospadowym. Stwierdzono, że rozbudowana część budynku:
- posiada konstrukcję murowaną, ma nieregularny kształt o wymiarach głównych 3,07 m x 4,32 m i dwie kondygnacje z podpiwniczeniem,
- została wyposażona w przyłącz gazowy ze starej części budynku, instalację elektryczną, wodociągową, kanalizacyjną do zbiornika na nieczystości ciekłe oraz c.o.,
- została konstrukcyjne połączona z budynkiem i może pełnić funkcję klatki schodowej, a piwnica może pełnić funkcję pomieszczenia gospodarczego.
Ustalono również, że powierzchna zabudowy rozbudowanej części budynku mieszkalnego wynosi ok. 15 m˛. Obecna podczas kontroli P. D. W. poinformowała, że inwestorem i właścicielem rozbudowanej części budynku jest P. P. S., a rozbudowa realizowana była w latach 2011-2012 bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz bez zgłoszenia w organie administracji architektoniczno-budowlanej. Inspektorzy PINB sporządzili szkic sytuacyjny oraz dokumentację fotograficzną w postaci 10 zdjęć (k. 11-18 akt PINB). Zawiadomieniem z dnia 4 marca 2020 r. PINB poinformował strony postępowania o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie "samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości S., gm. G." (k. 1 akt PINB). Kolejno PINB, za pismem datowanym na ten sam dzień wezwał Pana P. S. do osobistego stawienia się celem złożenia wyjaśnień.
W dniu 2 czerwca 2020 r. na dziennik MWINB w Krakowie wpłynęło pismo Starosty Nowosądeckiego z dnia 27 maja 2020 r., znak: BUD.6743.879.2020, za pośrednictwem którego poinformowano PINB, że w rejestrach prowadzonych przez Starostwo Powiatowe w Nowym Sączu "nie odnaleziono decyzji pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalnego na dz. nr [...] położonej w obr. S. , gm. G. zrealizowanego w latach między 2009 r. a 2018 r. przez Pana P. S. " (k. 58 akt PINB).
Kolejno dnia 23 lipca 2020 r. w siedzibie PINB stawił się Pan M. W., który oświadczył, cyt.: "Inwestorem rozbudowy budynku mieszkalnego zlokalizowanego na dz. nr [...] w S. jest P. S.. Nie pamiętam dokładnie, ale rozbudowywać dom mógł od 2009 r., ponieważ najpierw zaczął (powstawać) budować się bud. gospodarczo-garażowy, a zaraz potem, może nawet równolegle, rozpoczęto rozbudowywać budynek mieszkalny. P. S. nie posiada pozwolenia na rozbudowę ani nie dokonał zgłoszenia w organie administracji architektoniczno-budowlanej (...)". P. M. W. przedłożył do protokołu m.in. faktury VAT na materiały budowlane, których nabywcą jest P. P. S. (k. 100-114 akt PINB).
Postanowieniem nr 368/2020, z dnia 15 września 2020 r., PINB orzekł:
1. nakazuję inwestorowi obiektu - P. P. S. wstrzymać prowadzenie robót budowlanych prowadzonych przy samowolnej rozbudowie budynku mieszkalnego zlokalizowanego na dz. nr [...] w S. o część murowaną, dwukondygnacyjną z podpiwniczeniem, o nieregularnym kształcie i wymiarach głównych 3,07 m x 4,32 m. Ze względu na zakończenie robót budowlanych i użytkowanie rozbudowanej części odstępuję od ustalenia wymagań dotyczących niezbędnych zabezpieczeń budowy;
2. nakazuję przedłożyć w terminie 10 miesięcy licząc od dnia otrzymania niniejszego postanowienia następujące dokumenty:
- zaświadczenie organu właściwego w sprawach ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu o zgodności obiektu z przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
- cztery egzemplarze projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi wraz z zaświadczeniem sporządzającego ww. projekt o wpisie na listę członków samorządu zawodowego,
- oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Powyższe postanowienie zostało dwukrotnie zmienione przez organ I instancji, na wniosek P. P. S., reprezentowanego przez adw. K. M., w zakresie terminu dostarczenia dokumentów, tj.:
- postanowieniem nr 405/2021, z dnia 27 sierpnia 2021 r., znak: OAE-530-47/20, którym wyznaczono nowy termin do dnia 25 listopada 2021 r.,
- postanowieniem nr 540/2021, z dnia 29 listopada 2021 r., znak: OAE-530-47/20, którym wyznaczono nowy termin do dnia 25 marca 2022 r.
