II SA/Kr 1291/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 6 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi E.K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 4 maja 2011 r., znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia wniosek skarżącej oddalić. Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zwolnił E.K. od ponoszenia kosztów sądowych ponad kwotę 300 zł w związku z jej wnioskiem z dnia 14 września 2011 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 28 maja 2012 roku wpłynął wniosek E.K. o przyznanie prawa pomocy obejmującego częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w niniejszej sprawie. Z danych zawartych w urzędowym formularzu "PPF" wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem S.K. . Źródłem utrzymania małżonków jest dochód z działalności gospodarczej prowadzonej przez S.K. w wysokości 5.000 zł. W skład majątku skarżącej wchodzi dom wielkości 229 m². Nie posiada ona zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych. Wykonując wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy E.K. przesłała kopie następujących dokumentów: elektronicznego zestawienia operacji na rachunku bankowym skarżącej za okres od 12 marca 2012 roku do 12 czerwca 2012 roku, zestawienia operacji na rachunku bankowym S.K. (bez wskazania okresu, którego dotyczy), zeznania podatkowego PIT-36 o wysokości dochodu osiągniętego przez skarżącą i jej męża w roku 2011, informacji PIT-B o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej skarżącej oraz jej męża w roku podatkowym 2011 wraz z kopiami bilansu z księgi za okres od 1 stycznia 2011 roku do 31 grudnia 2011 roku, informacji o dochodach uzyskanych przez S.K. od organu rentowego w roku podatkowym 2011, raportu wspomagającego wyliczenie zaliczki miesięcznej na podatek dochodowy z działalności prowadzonej przez męża wnioskodawczyni za miesiąc marzec 2012 roku wraz z podsumowaniem księgi przychodów i rozchodów za okres od 1 stycznia 2012 roku do 31 marca 2012 roku, potwierdzenia następujących transakcji: z dnia 10 maja 2012 roku przelew za energię elektryczną w kwocie 300 zł, z dnia 28 marca 2012 roku MPO 116 zł, z dnia 28 marca 2012 roku rata kredytu [...]zł, z dnia 28 marca 2012 roku gzk 175,33 zł, z dnia 20 kwietnia 2012 roku za gaz 1.791,61 zł, z dnia 12 czerwca 2012 roku za usługi telekomunikacyjne 159,39 zł, z dnia 12 czerwca 2012 roku za gaz 1.530 zł, z dnia 12 kwietnia 2012 roku za ubezpieczenie 129 zł, z dnia 12 kwietnia 2012 roku za usługi telekomunikacyjne 131,24 zł, z dnia 13 czerwca 2012 roku na rzecz MPO 60 zł, z dnia 13 czerwca 2012 roku za energię elektryczną 300 zł, z dnia 13 czerwca 2012 roku za wodę 250 zł, z dnia 10 maja 2012 roku na rzecz TP 150 zł, potwierdzenia spłaty rat kredytowych w kwotach [...] zł, a także pismo z dnia 24 listopada 2011 roku w sprawie ubezpieczenia nieruchomości. Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2012 r. referendarz Sadowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił przedmiotowy wniosek. Pismem z dnia 20 lipca 2012 r. E.K. wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W sprzeciwie podniosła, że interpretacja przedłożonych przez nią dokumentów przedstawiona w uzasadnieniu postanowienia nie jest zgodna ze stanem faktycznym, gdyż wniosek o częściowe zwolnienie został złożony na skutek zmiany sytuacji, w jakiej znajduje się aktualnie w stosunku do sytuacji w jakiej znajdowała się wnioskodawczyni poprzednio. Wnioskodawczyni oświadczyła, że składając poprzedni wniosek niczego nie zataiła, bowiem działalność gospodarcza jaką prowadzi od dnia 01.09.2011 r. w dniu składania wniosku nie przynosiła dochodów, a na koniec roku 2011 przyniosła stratę. Składając wniosek aktualnie także niczego nie próbowała zataić, gdyż w przedłożonym PIT/36 oraz PIT/B wykazała fakt prowadzenia działalności, w dodatku ze stratą na koniec 2011 roku w wysokości [...]. Nadto wskazała, że dochód męża z prowadzonej przez niego działalności wyniósł w 2012 roku [...] zł, zatem dochód wspólnie prowadzonego gospodarstwa zamknął się kwotą [...]zł w skali roku, co daje dochód w wysokości [...] zł miesięcznie brutto, przed zapłatą podatku dochodowego. W bieżącym roku za pierwszy kwartał dochód męża z prowadzonej przez niego działalności wyniósł [...], a jej dochód z działalności gospodarczej za pierwsze półrocze wyniósł [...]zł. Daje to dochód w wysokości [...] zł miesięcznie brutto, przed opodatkowaniem, a po opodatkowaniu podatkiem dochodowym pozostaje około 5.200 zł. Zważywszy, że stałe koszty utrzymania domu (prąd, gaz, woda, śmieci, telefon, ogrzewanie, kredyt hipoteczny, podatek od nieruchomości wynoszą około 2.500 zł miesięcznie, pozostałe koszty związane z utrzymaniem (środki czystości, dojazdy do pracy - ok. 30 km, leki to około 1.200 zł) pozostaje 1.500 zł. Nie są to zatem znaczne dochody jak wskazano w uzasadnieniu postanowienia. Skarżąca wyjaśniła, że jej rodzice, którzy są osobami w podeszłym wieku i oboje są w I grupie inwalidzkiej przekazują na konto skarżącej środki pieniężne, z których dokonuje w ich imieniu płatności, zatem tylko część środków na jej rachunku stanowi pieniądze należące do wnioskodawczyni. W związku z powyższym skarżąca wniosła o ponowne wnikliwe rozpatrzenie jej wniosku i zwolnienie od części kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 170) w przypadku wniesienia sprzeciwu - jeżeli tylko nie podlega on odrzuceniu - zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym w drodze postanowienia. Oznacza to, że na skutek wniesienia sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek ponownie rozpatrzyć wniosek skarżącej w sprawie przyznania jej prawa pomocy w zakresie żądanym przez wnioskodawczynię. W niniejszej sprawie podstawowe znaczenie ma fakt, że jest to kolejny wniosek w przedmiocie prawa pomocy złożony w postępowaniu przez skarżącą. Okoliczność, że skarżącą prawomocnie zwolniono od ponoszenia kosztów sądowych ponad kwotę 300 zł, nie wyklucza możliwości ponownego złożenia wniosku, ponieważ stosownie do treści art. 243 § 1 zdanie pierwsze Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku (na każdym jego etapie). Możliwość zmiany bądź uchylenia postanowień niekończących postępowania w sprawie daje natomiast art. 165 powołanej wyżej ustawy, zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Jak wskazuje się w orzecznictwie przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 3 kwietnia 2012 r. II OZ 237/12 LEX nr 1138282 wskazał, że "sąd administracyjny, rozpoznając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie może odstąpić od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy zawartej w uprzednio wydanych, prawomocnych postanowieniach". Należy zatem stwierdzić, że rozpoznając przedmiotowy wniosek Sąd zobowiązany jest zbadać, czy nastąpiła zmiana okoliczności sprawy, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie oraz przede wszystkim ustalić, jakie były dochody i wydatki skarżącej w dacie wydania postanowienia z dnia 7 grudnia 2011 r., a jakie w dacie kolejnego rozpoznania sprawy. W przedmiotowej sprawie skarżąca wystąpiła o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W orzecznictwie podkreśla się, że przyznanie prawa pomocy stanowi instytucję wyjątkową i dlatego może być stosowane jedynie wtedy, gdy strona istotnie nie posiada żadnych możliwości finansowych zapłaty tej należności, przy czym jej sytuacja finansowa jest tego rodzaju, że zapłata kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałaby utratę płynności finansowej i mogła przyczynić się do uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskodawcy i jego rodziny. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej uzależnione jest w pierwszej kolejności od sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy. W prawomocnym postanowieniu z dnia 7 grudnia 2011 r. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z mężem, nie pracuje. Dochód osiąga z pracy męża w wysokości ok.[...] brutto miesięcznie. Wydatki na utrzymanie to ok. 1.800 (prąd, gaz, woda, ścieki, podatek od nieruchomości, telefon, lekarstwa i ubranie, ubezpieczenie). Nadto dojazd do pracy męża, podatek dochodowy i ZUS oraz rata kredytu to kwota ok. [...] zł. Razem konieczne wydatki wynoszą zatem ok. 4.100 zł miesięcznie. Pozostaje zatem kwota wolnych środków ok. 1.400 zł. Skarżąca posiada dom jednorodzinny o pow. 228 m2, nie posiada oszczędności jak i przedmiotów wartościowych. Nadto Sąd uznał, na korzyść skarżącej wobec odmiennej linii orzecznictwa, że rata kredytu hipotecznego jest wydatkiem koniecznym. Obecnie zaś ustalono, że według danych z zeznania podatkowego PIT-36 oraz PIT/B w roku 2011 E.K. prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą w formie spółki Restauracja-Pizzeria [...] (udział 50 %), z której uzyskała przychód w wysokości [...] zł przy kosztach jego uzyskania [...] zł, co dało stratę w wysokości [...] Natomiast w I półroczu 2012 r. dochód z prowadzonej przez wnioskodawczynię działalności gospodarczej wyniósł 11.063,88 zł. S.K. , nadal prowadzi zarejestrowaną działalność gospodarczą przynoszącą dochody. W roku 2011 z działalności w formie spółki [...] sp. jawna [...]osiągnął on przychód w wysokości [...] zł, przy kosztach uzyskania przychodu [...] zł, co dało dochód w wysokości 49.109,66 zł. Z podsumowania księgi przychodów i rozchodów wynika, że w okresie od 1 stycznia 2012 roku do 31 marca 2012 roku [...]sp. jawna, w której S.K. posiada udział 33,3330% wygenerowała przychód w wysokości [...] zł przy kosztach jego uzyskania [...] zł, co dało dochód [...] zł. Wydatki miesięczne na utrzymanie pozostały bez zmian. W poprzednim postanowieniu Sąd przyjął, że stronie, po opłaceniu wydatków, pozostaje kwota ok. 1400 zł na miesiąc, natomiast E.K. podała w sprzeciwie, że jest to kwota ok. 1500 zł. W ocenie Sądu sytuacja finansowa skarżącej nie uległa pogorszeniu, w związku z czym jej wniosek o dalsze zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu musi podlegać oddaleniu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 244 § 1, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 w zw. z art. 165 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.