II SA/Kr 1309/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Niżnik-Dobosz Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędzia WSA Krystyna Daniel (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2018 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w przedmiocie obowiązku ponoszenia opłat za opróżnianie zbiornika bezodpływowego i transport nieczystości ciekłych skarae oddala Postanowieniem z dnia 18 maja 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na podstawie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257, ze zm.), w związku z wnioskiem M. B. z dnia 18 października 2015 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Niepołomice z dnia 9 stycznia 2006 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o obowiązku ponoszenia przez M. B. opłat za opróżnianie zbiornika bezodpływowego, odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności opisanej wyżej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Niepołomice. W uzasadnieniu Kolegium opisało przebieg postępowania w sprawie i wyjaśniło przyjętą podstawę prawną rozstrzygnięcia, ze szczególnym omówieniem przesłanki rażącego naruszenia prawa oraz specyfiki postępowania nieważnościowego. Odnosząc te rozważania do stanu faktycznego sprawy kolegium uznało, że w niniejszej sprawie zachodzą wymienione w art. 61a k.p.a. "inne uzasadnione przyczyny", wykluczające ponowne przeprowadzenie postępowania w sprawie wniosku M. B. z dnia 18 października 2015 r. o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Niepołomice z dnia 9 stycznia 2006 r., albowiem sprawa została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją. Sąd powołał się wiążącą ocenę zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1225/16, którym stwierdzono nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 18 lipca 2016 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, wydanych po rozpoznaniu wniosku M. B. z dnia 18 października 2015 r. M. B. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia 12 lipca 2018 r. [...], na podstawie art. 61a w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy W uzasadnieniu kolegium wskazało, że w dniu 9 stycznia 2006 r. Burmistrz Miasta i Gminy Niepołomice wydał decyzję nr [...] orzekając o obowiązku ponoszenia przez M. B. opłat za opróżnianie zbiornika bezodpływowego usytuowanego na nieruchomości położonej w S. nr [...] i transport nieczystości ciekłych w ilości 3 m3 / miesiąc / do punktu zlewowego - w kwocie 47,04 zł plus Vat /miesiąc/. Decyzja ta jest ostateczna. Kwestia nieważności powyższej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Niepołomice z dnia 9 stycznia 2006 r. była już przedmiotem rozstrzygania przez WSA w Krakowie, który wyrokiem z dnia 7 marca 2011 r., sygn. II SA/Kr 1499/10, oddalił skargę M. B. na decyzję Kolegium z dnia 19 stycznia 2010 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Niepołomice z dnia 9 stycznia 2006 r. Ponadto WSA w Krakowie stwierdził, że jeżeli naruszenie prawa procesowego polegające na braku zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania, nie musi skutkować nawet uchyleniem decyzji (gdy strona nie wykaże, aby między brakiem zawiadomienia o wszczęciu postępowania a treścią decyzji administracyjnej zachodził jakikolwiek związek przyczynowy), tym bardziej brak jest podstaw do uznania, że naruszenie takie stanowi rażące naruszenie prawa procesowego, którego konsekwencją jest nieważność decyzji. Z kolei w dniu 29 września 2017 r. zapadł wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1225/16 , w którym Sąd stwierdził, że: "Zgodnie z art. 156 § 1 pkt. 3 kpa nieważna jest decyzja, która dotyczy sprawy już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Nie ma wątpliwości co do tego , że sprawa nieważności decyzji z dnia 9 stycznia 2006 r. w zakresie przesłanek wskazywanych i rozpatrywanych w 2011 r. i obecnie jest tożsama. Identyczny jest przedmiot nowej sprawy w stosunku do sprawy uprzednio ostatecznie rozstrzygniętej, jak i tożsamy jest stan sprawy i niezmienione są jej okoliczności faktyczne. Zupełnie bez znaczenia jest przytoczone we wniosku M. B. sformułowanie o "okoliczności do wszczęcia postępowania", którą miałaby stanowić decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 czerwca 2015 r. wydana w postępowaniu wznowieniewym. Ani fakt wydania tej decyzji , ani to, że znalazł się w niej ( właściwy dla trybu wznowieniowego) zapis o wydaniu decyzji z naruszeniem prawa, nie mogły być nawet rozważane jako podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 9 stycznia 2006r., bo nie mieszczą się w katalogu wymienionym w art. 156 § l kpa. Nie te zresztą w istocie okoliczności skarżąca wskazała obecnie jako przyczynę nieważności decyzji z dnia 9 stycznia 2006 r.; jej zdaniem przyczyną tą było rażące naruszenie prawa polegające na niezawiadomieniu jej o wszczęciu postępowania i bezpodstawnym nałożeniu na nią obowiązku ponoszenia opłat za wywóz nieczystości. Te zaś okoliczności zostały zbadane i wyjaśnione w ostatecznie i prawomocnie już zakończonym postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 9 stycznia 2006 r. " Sąd uznał, że sprawa nieważności decyzji z dnia 9 stycznia 2006 r. w zakresie przesłanek wskazywanych i rozpatrywanych w 2010 r. i obecnie jest bezsprzecznie tożsama - identyczny jest przedmiot nowej sprawy w stosunku do sprawy uprzednio ostatecznie rozstrzygniętej, jak i tożsamy jest stan prawny i niezmienione są jej okoliczności faktyczne. W myśl art. 61 a k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Kolegium postanowieniem z dnia 18 maja 2018 r. prawidłowo orzekło, że brak jest formalnych przesłanek do merytorycznego rozpatrzenia sprawy albowiem zaszły "inne uzasadnione przyczyny". M. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] "odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Niepołomice z dnia 9 stycznia 2006 r. znak; [...], wydanej z naruszeniem prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 5 ust 1 z związku z nieprawidłowo powołanym art. 6 ust.7-6 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku gminach (Dz. U. Nr. 132, poz.622 ze zm.) o oraz § 1 pkt 4 i § 2 uchwały Nr XXXIX/548/05 Rady Miejskiej w Niepołomicach z dnia 27 października 2005 r. w sprawie określenia górnych stawek opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości za usługi wykonywane przez zakład będący gminną jednostką organizacyjną lub przedsiębiorcę posiadającego zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości lub w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych, które wykracza poza prawną podstawę orzekania określoną w art.6 ust.7 poprzez błędne zastosowanie art. 5 ust. 1 pkt 3a i 3b w/w ustawy w związku z art. 195 kc oraz art. 206 kc. tj. tylko w stosunku do jednego współwłaściciela nieruchomości skarżącej z pominięciem pozostałych współwłaścicieli". Decyzja z dnia 9 stycznia 2006 r. [...] narusza także art.104 i art.107 k.p.a. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego je postanowienia z dnia 18 maja 2018 r. oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w całości. W uzasadnieniu skarżąca wywodziła, że jej żądanie jest zasadne, bowiem sprawa nie pokrywa się z zakresem badania dokonywanym przez organ oraz przez sad administracyjny sygn. akt II SA/Kr 1499/10, w którym organ oraz sąd nie rozpoznawały naruszenia prawa w wydanej decyzji z dnia 9 stycznia 2006 r. w oparciu o art. 5 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, nałożonego obowiązku na jednego korzystającego z części nieruchomości na skarżącą, nie na wszystkich właścicieli z pominięciem pozostałych współwłaścicieli. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło oddalenie skargi i podtrzymało swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), dalej zwanej p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty skargi nie mogą odnieść skutku. Podstawą prawną zaskarżonego postanowienia jest art. 61a § 1 k.p.a., który stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten znajduje zastosowanie również w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, która została już zakończona decyzją ostateczną. Zgodnie z zasadą trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 k.p.a.) decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Dopóki ostateczna decyzja administracyjna pozostaje w obrocie prawnym, nie jest również możliwe ponowne orzekanie w tej samej sprawie. Naruszenie tego zakazu obwarowane jest sankcją nieważności – zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Dotyczy to jednak wyłącznie sytuacji, w których zachodzi tożsamość przedmiotowa i podmiotowa obu spraw. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. M. B. we wniosku z 18 października 2015 r. (wniesionym w dniu 22 października 2015 r.) inicjującym niniejsze postępowanie domagała się stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Niepołomice z dnia 9 stycznia 2006 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o obowiązku ponoszenia przez skarżącą opłat za opróżnianie zbiornika bezodpływowego. W sprawie nieważności tej decyzji toczyło się już postępowanie administracyjne, w ramach którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 16 października 2009 r., na podstawie art. 156 § 1, art. 157 § 1 i art. 158 § 1 kpa odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Niepołomice. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją tego organu z dnia 19 stycznia 2010 r., znak: [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 7 marca 2011 r., sygn. II SA/Kr 1499/10 oddalił skargę M. B.. Rację ma więc Kolegium twierdząc, że kwestia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Niepołomice z dnia 9 stycznia 2006 r., nr [...] została już rozpoznania decyzją ostateczną, która jest również prawomocna. O tym, że sprawa nieważności decyzji z dnia 9 stycznia 2006 r. w zakresie przesłanek wskazywanych i rozpatrywanych w powołanych wyżej decyzjach z 2010 r. i zainicjowana wnioskiem z dnia 18 października 2015 r. jest tożsama przesądził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 29 września 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 1225/16. Stosownie do art.153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w nich wyrażone wiążą w sprawie te sądy oraz organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu. Związanie sądu administracyjnego oceną prawną powoduje, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem (por. wyrok NSA z dnia 1.09.2010 r., sygn. II OSK 518/09, LEX nr 746901). W przypadku zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji zapadłej w wyniku uprzedniego wydania przez sąd wyroku kasacyjnego i wyrażeniu w nim wiążącej oceny prawnej, ponownie rozpoznając sprawę sąd administracyjny obowiązany jest do dokonania kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku. Podporządkowanie się wytycznym sądu i wyrażonej przezeń ocenie prawnej jest bowiem głównym kryterium poprawności nowowydanej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2009 r., sygn. II GSK 614/08, LEX nr 528074). Istotą wyrażonej w art. 153 p.p.s.a. zasady związania oceną prawną jest to, że dotyczy wykładni prawa materialnego, jak i procesowego oraz braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu istotnych okoliczności stanu faktycznego, zaś obowiązek podporządkowania się tak rozumianej ocenie prawnej, może być wyłączony jedynie w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub prawnego, czyli jest ona wiążąca o tyle, o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych. W takiej sytuacji organ, któremu sprawa została przekazana, związany jest wskazaniem sądu co do uzupełnienia postępowania. Wobec powyższego, zasadne będzie przypomnienie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 29 września 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 1225/16, w wyniku kontroli wydanych w tej sprawie decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Niepołomice z dnia 9 stycznia 2006 r., nr [...] (decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 8 lipca 2016 r., znak: [...] oraz z dnia 11 lutego 2016 r., znak: [...]) wskazał, że "nie ma wątpliwości co do tego, że identyczny jest przedmiot nowej sprawy w stosunku do sprawy uprzednio ostatecznie rozstrzygniętej, jak i tożsamy jest stan prawny i niezmienione są jej okoliczności faktyczne. Zupełnie bez znaczenia jest przytoczone we wniosku M. B. sformułowanie o "okoliczności do wszczęcia postępowania", którą miałaby stanowić decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 czerwca 2015 r. wydana w postępowaniu wznowieniowym. Ani fakt wydania tej decyzji, ani to, że znalazł się w niej (właściwy dla trybu wznowieniowego) zapis o wydaniu decyzji z naruszeniem prawa, nie mogły być nawet rozważane jako podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 9 stycznia 2006 r., bo nie mieszczą się w katalogu wymienionym w art. 156 § 1 kpa. Nie te zresztą w istocie okoliczności skarżąca wskazała obecnie jako przyczynę nieważności decyzji z dnia 9 stycznia 2006 r.; jej zdaniem przyczyną tą było rażące naruszenie prawa polegające na niezawiadomieniu jej o wszczęciu postępowania i bezpodstawnym nałożeniu na nią obowiązku ponoszeniu opłat za wywóz nieczystości. Te zaś okoliczności zostały zbadane i wyjaśnione w ostatecznie i prawomocnie już zakończonym postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 9 stycznia 2006 r." Wobec stwierdzenia tożsamości objętej wnioskiem sprawy administracyjnej ze sprawą już rozpoznaną i zakończoną decyzją ostateczną, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] prawidłowo zastosowało art. 61a k.p.a., odmawiając wszczęcia postępowania nieważnościowego. Zarzuty skarżącej okazały się bezzasadne. Mając powyższe na uwadze, sąd nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, w związku z czym na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.