Za pismem z dnia 25 marca 2022 r. P. M. K. - pełnomocnik P. P. S. - przesłał do PINB "inwentaryzację budynku mieszkalnego - część rysunkowa" oraz "inwentaryzację budynku gospodarczo- garażowego część rysunkowa". Jednocześnie zwrócono się z prośba o "przesunięcie terminu o okres 6 miesięcy oddania do PINB w Nowym Sączu projektu zagospodarowania działki, projektu architektoniczno-budowlanego rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz budynku gospodarczo-garażowego zrealizowanego na działce nr [...] w miejscowości S. gm. G. (...) " (k. 193 akt PINB).
Przychylając się do powyższego wniosku PINB, postanowieniem nr 102/2022 z dnia 5 kwietnia 2022 r. wyznaczył nowy termin ich dostarczenia do dnia 26.09.2022 r. Pozostałe warunki i ustalenia zawarte w postanowieniu nr 368/2020 z dnia 15.09.2020 r., pozostały bez zmian (k. 194 akt PINB).
Zawiadomieniem z dnia 1 grudnia 2022 r. PINB poinformował strony postępowania, iż zakończył gromadzenie materiału dowodowego w sprawie samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości S., gm. G. o część murowaną, dwukondygnacyjną z podpiwniczeniem, o nieregularnym kształcie i wymiarach głównych 3,07 m x 4,32 m. Jednocześnie poinformowano, że zainteresowane strony mogą - przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie administracyjne prowadzone przez PINB - wypowiedzieć się, co do zgromadzonych dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań, po czym organ I instancji wydał decyzję nakazującą P. S. wykonanie rozbiórki rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości S., gm. G. o część murowaną, dwukondygnacyjną z podpiwniczeniem, o nieregularnym kształcie i wymiarach głównych 3, 07 m x 4, 32 m.
W wyniku rozpatrzenia odwołania od tej decyzji organ II instancji utrzymał ją w mocy. Dokonując pełnego, powtórnego i merytorycznego rozpatrzenia sprawy organ odwoławczy zweryfikował krąg stron postępowania oraz ustalenia faktyczne organu I instancji.
Organ zaakcentował, że w trybie postępowania z art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. organ I instancji w kolejnych postanowieniach (postanowieniu PINB nr 368/2020, z dnia 15 września 2020 r., znak: OAE-530-47/20, trzykrotnie ulegał wydłużeniu: postanowieniami PINB nr 405/2021, z dnia 27 sierpnia 2021 r., znak: OAE-530-47/20, którym wyznaczono nowy termin do dnia 25 listopada 2021 r., nr 540/2021, z dnia 29 listopada 2021 r., znak: OAE-530-47/20, którym wyznaczono nowy termin do dnia 25 marca 2022 r., a także nr 102/2022, z dnia 5 kwietnia 2022 r., znak: OAE-530-47/20, którym wyznaczono nowy termin do dnia 26 września 2022 r.) wzywał skarżącego do przedłożenia wymaganych dokumentów. W wyznaczonych terminach żądane dokumenty nie zostały przedłożone, co oznacza, iż strony nie skorzystały z możliwości zalegalizowania przedmiotowego obiektu.
MWINB wskazuje, iż organ I instancji prawidłowo więc po umożliwieniu zobowiązanemu podjęcia stosownych działań ukierunkowanych na legalizację spornego obiektu, zgodnie z art. 48 ust. 4 Pr. bud., wydał nakaz rozbiórki na podstawie art. 48 ust. 1 Pr. bud. Należy podkreślić, iż organ nadzoru budowlanego nie dysponuje swobodą co do dalszego trybu postępowania, gdyż konstrukcja powołanej normy nie pozostawia mu uznaniowości ani też możliwości odmiennego od wskazanego rozstrzygnięcia sprawy. W tym samym tonie wypowiedział się WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 4 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Bk 336/10 wskazując, że kategoryczne brzmienie przepisów prawa budowlanego normujących kwestie samowoli budowlanej (art. 48) nie pozwala organowi na zastosowanie instytucji uznania administracyjnego, organ nie może zatem brać pod uwagę sytuacji rodzinnej inwestora, powodów, dla których popełnił samowolę budowlaną, czy szkód związanych z rozbiórką.
