II SA/Kr 1312/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Brachel-Ziaja Sędziowie AWSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) WSA Elżbieta Kmiecik (del.) Protokolant: Anna Fugiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi S. G. i C. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania skargę oddala Rada Gminy [...] uchwałą z dnia [...] r. Nr [...] uchwaliła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla obszaru Gminy [...] i Nr [...] w granicach administracyjnych miejscowości [...] (Dz. Urzędowy Woj. [...] z [...] r. Nr [...], poz. [...]) i ustaliła w § [...] tej uchwały stawkę służącą naliczaniu jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości objętej tym planem w razie jej zbycia w wysokości [...] % wzrostu wartości danej nieruchomości. Dnia [...] r. S. i C. G. sprzedali nieruchomość stanowiącą działkę nr [...] położoną w miejscowości [...]. Działka ta przed dniem wejścia w życie ww. planu miejscowego była przeznaczona pod tereny rolne jako działka o symbolu [...]. W związku z uchwalaniem nowego planu zagospodarowania przestrzennego działka ta została zakwalifikowana jako teren budowlany położony w strefie [...]– tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z usługami. Po zawiadomieniu przez Wójta Gminy [...] stron o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości i sporządzeniu operatu szacunkowego, S. G. wniosła o zawieszenie postępowania w sprawie ustalenia tej opłaty uzasadniając to bezprzedmiotowością postępowania. Wnioskodawczyni podniosła, że nie poinformowali ją o konieczności zapłaty opłaty nabywcy, ani notariusz przed którym sporządzono umowę. Wskazała, że w sprawie zasadności zawarcia umowy sprzedaży właściwe postępowanie prowadzi sąd powszechny. Organ I-instancji zwrócił się o sprecyzowanie zakresu i przedmiotu postępowania sądowego, na które powołuje się wnioskodawczyni, na co S. G. wyjaśniła, że złożyła apelację od orzeczenia sądowego mocą którego dokonano wpisu w księdze wieczystej nabywców przedmiotowej działki. W tym stanie sprawy Wójt Gminy [...] postanowieniem z dnia [...] r. odmówił zawieszenia postępowania w sprawie. W uzasadnieniu tego postanowienia podniesiono, że wniesienie apelacji w postępowaniu wieczysto-księgowym nie ma znaczenia dla prawidłowości prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia wysokości opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Wniesienie takiej apelacji nie prowadzi do udaremnienia przeniesienia własności. Z zachowaniem ustawowego terminu 7-dniowego, od tego postanowienia zażalenie wniosła S. G. domagając się jego uchylenia i zawieszenia postępowania. Składająca zażalenie podniosła, że wniesienie apelacji czyni nieprawomocnym wpisanie własności, a tym samym nie nastąpiło jeszcze przeniesienie na nabywców własności nieruchomości. Nieprawomocny wpis własności nie wywołuje bowiem żadnych skutków prawnych. Rozpoznając to zażalenie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] r. utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że w sprawie dotyczącej zawieszenia postępowania jest niedopuszczalnym wypowiadanie się co do meritum sprawy. Opłata z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowana zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ma charakter zobowiązania publicznoprawnego pobieranego od sprzedających daną nieruchomość. Przesłanki zawieszenia postępowania reguluje art. 97 k.p.a. i żadna z nich nie jest spełniona w tej sprawie. W szczególności nie zachodzi przypadek ujęty w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. to znaczy zaistnienie zagadnienia wstępnego którego rozstrzygnięcie umożliwia prawidłowe prowadzenie postępowania głównego. Ustalenie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości nie jest uzależnione od dokonania wpisu w księdze wieczystej, a podstawą do naliczenia tej opłaty jest zmiana planu miejscowego i zawarcie umowy przenoszącej własność nieruchomości. Postanowienie to doręczono stronie [...] r. i dnia [...] r. S. i C. G. wnieśli na to postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, domagając się uchylenia obu postanowień, innych postanowień wydanych w sprawie i umorzenia postępowania. W skardze podniesiono, że skarżący nie wiedzieli o konieczności zapłaty tej opłaty i gdyby taką wiedzę posiadali, to wówczas prawdopodobnie nie sprzedaliby nieruchomości. Nikt ich nie poinformował, ani Wójt Gminy, ani notariusz o obowiązku uiszczenia takiej opłaty tym samym inni zaniedbali swoje obowiązki, a nie skarżący. Takie działanie urzędników stanowi przestępstwo ściągane w postępowaniu karnym. Skarżący podnieśli, że z treści pkt VIII aktu notarialnego wynika przeniesienie wszystkich ciężarów i zobowiązań wynikających z umowy sprzedaży na rzecz nowych nabywców a tym samym bezprzedmiotowym jest nakładanie opłaty na sprzedających. W skardze wskazano, że sprzedaż nieruchomości wynikała z konieczności remontu ich budynku i nie posiadają już środków uzyskanych ze sprzedaży, a ponadto uzyskują skromne dochody. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Na rozprawie skarżąca S. G. podtrzymała argumentacje zawartą w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarżący S. G. i C. G. w dniu [...] r. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., doręczone skarżącym [...] r. Skarga na to postanowienie została wniesiona z zachowaniem ustawowego 30-dniowego terminu. Właściwym rzeczowo do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego postanowienia nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Właściwość miejscowa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w tej sprawie wynika stąd, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, którego postanowienie zostało zaskarżone, ma siedzibę w Krakowie. Z art. 13 § 2 P.p.s.a. wynika, że do rozpoznania sprawy właściwym miejscowo jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Zgodnie z § 1 pkt 5 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. z 2003 r. Nr 72, poz. 652 z późn. zm.) obszar właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie obejmuje obszar Województwa [...]. W przedmiotowej sprawie organy administracji nie naruszyły przepisów postępowania administracyjnego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I-instancji. Przedmiotem sporu między skarżącymi a organem administracji jest ustalenie, czy wniesienie apelacji od postanowienia orzekającego o wpisie prawa własności na rzecz konkretnej osoby w księdze wieczystej stanowi w sprawie ustalenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanej zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zagadnienie wstępne. Opłata ta, zwana rentą planistyczną, pobierana jest wówczas, gdy w ciągu pięciu lat od dnia zmiany planu miejscowego sprzedawca zbywa taką nieruchomość. W tej sprawie organy administracji zasadnie uznały, że niedopuszczalnym było zawieszanie postępowania w sprawie ustalenia wysokości tej opłaty w związku z prowadzonym postępowanie w sprawie dokonania stosownego wpisu prawa własności na rzecz nabywców w księdze wieczystej. Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. postępowanie administracyjne zawiesza się, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnieniem wstępnym w rozumieniu tego przepisu mogą być wyłącznie kwestie (zagadnienia) prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Zagadnieniem wstępnym w rozumieniu powyższego przepisu może być tylko zagadnienie prawne. Analogiczne stanowisko zajmuje orzecznictwo sądowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 17.10.2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 442/06, opub. w LEX nr 265649 zawarł tezę, zgodnie z którą "przez pojęcie "zagadnienie wstępne" rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie, która jest przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Jego treścią może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne. Zawieszenie postępowania na tej podstawie uzależnione jest od wystąpienia łącznie trzech przesłanek, takich jak: postępowanie administracyjne musi być w toku, rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej będącej przedmiotem postępowania zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte". Sąd w tej sprawie w pełni akceptuje to stanowisko. Takim zagadnieniem wstępnym w tej sprawie nie jest dokonanie wpisu w księdze wieczystej. Prawo własności nieruchomości gruntowej przenosi się z chwilą zawarcia umowy sprzedaży w formie aktu notarialnego i wbrew twierdzeniom skarżących, wpis w księdze wieczystej nie przenosi własność nieruchomości. Generalnie wpis w księdze wieczystej ma tylko takie znaczenie, że pozwala na domniemanie istnienia praw wpisanych do księgi jako wpisanych zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym (art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 z poźn. zm.) oraz treść księgi wieczystej rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (tzw. rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych – art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Założenie księgi wieczystej pozwala również na obciążenie danej nieruchomości hipoteką. W żadnym jednak przypadku przeniesienie prawa własności nieruchomości gruntowej nie jest uwarunkowane dokonaniem wpisu w księdze wieczystej. Mając powyższe na uwadze należy podnieść, że tak dokonanie wpisu nowego nabywcy nieruchomości gruntowej (właściciela) w księdze wieczystej, jak i kwestionowanie w postępowaniu wieczysto-księgowym prawidłowości dokonania takiego wpisu nie jest warunkiem umożliwiającym prawidłowe ustalenie renty planistycznej. Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów skargi należy podnieść, iż są one przedwczesne, a tym samym w tej sprawie niezasadne. W postępowaniu mającym za przedmiot jedynie badanie prawidłowości orzekania organów administracji w zakresie zawieszenia postępowania jest niedopuszczalnym ocena prawidłowości ewentualnego ustalenia samej wysokości tejże opłaty. Sąd nie mógł więc wypowiedzieć się co do zasadności opłaty, jaką Wójt Gminy [...] zamierza obciążyć skarżących. Sąd nie może bowiem przekroczyć granic danej sprawy (art. 134 § 1 P.p.s.a.), a te wynikają z treści zaskarżonego postanowienia. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że w niniejszej sprawie organy administracji nie naruszyły przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a i art. 124 § 1 i 2 k.p.a. Tym samym działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji wyroku, ponieważ zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I-instancji nie zawierają naruszeń prawa uzasadniających ich uchylenie bądź stwierdzenie nieważności. Zgodnie zaś z powołanym art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala.