II SA/Kr 1336/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków H.S. i T.S. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi H.S. i T.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 2 sierpnia 2013 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia, że decyzja zatwierdzająca projekt podziału nieruchomości została w części wydana z naruszeniem prawa oraz odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w pozostałej części p o s t a n a w i a wnioski oddalić W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego w kwocie 200 zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2013 roku skarżący H.S. i T.S. złożyli, na urzędowych formularzach "PPF", wnioski o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie ich od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu. Z danych zawartych we wnioskach wynika, iż H.S. od 2007 roku jest w separacji z mężem T.S. . Skarżąca mieszka w mieszkaniu komunalnym i utrzymuje się z renty w wysokości około 623 zł. W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi ziemia orna o areale 1,80 ha położona w S. oraz ½ domu, w którym mieszka mąż z dwójką dzieci. Strona nie posiada zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, iż jest rencistką i inwalidką II grupy o miesięcznym dochodzie 570 zł. Nie jest w stanie bez uszczerbku dla jej gospodarstwa ponieść kosztów sądowych. Skarżący T.S. oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dziećmi: M.S. ur. 25 kwietnia 1986 roku oraz M.S, ur. 10 lutego 1988 roku. Jego miesięczny dochód z prowadzonej działalności gospodarczej wynosi 1.500 zł. Dzieci nie osiągają żadnych dochodów, syn nie pracuje, a córka się uczy. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi ½ domu o powierzchni 200 m² oraz nieruchomość rolna wielkości 32 arów. Skarżący nie posiada żadnych oszczędności. .T.S. wniosek swój uzasadnił niewielkim dochodem z działalności gospodarczej oraz koniecznością ponoszenia kosztów utrzymania dzieci. W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie miały cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, H.S. została wezwana do złożenia stosownych oświadczeń i dokumentów na okoliczność wykazania jej stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, a to: oświadczenia, czy prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, czy też wspólnie z innymi osobami – w drugim przypadku należało wykazać osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym oraz podać ich stan majątkowy i wysokość ich miesięcznych dochodów, dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych dochodów skarżącej (np. ostatni odcinek renty lub decyzja o przyznaniu/waloryzacji tego świadczenia), oświadczenia w jaki sposób wykorzystywana jest nieruchomość rolna położona w S. i czy skarżąca uzyskuje z niej jakiekolwiek dochody (np. pożytki rolne, czynsz dzierżawny, dopłaty unijne do gruntów – należało wykazać ich wysokość), oświadczenie w jaki sposób skarżąca partycypuje w kosztach utrzymania dzieci, przedłożenie wykazu posiadanych rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem oraz udokumentowanie rachunkami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem skarżącej (opłaty za czynsz, prąd, gaz, opał, wodę, wywóz ścieków, itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych m. in. na wyżywienie, ubranie, ubezpieczenie, podatki, telefon, ewentualne leczenie, itp. T.S, został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie: dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych dochodów (m.in. zeznanie podatkowe za rok 2012, deklaracje VAT za październik i listopad 2013 roku z prowadzonej działalności gospodarczej), oświadczenia czy syn skarżącego M.S, jest zarejestrowany we właściwym urzędzie pracy jako bezrobotny i czy pobiera jakiekolwiek zasiłki, oświadczenia, czy rodzina korzysta z pomocy społecznej – jeśli tak, należało wskazać w jakim zakresie i z jaką częstotliwością oraz przedłożyć kopię ostatniej decyzji o przyznaniu takiej pomocy, przedłożenie wykazów wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych (osobistych i firmowych) i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem oraz udokumentowanie rachunkami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny skarżącego (opłaty za prąd, gaz, opał, wodę, wywóz nieczystości, itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych m. in. na wyżywienie, ubranie, ubezpieczenie, podatki, telefon, ewentualne leczenie, edukacja córki itp. Wezwania, jak wynika z nadesłanych przez właściwy urząd pocztowy potwierdzeń odbioru, skierowane na ten sam adres (tj.[...] ) zostało doręczone skarżącej H.S, w dniu 25 listopada 2013 roku, zaś skarżącemu T.S, w dniu 27 listopada 2013 roku. Tym samym termin do uzupełnienia braków dla skarżącej upływał z dniem 2 grudnia 2013 roku, zaś dla skarżącego z dniem 4 grudnia 2013 roku. Mimo upływu zakreślonego siedmiodniowego terminu skarżący nie odnieśli się do wezwań. W dniu 2 grudnia 2013 roku skarżąca dokonała wpłaty na rachunek tut. sądu kwoty 200 zł tytułem wpisu sądowego w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym, stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika z urzędu, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżący ubiegając się o udzielenie im prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie na ich rzecz pełnomocnika z urzędu, winni byli przekonać sąd, że ich sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania we własnym zakresie. Zdaniem orzekającego skarżący nie wykazali, że spełniają przesłanki przyznania prawa pomocy. Dane zawarte w złożonym przez strony oświadczeniach o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie są wystarczające do wolnej od wątpliwości oceny ich sytuacji materialnej, a wezwanie do uzupełnienia tych danych nie zostało przez skarżących wykonane. Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. strona obowiązana jest złożyć na wezwanie sądu w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości. Wezwanie skierowane do skarżących o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz nadesłanie dokumentów źródłowych oznaczało orzekający nie miał możliwości dokonania rzetelnej i wnikliwej oceny wniosku. Niezłożenie przez skarżących dokumentów źródłowych dotyczących ich stanu majątkowego spowodowało, iż niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące możliwości płatniczych H.S. i T.S, . W świetle powyższego należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazali, że faktycznie znajdują się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z powyższym wnioski o przyznanie prawa pomocy, zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. akt II OZ 1112/06, postanowienie NSA z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt II FZ 126/05) należało oddalić na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.