W ocenie organu odwoławczego PINB prawidłowo ustalił także adresata nakazu zawartego w zaskarżonej decyzji, bowiem w brzemieniu art. 52 Pr. bud. sprzed nowelizacji kiedy nakaz kierowany był w pierwszej kolejności do inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego. W pewnych okolicznościach nakaz może zostać skierowany również do inwestora będącego tylko współwłaścicielem nieruchomości, który wykonał samowolnie obiekt budowlany na nieruchomości. Skierowanie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części do pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, niemających z samowolną inwestycją nic wspólnego zdejmowałoby odpowiedzialność za samowolę budowlaną z faktycznego sprawcy samowoli i narażałoby na dodatkowe i nieuzasadnione koszty współwłaścicieli nieruchomości niebędących sprawcami samowoli (wyrok NSA z 7.09.2023 r., II OSK 3032/20, LEX nr 3610520).
W myśl art. 80 Kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zdaniem MWINB zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala jednoznacznie stwierdzić, iż inwestorem robót budowalnych objętych przedmiotem niniejszego postępowania jest Pan P. S.. Okoliczność tę potwierdzają oświadczenia: P. D. W. - złożone do protokołu kontroli z dnia 25 lutego 2020 r. - oraz P. M. W. - złożone do protokołu z przyjęcia strony w siedzibie PINB dnia 23 lipca 2020 r., a także wystawione w 2008 r. na rzecz P. P. S. faktury VAT na materiały budowlane. Ponadto na etapie postępowania prowadzonego w I instancji P. P. S. nie kwestionował prawidłowości uznania go za inwestora przedmiotowej inwestycji. Za pismem z dnia 24 sierpnia 2021 r. pełnomocnik zobowiązanego wskazał jedynie, iż: "Wszelkie prace na tej nieruchomości (tj. na działce nr ewid. gr. [...] w S. w tym budowa budynku gospodarczo-garażowego oraz rozbudowa budynku mieszkalnego następowała w porozumieniu, pełnej akceptacji a wręcz pomocy M. W.. Należy wskazać, iż sam fakt realizacji inwestycji za zgodą pozostałych współwłaścicieli nieruchomości nie czyni tych osób inwestorami robót budowlanych.
Za chybiony uznano zarzut Skarżącego zawarty w odwołaniu cyt.: "Przyjęcie bowiem, iż budowa uległa zakończeniu przed wszczęciem postępowania będzie prowadzić do wniosku, iż podmiotami odpowiedzialnymi za realizacje rozbiórki będą właściciele nieruchomości a nie inwestor", gdyż obowiązek nakładania obowiązków, o których mowa w rozdziale 5b Pr. bud., na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, w przypadku gdy roboty budowlane zostały zakończone, zaczął obowiązywać dopiero w momencie wejścia w życie nowelizację ustawy Prawo budowlane, tj. od dnia 19 września 2020 r. Jak już uprzednio wskazano, w przedmiotowej sprawie niezakończonej decyzją ostateczną zastosowanie znajdą przepisy ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym przed wspomnianą nowelizacją. Odnosząc się do uwag podnoszonych przez Skarżącego w odwołaniu, tut. Organ podkreśla, iż w uzasadnieniu niniejszej decyzji wskazane zostały motywy faktyczne i prawne, jakimi kierował się MWINB przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy. W szczególności uznać należy, że zarówno ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny, jak i zastosowane przepisy prawa oraz ich wykładnia nie budzą wątpliwości.
Na powyższą decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie skargę wniósł P. S..
Zaskarżonej decyzji zarzucono:
1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, a to:
- art. 7 kpa w związku z art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 80 kpa polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego ustalenia stanu faktycznego poprzez brak faktycznego ustalenia podmiotu inwestora przedmiotowej rozbudowy budynku mieszkalnego i ustalenie w sposób całkowicie dowolny, iż inwestorem jest wyłącznie P. S. gdy w rzeczywistości inwestorem inwestycji był także M. W. działający jako współwłaściciel nieruchomości,
- art. 75 § 1 kpa w zw. z art. 77 § 3 kpa, w zw. z art. 78 § 1 kpa poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony P. S. oraz świadków P. S., N. S. oraz S. K. mimo takiego wniosku skarżącego na fakt wykazania rzeczywistych inwestorów przedmiotowej budowy,
- art. 86 kpa poprzez ograniczenie dowodu z przesłuchania stron jedynie do wysłuchania M. W. z pominięciem przeprowadzenia dowodu z przesłuchania skarżącego P. S. jako strony, w sytuacji, gdy to strony dysponują bezpośrednią wiedzą w zakresie zarówno daty przedmiotowych inwestycji jak i sposobu ich zagospodarowania i korzystania,
- art. 107 § 3 kpa poprzez brak należytego wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jej podstawy faktycznej i prawnej w szczególności uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera rzetelnego i zupełnego odniesienia do wszystkich dowodów zebranych w toku postępowania oraz uzasadnienia dla przyczyn braku przeprowadzenia wnioskowanych dowodów.
Skarżący zarzucił także naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 52 ust 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (zwana w dalszej części skargi p.b.) przez jego błędną wykładnię i niezastosowanie poprzez ustalenie, iż obowiązek w formie nakazu rozbiórki będzie dotyczył P. S. w sytuacji, gdy orzeczony w niniejszej sprawie obowiązek nakazu rozbiórki winien dotyczyć w niniejszej sprawie również współwłaściciela przedmiotowej nieruchomości M. W., co prowadzi do wniosku, iż decyzja w niniejszej sprawie nie została wydana co do wszystkich właściwych podmiotów.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ II instancji, podobnie jak organ I instancji, nie przeprowadził prawidłowych ustaleń w zakresie podmiotu realizującego przedmiotową inwestycję. Współwłaścicielami działki ewidencyjnej numer [...] położonej w S. gm. G. jest M. W., P. S., N. S. i P. S.. Zatem organ winien ustalić czy to współwłaściciele dokonali przedmiotowej inwestycji. Wskazano, że przedmiotowa inwestycja dotyczyła rozbudowy budynku mieszkalnego poprzez budowę klatki schodowej. Oczywistym jest, iż skutkować to miało uzyskaniem odrębnych wejść do dwóch części budynku mieszkalnego. Zakres tych prac wymagał też wykonania stosownych czynności wewnątrz budynku, tak aby niejako powstały niezależne lokale w aspekcie faktycznym. Z tego względu nie jest możliwe, aby wykonanie wszystkich czynności odbyło się bez M. W.. Co więcej, organ II instancji kwestię, kto był inwestorem przedmiotowych czynności rozstrzyga jednie na podstawie oświadczenia D. W. z dnia 25 lutego 2020 roku oraz oświadczenia M. W. z dnia 23 lipca 2020 roku, a także faktury VAT, wystawionej za materiały budowlane. Organ II instancji, zupełnie jak organ I instancji pominął dowód z przesłuchania P. S. oraz świadków N. S., P. S. oraz S. K.. Przeanalizowany materiał dowodowy nie jest wystarczający, aby wydać właściwe rozstrzygnięcie.
Skarżący pismem z dnia 24 sierpnia 2021 r. złożył wniosek dowodowy o przesłuchanie P. S. oraz świadków N. S., P. S. oraz S. K. na fakt, jaki podmiot faktycznie był inwestorem tejże inwestycji. Wniosek ten co oczywiste zmierzał do wykazania podmiotu odpowiedzialnego za rozbudowę budynku mieszkalnego. Poczynienie właściwych ustaleń w tym zakresie finalnie może prowadzić do zmiany kręgu podmiotów zobowiązanych do rozbiórki tej rozbudowy. Pominięcie przedmiotowych dowodów ma wpływ na to, że decyzja została wydana bez wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. W tym zakresie organ I instancji całkowicie pominął, iż zgodnie z art. 75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko co będzie zmierzać do wyjaśnienia sprawy. Należy podkreślić również, że faktury, będące dowodem w sprawie mogą nie być dowodem zakupu materiałów budowlanych, wykorzystanych do przedmiotowej rozbudowy nieruchomości. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą w przedmiocie robót budowlanych. Zatem, wskazane faktury mogą pochodzić z zakupów materiałów budowlanych, wykorzystywanych przez skarżącego zawodowo. Nadto, M. W. przedmiotowe faktury zdobył w sposób nielegalny. Biorąc pod uwagę powyższe przesłanki, celowe jest stwierdzenie, że organ II instancji wydal zaskarżaną decyzję bez wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z przepisem art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 roku, poz. 935 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).
Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji lub postanowienia bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (wyrok NSA W-wa z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. II OSK 795/07).
Ramy prawne sądowej kontroli skarżonej decyzji w aspekcie prawa materialnego wyznaczają przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2020, poz. 1333 ze zm., dalej p.b.) w brzmieniu obowiązującym przed 19 września 2020 r. Prawidłowo bowiem organ wskazuje, że mając na uwadze datę wszczęcia postępowania w niniejszej sprawy zastosowanie znajduje art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020, poz. 471), zgodnie z którym do spraw uregulowanych w ustawie prawo budowlane, wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie ustawy zmieniającej stosuje się przepisy dotychczasowe.
Zgodnie z art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 p.b. organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego:
1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
2. Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie.
3. W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:
1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;
2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.
4. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1.
Ustalenia stanu faktycznego organy dokonują zgodnie z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024, poz. 572). W szczególności mając na uwadze art. 7 k.p.a, który na organy administracji publicznej nakłada obowiązek podjęcia wszelkich czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z kolei zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zaś zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. ustalenia faktyczne i wynik postępowania dowodowego powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, co następuje.
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że odpowiada ona prawu, zaś podnoszone w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.
Postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte przed wejściem wżycie nowelizacji ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – prawo budowlane oraz o zmianie niektórych innych ustaw, t.j. przed 19 września 2020 r. (k. 1 akt administracyjnych PINB) zatem prawidłowo organy ustaliły, że zastosowanie znajdą przepisu p.b. sprzed nowelizacji.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do ustalenia adresata nakazu rozbiórki wskazać należy, co następuje.
Zgodnie z art. 52 p.b. inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51. Z powyższego przepisu wynika, że w/w obowiązki mogą być nakładane nie tylko na inwestora, który zazwyczaj jest także właścicielem terenu inwestycji. Sam fakt posiadania tytułu prawnego (współwłasność) działki inwestowanej sam w sobie nie uzasadnia jeszcze obciążenia nakazem rozbiórki współwłaścicieli (por. wyrok NSA z dnia 7 września 2023 r., sygn. II OSK 3032/20).
W realiach niniejszej sprawy prawidłowe było jednakże skierowanie nakazu rozbiórki do inwestora, który w świetle zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie wykonał roboty budowlane na nieruchomości stanowiącej współwłasność także innych osób.
Za niezasadne uznać należy zarzuty naruszenia przepisów postępowania, a to brak wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności. Wbrew twierdzeniom skargi materiał dowodowy jest obszerny i pozwala na udokumentowanie faktu, że realizacja przedmiotowego obiektu budowlanego po pierwsze, przebiegała w warunkach samowoli budowlanej; po drugie, realizacji obiektu budowlanego wbrew prawu dokonał skarżący. Na materiał dowodowy składają się:
- protokół kontroli obiektu z dnia 25 lutego 2020 r. zawierający m.in. szkic sytuacyjny, zwymiarowanie obiektu budowlanego, dokumentację fotograficzną (k. 11-18 administracyjnych akt sprawy PINB ),
- pismo Starostwa Powiatowego w Nowym Sączu z dnia 27 maja 2020 r., nadesłane w odpowiedzi na zapytanie PINB, w którym wskazano, że w rejestrach prowadzonych przez Urząd nie odnaleziono decyzji pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego na dz. [...] w obr. S. gm. G. zrealizowanego miedzy 2009-2018 r. przez Pana P. S. (k. 58 administracyjnych akt sprawy PINB),
- pismo z dnia 7 października 2019 r., w którym pełnomocnik współwłaściciela działki nr [...] M. W. wzywa Pana P. S. do legalizacji samowoli budowlanych (m.in. klatki schodowej dobudowanej do domu) oraz o zaprzestanie dokonywania na nieruchomości czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu (k. 79 administracyjnych akt sprawy PINB),
- faktury za zakup materiałów budowlanych przypadające na okres realizacji dobudowanej klatki schodowej (k. 86, 88 89, 90-94, 101-106 akt administracyjnych PINB),
- pismo P. S. do M. W. z dnia 27 czerwca 2020 r. (k. 100 administracyjnych akt sprawy PINB),
- protokół z przesłuchania M. W. z dnia 23 lipca 2020 r. (k. 114 administracyjnych akt sprawy PINB),
- pismo A. K. i S. K. z dnia 12 sierpnia 2021 r. , w którym wskazują oni, że nie przeszkadza im dobudowana klatka schodowa, która ma umożliwić wchodzenie do domu spadkobiercom A. W.-S., czyli m.in. skarżącemu (k. 152 administracyjnych akt sprawy PINB).
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że to skarżący był inwestorem i wykonawcą przedmiotowych robót budowlanych i to nawet po wyeliminowaniu kwestionowanego przez skarżącego dowodu z faktur za zakup materiałów budowlanych z uwagi na to, że jak wskazuje skarżący, zostały one pozyskane w sposób niezgodny z prawem.
Podnoszona w toku postępowania administracyjnego przez pełnomocnika skarżącego okoliczność, że prace te były realizowane przy "pełnej akceptacji" współwłaściciela nieruchomości (pismo z dnia 24 sierpnia 2021r., k. 154 administracyjnych akt sprawy PINB) nie ma w ocenie Sądu bezpośredniego wpływu na wynik sprawy. Materiał dowodowy wskazany powyżej nie pozostawia wątpliwości, że wykonawcą (inwestorem) był skarżący. Natomiast rysujący się w tle konflikt między skarżącym, a drugim ze współwłaścicieli oraz motywy, dla których skarżących przystąpił do tych pracy nie wpływają na zasadność rozstrzygnięcia o nakazaniu rozbiórki.
Nie zasługują także na uznanie zarzuty, iż organy nie uzyskały stanowiska skarżącego. Jedna z pierwszych czynności organów po wszczęciu postępowania było wezwanie Pana P. S. do złożenia wyjaśnień (k. 6, k. 62 akt administracyjnych PINB). Ponadto w toku postępowania skarżący negował, iż był inwestorem w/w robót. W zakreślonych terminach skarżący nie udzielił obszernych wyjaśnień, lecz w tym czasie ustanowił pełnomocnika, który zapoznawał się z aktami sprawy i wnioskował o przesuniecie terminów do udzielenia wyjaśnień, zaś organ ponawiał wezwania do złożenia wyjaśnień (k. 67 akt administracyjnych PINB) i przedłużał terminy w tym celu.
W dniu 21 lipca 2020 r. na dziennik podawczy organu wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącego z dnia 20 lipca 2020 r. (k. 99 administracyjnych akt PINB). Pełnomocnik wskazuje w nim, że "wszelkie działania według wiedzy uczestnika były wykonywane za zgodą czy wręcz naciskiem jednego ze współwłaścicieli, a to M. W.. Sytuacja ta byłą wynikiem znaczących zmian w życiu prywatnym M. W. i konicznością zagwarantowania swoim najbliższym niezależnej części budynku mieszkalnego czy też dostępu do budynku gospodarczego". Z powyższego nie wynika, że skarżący nie był inwestorem, lecz co najwyżej to, na co wskazano w piśmie z dnia 24 sierpnia 2021 r. (k. 154 akt administracyjnych PINB), to jest na konflikt wśród współwłaścicieli. Nie zmienia to wszakże konkluzji, kto był inwestorem przedmiotowego obiektu budowlanego.
Orzeczenie o nakazie rozbiórki było poprzedzone wezwaniami inwestora o przedłożenie wymaganej dokumentacji umożliwiającej mu zalegalizowanie przedmiotowego obiektu budowlanego (k. 130-131, k. 170, k. 193-194, k. 202 akt administracyjnych PINB). Jednak do dnia wydania decyzji przez organ I instancji dokumenty takie nie zostały przedłożone, co obligowało organy do nakazania rozbiórki zgodnie z art. 48b p.b.
W świetle powyższego za niezasadne uznać należy także zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a. należy uznać za nieuzasadnione bowiem organy wyjaśniły wszystkie istotne dla sprawy okoliczności.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 86 k.p.a. przez przesłuchanie jedynie M. W. z pominięciem przesłuchania skarżącego wskazać należy, że skarżący pozostawał aktywny w toku postępowania i nic nie stało na przeszkodzie, aby zajmował stanowisko w sprawie, do czego zresztą, jak wskazano powyżej, wzywały go organy. Ponadto przed wydaniem decyzji przez organ I instancji został zawiadomiony zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. o zakończeniu postępowania dowodowego oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (k. 209 administracyjnych akt PINB).
Odnośnie do zarzutu braku przesłuchania świadków P. S., N. S. i S. K. wskazać należy, co następuje. Jeśli chodzi o stanowisko S. K. (oraz A. K.) w aktach sprawy znajduje się dokument, z którego wynika, że nie sprzeciwiają się oni realizacji przedmiotowego obiektu budowlanego ponieważ umożliwia on następcom prawnym A. W.-S. (m.in. skarżącemu) wchodzenie do domu osobnym wejściem. Natomiast ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym pism samego skarżącego (k. 100 administracyjnych akt sprawy PINB) oraz M. W. (k. 79 akt administracyjnych PINB) wynika jednoznacznie kto był inwestorem.
W tym stanie faktycznym i prawnym, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło